Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ο Λόρκα το 1914


Ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα (Federico García Lorca, 5 Ιουνίου 1898 - 18 Αυγούστου 1936) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Ισπανούς ποιητές και θεατρικούς συγγραφείς, από τους κορυφαίους εκπροσώπους της ισπανικής γενιάς του '27. Πέρα από το λογοτεχνικό του έργο, ασχολήθηκε επίσης με τη ζωγραφική και τη μουσική.

Τα πρώτα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στο Φουέντε Βακέρος, το 1898. Ο πατέρας του ήταν αγρότης κι η μητέρα του δασκάλα πιάνου, προσφέροντας τα πρώτα μαθήματα και στον ίδιο τον Λόρκα. Φοίτησε σε σχολείο Ιησουϊτών στη Γρανάδα και μετά από πιέσεις του πατέρα του, γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Γρανάδα, την οποίαν όμως εγκατέλειψε σύντομα, για να ασχοληθεί με τη λογοτεχνία, τη μουσική και τη ζωγραφική. Το 1919, εγκαταστάθηκε στη Φοιτητική Κατοικία του Πανεπιστημίου της Μαδρίτης, που τότε λειτουργούσε ως ανοιχτό πανεπιστήμιο, πολιτιστικό κέντρο, της ισπανικής πρωτεύουσας. Εκεί συνάντησε τον Σαλβαδόρ Νταλί, τον σκηνοθέτη Λουίς Μπουνιουέλ, τον ποιητή Ραφαέλ Αλμπέρτι και τον Χιμένεθ. Την ίδια περίοδο συνέθεσε τα πρώτα του ποιήματα που κυκλοφόρησαν το 1921, με τίτλο Βιβλίο Ποιημάτων. Λίγο νωρίτερα, το 1918, είχε δημοσιεύσει το έργο Εντυπώσεις & Τοπία περιδιαβαίνοντας την Καστίλη.

Πρώτα έργα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1922, συνεργάστηκε με τον συνθέτη Μανουέλ ντε Φάγια στο Φεστιβάλ Λαϊκής Μουσικής, στη Γρανάδα. Στις παραδόσεις της λαϊκής και τσιγγάνικης μουσικής, πίστευε πως βρίσκει τη βάση των ποιητικών και πνευματικών του ενορμήσεων. Δημιούργημα του, εκείνη την εποχή, ήταν το Ποίημα Του Κάντε Χόντο, λαϊκό τραγούδι της Ανδαλουσίας, που τραγουδιέται από τσιγγάνους με συνοδεία κιθάρας και λίγο αργότερα, το 1924, ξεκίνησε να γράφει το Ρομανθέρο Χιτάνο, έργο που ολοκλήρωσε τελικά το 1927, σύνθεση 18 ποιημάτων με σταθερή στιχουργική μορφή, έκφραση μιας από τις αρχαιότερες μορφές ισπανικής ποίησης. Την ίδια περίοδο συνέθεσε και την Ωδή Στον Σαλβαντόρ Νταλί ενώ παράλληλα έγραψε το θεατρικό έργο Μαριάνα Πινέδα, που πρωτοπαρουσιάστηκε στη Βαρκελώνη, την ίδια χρονιά, σε σκηνογραφία Νταλί, σημειώνοντας επιτυχία.

Οι κορυφαίες δημιουργίες του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα έτη 1929-1930, αναζήτησε νέες πηγές έμπνευσης και ταξίδεψε στις ΗΠΑ και στην Κούβα. Οι εμπειρίες του στις Ηνωμένες Πολιτείες αξιοποιήθηκαν στο ποίημα Ένας Ποιητής Στη Νέα Υόρκη. Επέστρεψε στην Ισπανία το 1931 και συνέθεσε το Ντιβάνι Της Ταμαρίτ, ενώ παράλληλα δούλεψε και πάνω σε έργα για το κουκλοθέατρο. Εκεί έδειξε ξεκάθαρα πως επέλεγε ως κύρια ενασχόλησή του, τη συγγραφή θεατρικών και τα τρία τελευταία χρόνια της ζωής του ολοκλήρωσε τις κορυφαίες του δημιουργίες: Το Σπίτι Της Μπερνάρντα Άλμπα, Ματωμένος Γάμος, Γέρμα, Θρήνος Για Τον Ιγνάθιο Σάντσεθ Μεχίας, τραγωδίες με θέμα τη κοινωνική καταπίεση κι έκδηλο το ανθρώπινο στοιχείο.

Με την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας, οργάνωσε μία θεατρική ομάδα υπό την ονομασία La Barroca, η οποία με τη βοήθεια του Υπουργείου Παιδείας, έδωσε παραστάσεις κλασσικών έργων σε χώρους εργατών κι αγροτικές περιοχές. Το 1936 υποδέχθηκε τον Αλμπέρτι, καθώς επέστρεψε από τη Μόσχα. Συνέταξε μια διακήρυξη συγγραφέων κατά του φασισμού κι ξεκίνησε να γράφει μια σειρά θεατρικών σκηνών με μορφή επιθεώρησης, ωστόσο τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς, ξέσπασε ο ισπανικός εμφύλιος πόλεμος.

