Μετόπες του Παρθενώνα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Λεπτομέρεια των μετόπων της δυτικής ζωφόρου.

Οι μετόπες του Παρθενώνα κοσμούσαν άλλοτε την δωρικού ρυθμού ζωφόρο του Παρθενώνα της Ακρόπολης. Τα 92 ανάγλυφα εικονίζουν ένα θέμα διαφορετικό για κάθε πλευρά, ενώ μαζί με το αέτωμα, την ιωνικού ρυθμού ζωφόρο και το άγαλμα της Προμάχου Αθηνάς αποτελούσαν ένα ολοκληρωμένο σύνολο εξέχουσας γλυπτικής τέχνης.

Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι μετόπες του Παρθενώνα είναι ανάγλυφες πλάκες που είναι τοποθετημένες επάνω στο επιστήλιο του ναού και μεταξύ των τριγλύφων αυτού. Ήταν συνολικά 92, διαμοιρασμένες σε 32 ανά πλευρά (βορεινή, νότια) και 14 ανά άκρη (ανατολική, δυτική) του ναού. Στον Παρθενώνα βρίσκονται σήμερα όλες οι μετόπες των άκρων του ναού (κυρίως αντίγραφα από τεχνητό λίθο), ενώ πολλές από τις μετόπες των μακρών πλευρών έχουν χαθεί κατά την πολυορκία της Αθήνας από τους Βενετούς του Μοροζίνι το 1687, ή φιλοξενούνται πλεόν στο Βρετανικό Μουσείο και στο Μουσείο του Λούβρου. Έχουν μέγεθος περίπου 1,375 x 1,30 μ. και είναι κατασκευασμένες από μάρμαρο της Πεντέλης. Ίχνη χρωμάτων δεν σώζονται, αλλά πιστεύεται ότι πιθανώς να ήταν ζωγραφισμένες με έντονα χρώματα. Κατά μια ερμηνεία το βάθος τους ήταν ζωγραφισμένο ερυθρό με κυανή την άνω ανάγλυφη ταινία. Οι καλά διατηρημένες μετόπες της νότιας πλευράς δείχνουν φανερά ότι είναι έργα πολλών διαφορετικών χεριών.

Οι μετόπες της ανατολικής πλευράς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι μετόπες της ανατολικής πλευράς διακοσμούν την κύρια είσοδο του Παρθενώνα. Τα ανάγλυφα απολαξεύτηκαν κατά την μετατροπή του ναού σε χριστιανική εκκλησία. Θέμα των μετόπων ετούτων είναι η Γιγαντομαχία. Η Αθηνά παριστάνεται να στεφανώνεται από την Νίκη στην μετόπη με αριθμό 4. Ακολουθεί ο Δίας και η Ήρα που οδηγεί το άρμα του, ενώ πριν την Αθηνά εικονίζεται ο Άρης [(μυθολογία)|Άρη]] που φέρει την ασπίδα του. Ο Διόνυσος συνοδεύεται από έναν πάνθηρα και ένα φίδι. Ο Ερμής φοράει χλαμύδα. Ο Ηρακλής είναι ντυμένος με λιονταρίσιο δέρμα, ενώ ο Απόλλωνας μάχεται πιθανόν με ένα ξίφος στο υψωμένο δεξί του χέρι. Ο Ποσειδώνας κυλά έναν τεράστιο βράχο πάνω από έναν γίγαντα Ποσειδών, ενώ η Αμφιτρίτη οδηγεί το άρμα του στην μάχη. Οι Γίγαντες παριστάνονται με ανθρώπινη μορφή, σε αντίθεση με ορισμένες τερατόμορφες απεικονήσεις τους.

Οι μετόπες της νότιας πλευράς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι μετόπες της νότιας πλευράς είχαν ως θέμα την μάχη των Λαπίθων με τους Κενταύρους, την γνωστή Κενταυρομαχία, στην οποία πήρε μέρος ο μυθικός βασιλιάς των Αθηνών Θησέας. Μια από τις μετόπες βρίσκεται ακόμα στην Αθήνα, ενώ μια άλλη φιλοξενείται στο Λούβρο και δεκαπέντε άλλες στο Βρετανικό Μουσείο, μετά την λεηλασία των γλυπτών από τον Λόρδο του Έλγιν.

Οι μετόπες της δυτικής πλευράς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι μετόπες της δυτικής πλευράς είχαν ως θέμα την εισβολή των Αμαζόνων στην Αθήνα. Φέρουν σημαντικές φθορές, τόσο λόγω της απολάξευσής τους κατά τα πρώϊμα χριστιανικά χρόνια, όσο και από τις καιρικές συνθήκες, έτσι ώστε οι εικονιζόμενες σ' αυτές σκηνές να είναι πλέον με δυσκολία αναγνωρίσιμες. Οι Αμαζόνες εικονίζονται, άλλες έφιππες και άλλες πεζές, να μάχονται τους Αθηναίους οπλίτες. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί μία μετόπη όπου το σώμα του Έλληνα πολεμιστή πληρεί το μεγαλύτερο τμήμα της κάτω από το άλογο της Αμαζόνας, εγείροντας τα πατριωτικά αισθήματα του θεατή. Δεν γνωρίζουμε αν τα ανάγλυφα αυτά έχουν φιλοτεχνηθεί από τον ίδιο τον Φειδία. Παραστάσεις με ανάλογη θεματολογία συναντούμε και στη ζωφόρο του ναού του Απόλλωνος στην Φιγαλεία της Αρκαδίας, ο οποίος είναι σχεδόν σύγχρονος του Παρθενώνα.

Οι μετόπες της βόρειας πλευράς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι μετόπες της βόρειας πλευράς είχαν ως θέμα τον Τρωικό πόλεμο. Από τις 32 μετόπες σώζονται μόνο οι έντεκα. Σε μια από αυτές (βόρεια μετόπη με αριθμό 25) εικονίζεται η Ελένη να καταφεύγει στο ξόανο της Αθηνάς, αναζητώντας προστασία από την επικείμενη επίθεση του Μενέλαου. Η σωτηρία της Ελένης έρχεται τελικά από την Αφροδίτη, η οποία στέλνει τον Έρωτα στο Μενέλαο με σκοπό να μετατρέψει την οργή του σε αγάπη.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Metopes of the Parthenon της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).