Τόμας Καρλάιλ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Τόμας Καρλάιλ
Thomas Carlyle lm.jpg
Φωτογραφία των Elliott & Fry, στη δεκαετία 1860
Όνομα Τόμας Καρλάιλ
Γέννηση 4 Δεκεμβρίου, 1795
Εκληφέχαν, Ντάμφρις και Γκάλογουεϊ, Σκωτία1
Θάνατος 5 Φεβρουαρίου 1881 (85 ετών)
Λονδίνο, Αγγλία
Επάγγελμα δοκιμιογράφος, φιλόσοφος, ιστορικός
Είδη σάτιρα, δοκίμιο
Λογοτεχνικό κίνημα Βικτωριανή λογοτεχνία, Ρομαντισμός

Ο Τόμας Καρλάιλ (4 Δεκεμβρίου 1795 – 5 Φεβρουαρίου 1881) ήταν Σκώτος φιλόσοφος, σατιρικός συγγραφέας, δοκιμιογράφος, ιστορικός και διδάσκαλος κατά τη βικτωριανή εποχή[1]. Αποκαλούσε τα οικονομικά "ζοφερή επιστήμη", έγραφε λήμματα για την Edinburgh Encyclopedia και άρθρα κοινωνικού σχολιασμού[1].

Επιδράσεις, κοινωνία και φιλοσοφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Θρησκευτικές επιδράσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι αυστηροί καλβινιστές γονείς του προσδοκούσαν να γίνει ιεροκήρυκας, αλλά έχασε την πίστη του παρακολουθώντας μαθήματα στο πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Συνέχισε να πιστεύει στον Θεό[2] και να αποδέχεται τις καλβινιστικές δοξασίες σε όλο το υπόλοιπο της ζωής του. Ο συνδυασμός της θρησκευτικής ιδιοσυγκρασίας του με την απώλεια της πίστης στην παραδοσιακή χριστιανοσύνη έκανε το έργο του Καρλάιλ ελκυστικό για πολλούς Βικτωριανούς που αντιμάχονταν τις όποιες επιστημονικές και πολιτικές αλλαγές απειλούσαν την παραδοσιακή κοινωνική τάξη.

Κοινωνική κριτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Καρλάιλ χρησιμοποιούσε δηκτικό ύφος στον κοινωνικό και πολιτικό σχολιασμό του, και ένα σύνθετο λογοτεχνικό στιλ για έργα όπως Η γαλλική επανάσταση: μια ιστορία (1837). Ο Ντίκενς χρησιμοποιούσε το έργο του Καρλάιλ ως πρωτογενή πηγή για τα γεγονότα της γαλλικής επανάστασης στο μυθιστόρημά του Η Ιστορία των δύο Πόλεων[3]. Οι πεποιθήσεις του για την κοινωνικά ιεραρχημένη τάξη των πραγμάτων και το θεόπνευστο καθήκον διατρέχουν το σύνολο του έργου του. Αντιφατική φυσιογνωμία, αν και ήταν γνωστός για την αφιέρωσή του σε αγαθοεργίες και τους διαρκείς σχολιασμούς του υπέρ των φτωχών, είχε ξεσπάσματα ρατσισμού στη γραφή του, γεγονός που τον οδήγησε στην αποξένωση από σημαντικούς φίλους του[4]. Ο ρατσισμός του υπήρξε εμφανέστερος στο Ζήτημα των Νέγρων, όπου υποστήριξε ότι οι νέγροι θα πρέπει να είναι υπηρέτες εκείνων που γεννιούνται σοφότεροι (τους) και κύριοί (τους)[5].

Πολιτική φιλοσοφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ρομαντικός ως στοχαστής ο Καρλάιλ επιτέθηκε στον εκβιομηχανισμό και φαίνεται πως δεν εκτιμούσε ιδιαίτερα το σύστημα της δημοκρατικής διακυβέρνησης και τον φιλελευθερισμό γενικότερα, οραματιζόμενος μια αξιοκρατική και όχι κληρονομική μοναρχία υπαγόμενη, ωστόσο, στην τιμωρία[6]. Στα κείμενά του διακρίνεται απαισιοδοξία σχετικά με θέματα που αφορούν στην εποχή του Διαφωτισμού[7] και επίκριση προς τις δύο βασικές τάξεις που συμμετείχαν στις αποφάσεις, την αριστοκρατία και το προλεταριάτο, τους εμπόρους και τους κατασκευαστές που θεωρούσε ότι ασχολούνταν μόνο με τα κέρδη τους, και τους οποίους θεωρούσε εξίσου υπεύθυνους για το πολιτικό κλίμα της εποχής του[8]. Κατά την άποψή του η διακυβέρνηση θα έπρεπε να αφεθεί σε πιο αρμόδια μέλη της κοινωνίας, τα περισσότερα από τα οποία προέρχονταν από την τάξη της αριστοκρατίας. Η ενσάρκωση αυτής της άρχουσας τάξης θα ήταν ο ήρωας, ο μεγάλος εκείνος άνθρωπος που θα διέθετε τη διορατικότητα να οδηγήσει την κοινωνία, όπως τουλάχιστον κατέγραψε στις διαλέξεις του για το ηρωικό πρότυπο. Υπήρξε σφοδρός πολέμιος του καθολικού δικαιώματος ψήφου ή οποιασδήποτε μορφής λαϊκή συμμετοχή στις υποθέσεις του δημοσίου και πίστευε στην «τευτονική υπεροχή" της λευκής φυλής των βορείων χωρών[9].

Εργογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως σημαντικότερα έργα του αναφέρονται τα εξής[10]:

  • The Life of Friedrich Schiller (1825) - (Η ζωή του Φρίντριχ Σίλερ)
  • "Signs of the Time" (1829) - (Σημάδια των καιρών)
  • The French Revolution (1837) - (Η Γαλλική επανάσταση)
  • Sartor Resartus (1838) (κυριολεκτικά: Ο Ράφτης Ξαναραμμένος)
  • Critical and Miscellaneous Essays (1839) - (Κριτικά και διάφορα δοκίμια)
  • Chartism (1840) (Κίνημα του 19ου αιώνα υπέρ των εργαζομένων)
  • On Heroes, Hero-Worship, and the Heroic in History (1841) - (Περί ηρώων, ηρωολατρείας και του ηρωικού στοιχείου στην ιστορία)
  • Past and Present (1843) - (Παρελθόν και Παρόν)
  • Oliver Cromwell's Letters and Speeches (1845) - Οι επιστολές και οι ομιλίες του Όλιβερ Κρόμβελ)
  • Latter-Day Pamphlets (1850)
  • The Life of John Sterling (1851) - (Η ζωή του Τζον Στήρλινγκ)
  • Occasional Discourse on the Nigger Question (1853) - (Περιπτωσιακές ομιλίες στο ζήτημα των Νέγρων}
  • History of Friedrich II of Prussia: Called Fredrick the Great [6 τόμοι] (1858-65)
  • Inaugral Address at Edinburgh (1866) - (Εναρκτήρια ομιλία στο Έντινμπρα)
  • Shooting Niagra (1867) - (Πυροβολώντας τον Νιαγάρα)
  • The Early Kings of Norway (1875) - (Οι πρώτοι βασιλείς της Νορβηγίας)
  • Reminiscences (1881) - (Ενθυμήματα)
  • Reminiscences of My Irish Journey in 1849 (1882) - (Ενθυμήματα του Ταξιδιού μου στην Ιρλανδία το 1849)
  • Last Words of Thomas Carlyle (1882) - (Τα τελευταία λόγια του Τόμας Καρλάιλ)

Παραπομπές σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 "Thomas Carlyle" (bio), Dumfries-and-Galloway, 2008, webpage: dumfries-and-galloway.co.uk-carlyle.
  2. Timothy Lang (27 April 2006). The Victorians and the Stuart Heritage: Interpretations of a Discordant Past. Cambridge University Press. σελ. 119. ISBN 978-0-521-02625-3. http://books.google.com/books?id=oIkXVhtedAwC&pg=PA119. «Πίστευε στον εν ουρανοίς Θεό, και ότι ο νόμος του Θεού βασίλευε επί της γης» 
  3. Alev Baysal (αναθεωρημένη έκδοση 8 Ιουνίου 2007). «Carlyle's Influence upon A Tale of Two Cities (1859)». The Victorian Web. http://www.victorianweb.org/authors/dickens/2cities/baysal1.html. Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2014. 
  4. «Thomas Carlyle Biography». Τhe Biography.com website. http://www.biography.com/people/thomas-carlyle-9238527#fame-with-the-french-revolution&awesm=~oB2lIu6N0so9qd. Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2014. 
  5. Vanden Bossche, Chris R. (Απρίλιος 1991). Carlyle and the Search for Authority. USA: Ohio State University Press. σελ. 136. ISBN 0-8142-0538-0. . Διαθέσιμο πλήρως online.
  6. Kerry, Paul E.; Marylu Hill, eds. (2010). Thomas Carlyle Resartus: Reappraising Carlyle’s Contribution to the Philosophy of History, Political Theory, and Cultural Criticism. Madison: Fairleigh Dickinson University Press. σελ. 85. ISBN 9780838642238. 
  7. Garrard, Graeme (2005). Counter-Enlightenments: From the Eighteenth Century to the Present. Routledge. σελ. 13. ISBN 978-0415187251. 
  8. Ewen, Frederic (2007). A Half-century of Greatness: The Creative Imagination of Europe, 1848-1884. USA: NYU Press. σελ. 200. ISBN 978-0814722367. 
  9. Kerry, Paul E.; Marylu Hill, eds. (2010). Thomas Carlyle Resartus: Reappraising Carlyle’s Contribution to the Philosophy of History, Political Theory, and Cultural Criticism. Madison: Fairleigh Dickinson University Press. σελ. 176. ISBN 9780838642238. 
  10. «Thomas Carlyle's Works». The Victorian Web. http://www.victorianweb.org/authors/carlyle/works.html. Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2014. 

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα