Πάβελ Τσερένκοφ

Ο Πάβελ Τσερένκοφ

Ο Πάβελ Αλεξέγιεβιτς Τσερένκοφ (ρωσικά Павел Алексеевич Черенков, 1904 – 6 Ιανουαρίου 1990) ήταν Σοβιετικός φυσικός ρωσικής καταγωγής, που τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής το 1958. Είναι γνωστός κυρίως από το ομώνυμο φαινόμενο.

Βιογραφικά στοιχεία

Ο Τσερένκοφ γεννήθηκε στο μικρό χωριό Νοβάγια Τσιγκλά στην Επαρχία Βορονέζ της Ρωσίας. Οι γονείς του ήταν ο Αλεξέι και η Μαρία Τσερένκοφ.

Απεφοίτησε από το Τμήμα Φυσικής και Μαθηματικών του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Βορονέζ το 1928, και το 1930 ανέλαβε μία θέση ερευνητή στο Ινστιτούτο Φυσικής Λεμπέντεφ. Την ίδια χρονιά παντρεύτηκε τη Μαρία Πουτίντσεβα, κόρη του καθηγητή Ρωσικής Φιλολογίας Α.Μ. Πουτίντσεφ. Απέκτησαν δύο παιδιά, τον Αλεξέι και την Έλενα.

Το 1940 ο Τσερένκοφ πήρε τον τίτλο του διδάκτορα των Φυσικομαθηματικών Επιστημών. Το 1953 διορίσθηκε καθηγητής της Πειραματικής Φυσικής. Από το 1959 ήταν επικεφαλής του εργαστηρίου αντιδράσεων φωτονίων-μεσονίων του Ινστιτούτου Φυσικής Λεμπέντεφ. Πσρέμεινε καθηγητής επί 14 χρόνια. Το 1970 έγινε Ακαδημαϊκός στην Ακαδημία Επιστημών της ΕΣΣΔ.

Ο Τσερένκοφ πέθανε στη Μόσχα σε ηλικία 86 ετών και τάφηκε στο Κοιμητήριο Νοβοντέβιτσι.

Ανακαλύψεις στη Φυσική

Το 1934, εργαζόμενος υπό τον Σ.Ι. Βαβίλοφ, ο Τσερένκοφ παρετήρησε την εκπομπή γαλάζιου φωτός από ένα μπουκάλι με νερό που δεχόταν ραδιενεργό ακτινοβολία. Αυτό το φαινόμενο, που συνδέεται με φορτισμένα υποατομικά σωματίδια τα οποία κινούνται με μεγαλύτερη ταχύτητα από ό,τι το φως μέσα στο συγκεκριμένο υλικό μέσο, αποδείχθηκε πολύ χρήσιμο στα πειράματα Πυρηνικής Φυσικής και στη μελέτη των κοσμικών ακτίνων. Πήρε το όνομα του ερευνητή και είναι σήμερα γνωστό ως Φαινόμενο Τσερένκοφ ή (συνηθέστερα) Ακτινοβολία Τσερένκοφ. Οι ανιχνευτές της ακτινοβολίας αυτής αποκαλούνται επίσης «ανιχνευτές Τσερένκοφ» και αποτελούν τον πιο συνηθισμένο εξοπλισμό στην έρευνα των σωματιδίων υψηλής ταχύτητας. Μια τέτοια συσκευή τοποθετήθηκε σε έναν από τους πρώτους τεχνητούς δορυφόρους, τον Σπούτνικ 3.

Ο Πάβελ Τσερένκοφ έλαβε επίσης μέρος στη σχεδίαση και κατασκευή επιταχυντών ηλεκτρονίων, καθώς και στην έρευνα των αντιδράσεων φωτονίων-μεσονίων και φωτονίων-πυρήνων.

Τιμητικές διακρίσεις

Ο Τσερένκοφ τιμήθηκε για πρώτη φορά το 1946 από κοινού με τους Σ.Ι. Βαβίλοφ, Ίλια Φρανκ και Ιγκόρ Ταμ, με κρατικό βραβείο της ΕΣΣΔ, και δύο φορές ακόμα, το 1952 και το 1977 για καθαρά δικές του έρευνες. Το 1958 τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής για την ανακάλυψη του φαινομένου Τσερένκοφ. Επίσης βραβεύθηκε με τον τίτλο του «Ήρωα της Σοσιαλιστικής Εργασίας» το 1984.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Φωτογραφία του Τσερένκοφ από τη Ρωσική Ακαδημία Επιστημών