Μετάφραση των Εβδομήκοντα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Χριστιανισμός
σειρά λημμάτων
Χριστιανισμός
Πρότυπο: π  σ  ε
Απόσπασμα (Εσθήρ 2:3-8) από τον Σιναϊτικό Κώδικα, του 4ου αιώνα μ.Χ..

Η Μετάφραση των Εβδομήκοντα αποτελεί τη σπουδαιότερη από τις πρώτες μεταφράσεις της Παλαιάς Διαθήκης και την πρώτη, στην ουσία, γραπτή μετάφραση από την εβραϊκή στην ελληνιστική κοινή γλώσσα. Η μετάφραση έγινε σταδιακά μεταξύ του 3ου και του 1ου αιώνα π.Χ. από ελληνόγλωσσους Ιουδαίους και μεταγενέστερα περιέλαβε επιπλέον βιβλία, πέρα από αυτά που ανήκουν στον Ιουδαϊκό Βιβλικό κανόνα (Τανάκ). Μερικά ταργκούμ που αποτελούσαν μεταφράσεις ή παραφράσεις των Εβραϊκών Γραφών στην αραμαϊκή έγιναν επίσης εκείνη την εποχή.

Συμβολίζεται στην ελληνική βιβλιογραφία ως Ο' (ο αριθμός εβδομήντα στον αλφαβητικό τρόπο αρίθμησης, δηλαδή «κατά τους εβδομήκοντα») και στην αγγλική βιβλιογραφία ως LXX (ο αριθμός εβδομήντα στον λατινικό τρόπο αρίθμησης, ή αλλιώς Septuaginta).

Ιστορική αναδρομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με την παράδοση, 72 Ιουδαίοι λόγιοι της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου άρχισαν το έργο της μετάφρασης αυτής περίπου το 280 π.Χ. Αργότερα και χάριν συντομίας καθιερώθηκε ο αριθμός 70, κι έτσι προέκυψε η ονομασία Μετάφραση των Εβδομήκοντα. Προφανώς, η μετάφραση αυτή ολοκληρώθηκε μέσα στο 3ο αιώνα π.Χ. κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Πτολεμαίου Β' του Φιλάδελφου. Η γλώσσα της Μετάφρασης των Εβδομήκοντα ήταν η κοινή ελληνική που μιλιόταν στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου κατά τον 3ο και 2ο αιώνα π.Χ. Αποτέλεσε τη Γραφή που είχαν οι ελληνόφωνοι Ιουδαίοι και χρησιμοποιούνταν ευρέως τον καιρό του Ιησού και των αποστόλων του. Στην Καινή Διαθήκη, οι περισσότερες από τις 320 κατά λέξη παραθέσεις, από το σύνολο των περίπου 890 παραθέσεων και αναφορών, στην Παλαιά Διαθήκη βασίζονται στη Μετάφραση των Εβδομήκοντα.

Διαφύλαξη της Μετάφρασης ως τη σύγχρονη εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έχει διασωθεί ως τις μέρες μας και είναι διαθέσιμος για μελέτη σημαντικός αριθμός αποσπασμάτων της Μετάφρασης των Εβδομήκοντα, τα οποία είναι γραμμένα σε πάπυρο. Αυτά είναι ιδιαίτερα πολύτιμα, επειδή ανήκουν στους πρώτους χριστιανικούς χρόνους και, μολονότι συχνά είναι μόνο λίγα εδάφια ή κεφάλαια, βοηθούν να καθοριστεί τι ακριβώς έλεγε αρχικά το κείμενο της Μετάφρασης των Εβδομήκοντα. Η συλλογή των Παπύρων Φουάντ (Αρ. 266 στον Κατάλογο Χειρογράφων) ανακαλύφθηκε στην Αίγυπτο το έτος 1939 και έχει εξακριβωθεί ότι είναι του 1ου αιώνα π.Χ. Περιέχει τμήματα των βιβλίων της Γένεσης και του Δευτερονομίου. Άλλοι πάπυροι χρονολογούνται στον 4ο αιώνα μ.Χ. περίπου, τότε που άρχισε να χρησιμοποιείται ως υλικό για τα χειρόγραφα η πιο ανθεκτική περγαμηνή βέλουμ (vellum), που ήταν εξαίρετης ποιότητας και φτιαχνόταν συνήθως από δέρμα μοσχαριού, αρνιού ή κατσικιού.

