Καρνεάδης ο Κυρηναίος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Καρνεάδης ο Κυρηναίος

O Καρνεάδης ο Κυρηναίος ήταν φιλόσοφος επικεφαλής της Νέας Ακαδημίας από το 136 π.Χ. μέχι το θάνατό του το 129 π.Χ.. Ιδρυτής τής λεγόμενης «πέμπτης Ακαδημίας». Γεννήθηκε το έτος 214 ή 213 π.Χ. στην ελληνική πόλη Κυρήνη της βόρειας Αφρικής και πέθανε στην Αθήνα το 129 π.Χ.. Νέος ακόμη ήρθε στην Αθήνα και σπούδασε στην Ακαδημία Πλάτωνος, όπου διακρίθηκε και ανέλαβε τη διεύθυνση της. Η διδασκαλία του, κυρίως προφορική, διασώθηκε μέσω μαρτυριών άλλων συγγραφέων.[1]

Αποστολή στην Ρώμη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 156 π.Χ. στάλθηκε στη Ρώμη ως μέλος πρεσβευτικής αποστολής μαζί με τον περιπατητικό Κριτόλαο και τον στωικό Διογένη για να υπερασπίσει την υπόθεση των Αθηναίων, όταν η πόλη τους είχε καταδικαστεί σε πρόστιμο για τη λεηλασία του Ωρωπού· με την ευκαιρία αυτή εκφώνησε δύο αντιφατικούς λόγους για τη δικαιοσύνη, σύμφωνα με τη σοφιστική μέθοδο. Οι λόγοι αυτοί βρίσκονται στο Γ΄βιβλίο της Πολιτείας του Κικέρωνα. [2] Στο πρώτο του λόγο υποστηρίζει ότι το δίκαιο έχει φυσική προέλευση και ότι το νομικό δίκαιο επιδιώκει να μιμηθεί το φυσικό δίκαιο. Στο δεύτερο λόγο του, αντίθετα, ορίζει το δίκαιο ως σύνολο νόμων ταγμένων να υπερασπίσουν τα ιδιαίτερα συμφέροντα των ισχυρών: η πολιτική, επομένως, πρέπει να στηρίζεται σε αυτή τη δεύτερη εκδοχή. Η επιτυχία αυτών των θέσεων μεταξύ της ρωμαϊκής νεολαίας και η διάδοση και η δημοτικότητα της ελληνικής φιλοσοφίας προκάλεσαν ζωηρές αντιδράσεις, σε σημείο ώστε ο Κάτων ο πρεσβύτερος, αυστηρός προασπιστής των ρωμαϊκών παραδόσεων, φρόντισε για την αποπομπή των τριών αντιπροσώπων.

Θεμελιωτής της πιθανοκρατίας και της ελευθερίας της βούλησης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παρά τη μορφή των προαναφερθέντων λόγων του δεν ήταν σκεπτικιστής εν στενή εννοία (in strictu sencu) αλλά θεμελιωτής της πιθανοκρατίας, σύμφωνα με την οποία, αντίθετα από τη στωική και επικούρεια θεωρία, ο άνθρωπος δεν μπορεί να φτάσει σε καμία βέβαιη αλήθεια, αλλά μόνο σε γνώμες πιθανότερες από άλλες. Επέκρινε διδασκαλίες που δέχονταν την ύπαρξη θείας πρόνοιας ή απέδιδαν σημασία στη μαντική και την αστρολογία και κυρίως εναντιώθηκε στην στωική θεωρία της ειμαρμένης (μοιρολατρίας) και της επικούρειας αιτιοκρατίας. Η εύρεση των πιο ευλογοφανών από αυτά τα ενδεχόμενα είναι ένα ακανθώδες μονοπάτι το οποίο ελίσσεται ανάμεσα στην απόλυτη αμφισβήτηση και τον παρακινδυνευμένο δογματισμό. Με τον Καρνεάδη η Ακαδημία του Πλάτωνα πέρασε σε μία νέα φάση προβληματισμού που απορρίπτει κάθε δόγμα και μέσο προσέγγισης της απόλυτης αλήθειας.

Επιδράσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το έργο του επηρέασε ιδιαίτερα τον Λουκιανό στα έργα του: Αλέξανδρος ή ψυδόμαντις, Ζευς ο ελεγχόμενος, Ζευς τραγωδός, Θεών διάλογοι, Θεών κρίσις, Θεών εκκλησία, Περί της αστρολογίας, Περί θυσιών, Περί της Συρίης θεού, Ερμότιμος ή Περί αιρέσεων κ.α.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • S.Pieri, Carneade, Πάντοβα, 1978
  • Α. Α.LONG, Η ελληνιστική φιλοσοφία: Στωικοί, Επικούρειοι, Σκεπτικοί. Μετάφραση Σ. Δημόπουλου και Μυρτώς Δραγώνα Μοναχού,εκδ.Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα 1990,σελ.157-176
 LP  Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το αντίστοιχο λήμμα της Live-Pedia. (ιστορικό).

Η εισαγωγή του κειμένου της Livepedia στη Βικιπαίδεια έγινε πριν την 1η Νοεμβρίου 2008, συνεπώς ισχύει η διπλή αδειοδότηση υπό την άδεια CC-BY-SA 3.0 και την GFDL.