Κάρολος της Βουργουνδίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Κάρολος ο Iσχυρός (1460)

Ο Κάρολος της Βουργουνδίας, επονομαζόμενος Ισχυρός ή Τολμηρός (γαλλ. Charles de Valois-Bourgogne, επιλεγόμενος Charles le Téméraire, 10 Νοεμβρίου 1433 - 5 Ιανουαρίου 1477) ήταν δούκας της Βουργουνδίας την περίοδο 1467 - 1477.

Γιος του δούκα Φιλίππου του Καλού και της Ισαβέλλας της Πορτογαλίας, υπήρξε ο τελευταίος δούκας της Βουργουνδίας από την οικογένεια των Βαλουά. Όσο ζούσε ο πατέρας του, είχε τον τίτλο του κόμητος του Σαρολέ. Μετά τον θάνατό του οικειοποιήθηκε όλους τους τίτλους, ανάμεσα τους και αυτόν του μεγάλου δούκα της Δύσης. Από μικρός έδειχνε μεγάλο ενδιαφέρον τόσο στην μελέτη όσο και στις πολεμικές ασκήσεις. Η αυλή του πατέρα του ήταν εκείνη την εποχή η πιο φημισμένη σε ολόκληρη την Ευρώπη σαν κέντρο τεχνών και εμπορίου. Προσπάθησε να ενώσει όλες τις επαρχιακές περιοχές σε ένα κράτος, κάτι που έκανε και τον ίδιο να συνεχίσει τις προσπάθειες του πατέρα του. Παντρεύτηκε σε πρώτο γάμο την Αικατερίνη του Βαλουά (1428–1446), κόρη του βασιλιά της Γαλλίας Καρόλου Ζ΄. Ήταν πέντε χρόνια μικρότερος από τη σύζυγό του, η οποία πέθανε το 1446 σε ηλικία 18 ετών χωρίς να του αφήσει παιδιά.

Σε ηλικία 21 ετών, το 1454, και αφού ήταν 8 χρόνια χήρος, ερωτεύτηκε την ξαδέλφη του, κόρη του δούκα της Υόρκης. Αλλά με τη Συνθήκη του Αρράς (1435), ήταν υποχρεωμένος να παντρευτεί μονάχα Γαλλίδα πριγκίπισσα. Ο πατέρας του επέλεξε την Ισαβέλλα των Βουρβόνων (πέθανε το 1465), κόρη της αδελφής του Φιλίππου του Καλού, και ενός μακρινού εξαδέλφου του βασιλιά της Γαλλίας Καρόλου Ζ΄. Επέζησε μόνο μια κόρη τους, η Μαρία της Βουργουνδίας, που έγινε αργότερα διάδοχος των κτήσεων του πατέρα της. Είχε καλές οικογενειακές σχέσεις με τον κουνιάδο του δελφίνο, όταν κατέβηκε στην αυλή του ώστε να βρει καταφύγιο από τον πατέρα του Κάρολο (1456). Αλλά όταν διαδέχθηκε τον πατέρα του στον θρόνο ως Λουδοβίκος ΙΑ΄, συνέχισε την ίδια πολιτική με αυτόν.

Ο Κάρολος έβλεπε με φόβο την αγορά πόλεων από το Λουδοβίκο, τις οποίες ο πατέρας του βασιλιάς Κάρολος είχε παραχωρήσει στον δικό του πατέρα με την Συνθήκη του Αρράς (1435). Όταν ο πατέρας του αρρώστησε, επέτρεψε σε αυτόν να ασκήσει εξουσία και άρχισε μακρά διαμάχη με τον Λουδοβίκο ΙΑ΄.

Ενώ για την τρίτη σύζυγό του προσφέρθηκε το χέρι της κόρης του Λουδοβίκου ΙΑ΄ Άννας, αυτός προτίμησε να παντρευτεί την Μαργαρίτα της Υόρκης. Έτσι, παραβαίνοντας τη συνθήκη του Αρράς αποφάσισε να συμμαχήσει με τον παλιό σύμμαχο της Βουργουνδίας κατά του βασιλιά της Γαλλίας. Ο νέος γάμος γιορτάσθηκε πανηγυρικά το καλοκαίρι του 1468 στην Μπριζ, αλλά το ζευγάρι δεν έκανε παιδιά. Η νέα του σύζυγος είχε μια θετή κόρη, την Μαρία, η οποία όταν πέθανε αργότερα άφησε δύο βρέφη. Η Μαργαρίτα επέζησε του συζύγου της και πήρε τον τίτλο της δούκισσας της Βουργουνδίας, κάτι που δεν είχε συμβεί με τις δύο προηγούμενες πρόωρα πεθαμένες που παρέμειναν στον τίτλο της κόμισσας του Σαρολέ.