Σήμερα υπάρχουν διαθέσιμα εκατοντάδες χειρόγραφα της ελληνικής Μετάφρασης των Εβδομήκοντα σε περγαμηνή βέλουμ, καθώς και σε άλλα είδη περγαμηνής. Μερικά απ’ αυτά, που γράφτηκαν μεταξύ του 4ου και του 9ου αιώνα μ.Χ., είναι σημαντικά, επειδή καλύπτουν μεγάλα τμήματα των Εβραϊκών Γραφών. Είναι γνωστά ως μεγαλογράμματα, διότι είναι γραμμένα μόνο με μεγάλους κεφαλαίους χαρακτήρες που δεν ενώνονται μεταξύ τους. Τα υπόλοιπα λέγονται μικρογράμματα, αφού είναι γραμμένα με μικρότερους χαρακτήρες επισεσυρμένης γραφής. Τα μικρογράμματα χειρόγραφα προτιμούνταν από τον 9ο αιώνα ως τότε που εφευρέθηκε η τυπογραφία. Τα σημαντικότερα μεγαλογράμματα χειρόγραφα του 4ου και 5ου αιώνα, δηλαδή το Βατικανό Αρ. 1209, το Σιναϊτικό και το Αλεξανδρινό, περιέχουν όλα την ελληνική Μετάφραση των Εβδομήκοντα με μερικές μικροπαραλλαγές.

Περιεχόμενα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Βιβλικός κανόνας

Η Μετάφραση των Εβδομήκοντα περιλαμβάνει κάποια επιπρόσθετα βιβλία και προσθήκες ως προς το παραδοσιακό εβραϊκό κείμενο (Τανάκ). Αυτά περιγράφονται μεταξύ των Χριστιανών ως απόκρυφα (από τους Προτεστάντες) ή δευτεροκανονικά (από τους Ορθοδόξους και Καθολικούς). Kατά τον Ιουδαϊσμό και κατά άλλες χριστιανικές θρησκείες, θεωρούνται ότι δεν είναι θεόπνευστα, σε αντίθεση με την Ορθόδοξη και Καθολική Εκκλησία όπου θεωρούνται ισόκυρα[1] των πρωτοκανονικών.

Αυτά τα βιβλία σημειώνονται με αστερίσκο (*) ως εξής:

(*) οι Ορθόδοξοι και οι Καθολικοί το αναγνωρίζουν ενώ οι Προτεστάντες και οι Μάρτυρες του Ιεχωβά το απορρίπτουν,
(**) οι Ορθόδοξοι το αναγνωρίζουν ενώ οι Καθολικοί, οι Προτεστάντες και οι Μάρτυρες του Ιεχωβά το απορρίπτουν και
(***) κανένας δεν το αναγνωρίζει.
  • Γένεσις
  • Έξοδος
  • Λευιτικόν
  • Αριθμοί
  • Δευτερονόμιον
  • Ιησούς του Ναυή
  • Κριταί
  • Ρουθ
  • Α' Σαμουήλ ή Βασιλειών Α'
  • Β' Σαμουήλ ή Βασιλειών Β'
  • Α' Βασιλέων ή Βασιλειών Γ'
  • Β' Βασιλέων ή Βασιλειών Δ'
  • Α' Χρονικών ή Παραλειπομένων Α'
  • Β' Χρονικών ή Παραλειπομένων Β'
  • Α' Έσδρας (**)
  • Β' Έσδρας
  • Νεεμίας
  • Εσθήρ (όλα τα πρόσθετα (*))
  • Ιουδίθ (*)
  • Τωβίτ (*)
  • Μακκαβαίων Α' (*)
  • Μακκαβαίων Β' (*)
  • Μακκαβαίων Γ' (**)
  • Μακκαβαίων Δ' (***)
  • Ψαλμοί (ψαλμός 151**)
  • Ωδαί (περιλαμβανομένης της "Προσευχής Μανασσή") (***)
  • Παροιμίαι
  • Εκκλησιαστής
  • Άσμα Ασμάτων
  • Ιώβ
  • Σοφία Σολομώντος (*)
  • Σοφία Σειράχ (*)
  • Ψαλμοί Σολομώντος (***)
  • Ωσηέ
  • Αμώς
  • Μιχαίας
  • Ιωήλ
  • Οβδιού
  • Ιωνάς
  • Ναούμ
  • Αββακούμ
  • Σοφονίας
  • Αγγαίος
  • Ζαχαρίας
  • Μαλαχίας
  • Ησαΐας
  • Ιερεμίας
  • Βαρούχ (*)
  • θρήνοι
  • Επιστολή Ιερεμίου (*)
  • Ιεζεκιήλ
  • Σωσάννα (*)
  • Δανιήλ (περιλαμβανομένων της "Προσευχής του Αζαρία" και "Των Τριών Παίδων Αίνεσις") (*) (ως προς τις προσθήκες)
  • Βηλ και Δράκων (*)

Υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

    • "Δευτεροκανονικά ή αναγινωσκόμενα καλούνται εν τη Ορθοδόξω εκκλησία τα εκ του παλαιστίνου μεν κανόνος ελλείποντα, εν τω αλεξανδρινώ όμως περιλαμβανόμενα, κανονικά βιβλία και τεμάχια" (Αθανασίου Π. Χαστούπη, Εισαγωγή εις την Παλαιάν Διαθήκην, εν Αθήναις 1986, σελ. 434)
    • "η αδιαίρετη χριστιανική Εκκλησία, κάνοντας χρήση και των δευτεροκανονικών, εξέφραζε την πίστη της στην ισοτιμία τους με τα πρωτοκανονικά...Αυτό βεβαιώνεται και από το γεγονός ότι στη Μετάφραση των Ο' τα βιβλία αυτά δεν επέχουν θέση παραρτήματος, ώστε να σχηματίζεται η εντύπωση ότι βρίσκονται σε δεύτερη μοίρα, αλλά τοποθετούνται αδιακρίτως μεταξύ των πρωτοκανονικών. Και τούτο διότι, ως ισότιμα και ισόκυρα με τα πρωτοκανονικά, των οποίων τις θείες αλήθειες συμπληρώνουν, περιλαμβάνονται, όπως και εκείνα, στις πηγές της θεολογίας της Π. Διαθήκης." (Σταύρου Ε. Καλαντζάκη, Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη, Πουρναράς, Θεσ/νίκη 2006, σελ. 125-126)
    • "Δεν πρόκειται όμως —προς άρση τυχόν παρεξηγήσεων— για αντιδιαστολή που αφορά στη θεοπνευστία και το κανονικό κύρος τους άλλα απλώς στό περιεχόμενο τους. Αφού με τα "κανονιζόμενα" η Εκκλησία ευαγγελίζεται το μήνυμα της καινής κτίσεως δια του Χριστού, ενώ με τα «αναγινωσκόμενα» καλλιεργεί την ευσέβεια για την αποδοχή του μηνύματος αυτού. Τα βιβλία αυτά προέρχονται από τη μεταξύ 2ου και 1ου αι. π.Χ. χρονική περίοδο και ανήκουν σε διάφορα γραμματολογικά είδη, όπως ιστοριογραφία, διηγηματογραφία, επιστολογραφία, ποίηση και σοφιολογία. Ως προς τη θέση και την αξία των Δευτεροκανονικών βιβλίων στη συνείδηση των πιστών μαρτυρούν κυρίως το Ταλμούδ στην παλαιστινή ιουδαϊκή παράδοση και η "Μετάφραση των Ο'" στην αντίστοιχη ελληνιστική. Η χρήση από το Ταλμούδ του περιεχομένου τους για διδακτικούς σκοπούς, ο υπομνηματισμός τους και η ανάγνωση ορισμένων εξ αυτών σε ιουδαϊκές εορτές δείχνουν τη μεγάλη εκτίμηση των ραββίνων προς αυτά. Ανάλογη εκτίμηση και σεβασμό απελάμβανε από τους ελληνιστές ιουδαίους και η "Μετάφραση των Ο'", η οποία, αν και τα εμπεριείχε, θεωρούνταν απ' αυτούς ισόκυρη με το εβραϊκό της πρωτότυπο." (Σταύρου Ε. Καλαντζάκη, Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη, Πουρναράς, Θεσ/νίκη 2006, σελ. 126-127)

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η Καθολική Εγκυκλοπαίδεια, λήμμα «Μετάφραση των Εβδομήκοντα» [1].
  • Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάνικα (Encyclopedia Britannica), λήμμα «Εβδομήκοντα», έκδοση 1911, στην αγγλική [2].
  • 'Όλη η Γραφή είναι Θεόπνευστη και Ωφέλιμη' , 1990, Β. & Φ. Ε. Σκοπιά.
  • jan de waard,Oι εβδομήκοντα μια μετάφραση,ΔΕΛΤΙΟ ΒΙΒΛΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ τομ.3(Ιανουάριος -Δεκέμβρης 1984)σελ17-29

Βλέπε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επιπλέον ανάγνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κείμενο της μετάφρασης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άλλες πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]