Ιερό της Πολιάδος Αθηνάς

Το ιερό της Πολιάδος Αθηνάς ήταν ναός στην Ακρόπολη. Πρόκειται για αρχαιότατο οικοδόμημα, το οποίο αναφέρεται από τον Όμηρο.

Ιστορική αναδρομή

Ο ναός ήταν συνδεδεμένος με τον μύθο της γέννησης του γηγενούς Ερεχθέα, της Αθηνάς που τον παρέλαβε και των τριών αδελφών, Άγραυλο, Πάνδροσο και Έρση, οι οποίες ανέλαβαν να φυλάξουν το κουτί, στο οποίο ήταν τοποθετημένος. Στο δυτικό πρόστυλο βρίσκονταν άλλο ιερό, το Πανδρόσειο αφιερωμένο προς τιμή της Πανδρόσου. Στα αριστερά βρίσκονταν το Ερέχθειο, όπου με το επώνυμο Ερεχθεύς τιμώταν προπάντων ο Ποσειδώνας. Συνδέεται επίσης και με τον άλλο μύθο της έριδος μεταξύ Αθηνάς και Ποσειδώνα, όταν ο Ποσειδώνας έπληξε τον βράχο της Ακρόπολης με την τρίαινά του, και ανάβλυσε θαλασσινό νερό, ενώ η Αθηνά έκανε με το δόρυ της να βλαστήσει το ιερό δέντρο της ελιάς. Η ελιά αυτή καλείτο «πάγκυφος» διότι ήταν πάντα πράσινη χωρίς ποτέ να μεγαλώνει σε μέγεθος. Όταν ο ναός πυρπολήθηκε από τους Πέρσες, το ιερό δέντρο έμεινε αβλαβές, ή κάηκε και ξαναβλάστησε. Στην βάση του καμένου ναού κτίστηκε νέος, ο οποίος αργότερα κάηκε και αυτός.

Περιγραφή του ναού

Το ιερό της Πολιάδος Αθηνάς ήταν περιληπτικό οικοδόμημα, το οποίο περιείχε τέσσερα ιερά. Βρίσκονταν στην βόρεια πλευρά της Ακρόπολης, και είναι ο περιεργότερος και μοναδικός σχεδόν στο είδος του από τους αρχαίους χρόνους. Η εσωτερική του διαίρεση είναι άγνωστη, ξέρουμε όμως ότι αποτελείτο από τρεις προστάσεις που σχημάτιζαν σταυρό. Η ανατολική είχε έξι κομψούς κίονες Ιονικού ρυθμού μπροστά, και τρεις επίσης ιονικούς ημικίονες στο πίσω μέρος. Στο εσωτερικό του ναού έκαιγε και ο άσβεστος λύχνος που είχε αφιερώσει στην θεά ο Καλλίμαχος. Περιείχε επίσης λάφυρα ιερά των Μήδων, τον αργυρό θρόνο του Ξέρξη, το ξίφος του Μαδρονίου, και τον θώρακα του Μακιστίου, και έναν χάλκινο φοίνικα μέχρι την οροφή. Εδώ υπήρχε και ένα τρίτο άγαλμα της θεάς Αθηνάς από ξύλο ελιάς αρχαιότερο των άλλων, στο οποίο κατά τα Παναθήναια προσκόμιζαν τον πέπλο. Προς τα βόρεια του κεντρικού ετούτου μέρους ήταν η μεγαλοπρεπής «προ του θυρώματος πρόσταση», η οποία αποτελούνταν από τέσσερις ιονικούς κίονες μπροστά και δύο ιονικούς κίονες στο πλάι, ενώ το αντίθετο μέρος συγκοινωνούσε με τον ναό μέσω υπόγειας σκάλας. Στο ναό αυτό αναφέρεται βωμός του «Ερκείου Διός». Στον «δράκαυλο» μέσα στο ναό κατοικούσε ο «οικουρός όφις». Στο ναό αυτό τέλος βρίσκονταν και οι τάφοι του Κέκροπα και του Ερεχθέα.

Πηγές

• Sir William Smith, Σωκράτης Τσιβανόπουλος (1890). Λεξικόν των ελληνικών και ρωμαϊκών αρχαιοτήτων μετά 500 αρίστων εικόνων. Εν Αθήναις: Ευάγγελος Κοφινιώτης, Τυπογραφείον Ο "Παλαμήδης". http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/0/8/4/metadata-409-0000002.tkl. Ανακτήθηκε την 3 Φεβρουαρίου 2011. 
• Όθων Ρέντζος (1876). Αττικής και των εν αυτή αρχαίων μνημείων βραχεία αρχαιολογική περιγραφή. Εν Αθήναις: Εκ του Τυπογραφείου του "Τηλεγράφου". http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/9/5/a/metadata-265-0000254.tkl. Ανακτήθηκε την 21 Ιανουαρίου 2012.