Το τραγικό τέλος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 18 Αυγούστου του 1936, σε ηλικία 38 ετών, δολοφονήθηκε στην περιοχή της Γρανάδα από ένα εκτελεστικό απόσπασμα 12 ατόμων, αποτελούμενο από αστυνομικούς, εθελοντές αλλά και κρατούμενους, τους οποίους υποχρέωσαν να διαπράξουν τη δολοφονία του Λόρκα υπό την απειλή της εκτέλεσης. Οι περισσότεροι από αυτούς δεν γνώριζαν καν ποιος είναι αυτός που είχαν διαταχθεί να δολοφονήσουν. Για τη δολοφονία κατηγορήθηκαν ακροδεξιοί πολιτικοί και επιχειρηματικοί κύκλοι, μέλη επιφανών οικογενειών της Γρανάδας, καθώς και κάποιοι προερχόμενοι από την άκρως συντηρητική οικογένεια του πατέρα του, οι οποίοι ήταν έξαλλοι με τον πατέρα και ως εκδίκηση σκότωσαν τον γιο. Ο τάφος του δε βρέθηκε ποτέ[1] ενώ νέα στοιχεία δίνουν νέο στίγμα για τον εντοπισμό του [2].

Άλλα έργα του: Τα Μάγια Της Πεταλούδας 1925, Τα Πρώτα Τραγούδια 1926, Τραγούδια 1927, Δόκτωρ Περλιμπλίν & Μπελίσα (Οι Φασουλήδες Του Κατσιπόρα) 1928.

Άγαλμα προς τιμή του Λόρκα, στην πλατεία Santa Ana της Μαδρίτης

Έργα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ποίηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Divan del tamarit
  • Ντουέντε
  • Poeta en Nueva York (Ποιητής στη Νέα Υόρκη), Μετάφραση Βασίλη Λαλιώτη, Σμίλη 1994
  • Llanto por Ignacio Sánchez Mejías (Μοιρολόι για τον Ιγνάθιο Σάντσεθ Μεχίας), Μετάφ. Μάριος Λαέρτης, Εκλεκτά Έργα 1971
  • Sonetos del amor oscuro (Σονέτα του σκοτεινού έρωτα)
  • Romancero gitano (Τσιγγάνικο τραγουδιστάρι)
  • Oda a Salvador Dalí (Ωδή στον Σαλβαντόρ Νταλί)
  • Ποιητικά άπαντα (Τόμοι Α, Β)

Θεατρικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • El maleficio de la mariposa (Τα Μάγια της Πεταλούδας, 1920) ― ελλην.μετάφρ.Ιουλία Ιατρίδη ("Δωδώνη")
  • Los títeres de Cachiporra (Οι Φασουλήδες του Κατσιπόρα, 1922-25) ― ελλην.μετάφρ.Ιουλία Ιατρίδη με τον τίτλο Δόν Κριστομπίτα και δόνια Ροζίτα ("Δωδώνη")
  • Mariana Pineda (Μαριάνα Πινέδα, 1923-25)
  • La zapatera prodigiosa (Η θαυμαστή μπαλωματού, 1926-1930) ― ελλην.μετάφρ.Αλέξης Σολομός ("Δωδώνη")
  • El publico (Το κοινό, 1929-30)
  • Así que pasen cinco años (Έτσι πέρασαν πέντε χρόνια, 1930)
  • Amor de don Perlimplín con Belisa en su jardín (Ο έρωτας του δον Περλιμπλίν με την Μπελίζα στον κήπο του, 1933) ― ελλην.μετάφρ.Μάριος Λαέρτης ("Εκλεκτά Έργα")
  • Bodas de sangre (Ματωμένος Γάμος, 1933) ― ελλην.μετάφρ.Νίκος Γκάτσος ("Ίκαρος")
  • Yerma (Γέρμα, 1934) ― ελλην.μετάφρ.Μάριος Λαέρτης ("Εκλεκτά Έργα")
  • Doña Rosita la soltera (Δόνια Ροζίτα η ανύπαντρη, 1935)
  • La casa de Bernarda Alba (Το Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα, 1936) ― ελλην.μετάφρ.Μάριος Λαέρτης ("Εκλεκτά Έργα").

Σενάρια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ταξίδι στη σελήνη (περιέχει το σενάριο Ταξίδι στη σελήνη - Viaje a la luna (1929) του Λόρκα).

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. To 2009, οι Αρχές της Ανδαλουσίας, ύστερα από έρευνες που διεξήγαγαν στο Αλφάκαρ, κοντά στη Γρανάδα - μέρος όπου υπήρχε η πεποίθηση πως είναι η περιοχή της εκτέλεσης και της ταφής του Λόρκα - ανακοίνωσαν πως δεν βρέθηκε κανένας σχετικός τάφος εκεί. (ΑΠΕ-ΜΠΕ, 18/12/2009)
  2. Πρόκειται για λάκκο που είχαν ανοίξει κάποιοι προσπαθώντας να βρουν νερό κοντά σε μια απομονωμένη φάρμα. Απέχει, δε, μόλις 500 μέτρα από το σημείο που είχε υποδείξει ο ιστορικός Ιαν Γκίμπσον το 1971, αλλά σε ανασκαφή το 2009 δεν βρέθηκε τίποτα. (Μιγκέλ Καμπαγέρο Πέρεθ, ιστορικός )[1]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ίαν Γκίμπσον, Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, μτφρ. Σπύρος Τσούγκος, εκδ. Μικρή Άρκτος, 1999
  • Ίαν Γκίμπσον, Η δολοφονία του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, μτφρ. Βαγγέλης Κατσάνης, εκδ. Δίδυμοι, 2004
  • Βιδάλ Αγκουστίν Σάντσεθ, Μπουνιουέλ - Λόρκα - Νταλί: Το αίνιγμα δίχως τέλος, μτφρ. Ισμήνη Κανσή, εκδ. Εξάντας, 1991

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα

Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]