Άνοδος στην εξουσία, κατακτήσεις, φιλοδοξίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Κάρολος ο ισχυρός μικρό παιδί, με τον πατέρα του Φίλιππο τον Καλό

Τον Απρίλιο του 1465, ο Φίλιππος εγκατέλειψε την κυβέρνηση στον Κάρολο που ξόδεψε το επόμενο καλοκαίρι συνεχίζοντας τον πόλεμο κατά του Λουδοβίκου του 11ου. Ο Κάρολος αφέθηκε στο πεδίο της μάχης του Μοντλερί (Ιούλιος 1465) όπου τραυματίστηκε, αλλά αυτό δεν απέτρεψε ούτε τον βασιλιά να ξαναμπεί στο Παρίσι, ούτε στον Κάρολο να εγγυηθεί μια αποφασιστική νίκη. Πέτυχε ωστόσο, πιέζοντας τον Λουδοβίκο, την Συνθήκη του Κονφλάνς (4 Οκτωβρίου 1465), σύμφωνα με την οποία επανέρχονταν σε αυτόν οι κομητείες της Βουλώνης, του Γκιν και πολλές άλλες μικρές περιοχές. Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων αυτών, η σύζυγός του Ισαβέλλα πέθανε αιφνίδια. Αυτό του επέτρεψε σαν μέρος των διαπραγματεύσεων με τον βασιλιά Λουδοβίκο να είναι ο γάμος του με την μικρή κόρη του Άννα, με προίκα τις περιοχές της Καμπανίας και του Ποντιέ.

Στο μεταξύ, ο Κάρολος πέτυχε την παράδοση του Ποντιέ, ενώ η επανάσταση της Λιέγης ενάντια στον πατέρα του, τον κουνιάδο του Λουδοβίκο των Βουρβόνων, επίσκοπο της Λιέγης, και η επιθυμία του να τιμωρήσει την πόλη του Ντινάν, ήταν αιτία να στρέψει το ενδιαφέρον του στις Γαλλικές υποθέσεις. Η Ντινάν είχε γιορτάσει μια ψευδή φήμη ότι ο Κάρολος είχε ηττηθεί στη μάχη του Μοντλερί καίγοντας ένα ομοίωμα του, και διαλαλώντας ότι είναι ο μπάσταρδος γιος της Ισαβέλλας και του Ιωάννη του Έινσμπουργκ, πρώην επισκόπου Λιέγης που πέθανε το 1455.

Τον Αύγουστο του 1466, ο Κάρολος βάδισε κατά του Ντινάν, εξοργισμένος για την προσβολή απέναντι στη μητέρα του, με επιθυμία να κυριεύσει την πόλη και να σφάξει όλους τους κατοίκους της. Ξαφνικά όμως συνθηκολόγησε με τον επίσκοπο της Λιέγης. Μετά τον θάνατο του πατέρα του (1467) δημιουργήθηκαν νέες εχθρότητες με τον επίσκοπο της Λιέγης, ο Κάρολος τον νίκησε και εισήλθε μέσα στην πόλη της Λιέγης γκρεμίζοντας τα τείχη.

Ξεσηκωμένος από τις επιτυχίες του νέου δούκα και ανήσυχος για διάφορα ερωτηματικά σχετικά με τη συνθήκη του Κονφλάνς, ο βασιλιάς Λουδοβίκος ζήτησε συνάντηση με τον Κάρολο. Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων πληροφορήθηκε για νέα επανάσταση στην επισκοπή της Λιέγης, μυστικά υποθαλπόμενη από τον ίδιο τον βασιλιά Λουδοβίκο. Μετά από τέσσερις μέρες διαπραγματεύσεων, ήρθαν σε συμφωνία με τον Λουδοβίκο, υπό τον όρο ότι θα τον υποστηρίξει στην κατάπνιξη της εξέγερσης. Η πόλη τελικά κυριεύθηκε με σφαγή των κατοίκων της χωρίς επέμβαση του Λουδοβίκου.

Στην λήξη της ετήσιας ειρήνης μετά την Συνθήκη του Περόν, ο βασιλιάς κατηγόρησε τον Κάρολο για προδοσία, καλώντας τον να εμφανιστεί στο Κοινοβούλιο και κυριεύοντας μερικές πόλεις του Σομ (1471). Ο δούκας απάντησε συγκεντρώνοντας μεγάλο στρατό εναντίον του, κυριεύοντας την Νελ και σφάζοντας τους κατοίκους της. Απέτυχε όμως να κυριεύσει το Μπωβέ και επέστρεψε χωρίς να έχει πετύχει ικανοποιητικά αποτελέσματα. Οι στόχοι του Καρόλου στη διοργάνωση της περιοχής του δεν ήταν τόσο η μεγαλοπρέπεια και πολυτέλεια της αυλής του, κάτι που ήταν στόχος του πατέρα του, αλλά η πολιτική και στρατιωτική οργάνωση του. Προσπάθησε να δημιουργήσει ισχυρό, πειθαρχημένο στρατό, προσλαμβάνοντας, προκειμένου να τον ενδυναμώσει, και μισθοφόρους από Αγγλία και Ιταλία. Δεν έχασε ποτέ ευκαιρία να επεκτείνει τη δύναμή του, αφού ο αρχιδούκας της Αυστρίας Σιγισμούνδος (1469) του πούλησε την Φερέτ και την Αλσατία.

Τον Οκτώβριο 1470, ο ανατραπείς γαμπρός του βασιλιάς της Αγγλίας Εδουάρδος Δ΄ με τους ευγενείς του βρήκε καταφύγιο σε αυτόν. Τον επόμενο Μάρτιο με Βουργουνδική υποστήριξη ο Εδουάρδος επανήλθε στην Αγγλία διεκδικώντας τα δικαιώματα του στο θρόνο.

Πτώση και θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κάρολος ο ισχυρός, προσωπογραφία του Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς

Ήθελε να ανεξαρτητοποηθεί η Βουργουνδία σαν νέο βασίλειο, ζητώντας από τον αυτοκράτορα Φρειδερίκο να τον αναγνωρίσει και να τον στέψει βασιλιά. Αλλά ο αυτοκράτορας έφυγε αιφνίδια, τον Σεπτέμβριο του 1473, δυσαρεστημένος από τη στάση του δούκα. Σε εμπλοκές διαπραγματεύσεων με τον αρχιδούκα Σιγισμούνδο της Αυστρίας, αρνήθηκε να επιστρέψει τις κατοχές του στην Αλσατία με το καθοριζόμενο ποσό. Οι Ελβετοί ήθελαν την ελευθερία των πόλεων του Άνω Ρήνου από τον τύραννο κυβερνήτη τους δούκα, τον Ρενέ Β΄ της Λωρραίνης, με τον οποίο διαφώνησε για την κατοχή της Λωρραίνης και πολλοί άλλοι εχθροί του ενώθηκαν με την υποστήριξη του μεγάλου του αντιπάλου βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου.

Απέτυχε να προστατέψει τον ευγενή του αρχιεπίσκοπο της Κολωνίας από επανάσταση εναντίον του, ξοδεύοντας 10 μήνες στην πολιορκία της μικρής πόλης Νες στον Ρήνο. Τελικά με την προσέγγιση του αυτοκρατορικού στρατού εξαναγκάστηκε να λύσει την πολιορκία, είχε όμως μια επιτυχία στην Λωρραίνη, όπου κυρίευσε το Νανσύ το Νοέμβριο του 1475. Από το Νανσύ βάδισε κατά της Ελβετίας, αλλά υπέστη στη μάχη του Γκραντσόν ταπεινωτική ήττα από τον Ελβετικό στρατό και υποχώρησε (1476), αφήνοντας τα στρατεύματά του στα χέρια των συμμάχων του.

Σχημάτισε νέο στρατό 30.000 αντρών και επιτέθηκε στο Μοράτ. Αλλά και πάλι υπέστη ταπεινωτική ήττα από τους Ελβετούς που είχαν την συμπαράσταση και του εχθρού του Ρενέ Β΄ της Λωρραίνης. Το ένα τρίτο του στρατού του σκοτώθηκε και οι περισσότεροι πνίγηκαν στη γειτονική λίμνη που επιχείρησαν να την περάσουν προκειμένου να σωθούν (Ιούνιος 1476). Συγκέντρωσε ξανά νέο στρατό και ετοιμάστηκε για νέα έφοδο στο Νανσύ, προκειμένου να πολεμήσει τις ενωμένες δυνάμεις Ελβετίας - Λωρραίνης. Έχοντας χάσει το μεγαλύτερο μέρος του στρατού του από το ψύχος, έμεινε με μερικές χιλιάδες άντρες να τους αντιμετωπίσει. Εκεί, στο πεδίο της μάχης σκοτώθηκαν όλοι σχεδόν και ο ίδιος. Το πτώμα του βρέθηκε μερικές μέρες αργότερα κατασπαραγμένο από τα όρνια, και αναγνωρίστηκε από τις ουλές του.

Διαδοχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άφησε μια 19χρονη κόρη, τη Μαρία της Βουργουνδίας, την οποία μπορούσε να παντρέψει με κάποιον από τους γιους του βασιλιά Λουδοβίκου ή του αυτοκράτορα. Μια απόπειρα έγινε με τον γιο του αυτοκράτορα, Μαξιμιλιανό, πριν το θάνατό του. Ο Λουδοβίκος ήθελε να κατακτήσει στρατιωτικά την περιοχή και όχι με συνοικέσιο. Τελικά ο Αψβούργος αυτοκράτορας κατέλαβε την περιοχή και την εξασφάλισε στο γιο του, μέλλοντα αυτοκράτορα Μαξιμιλιανό.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα