Εφραίμ Β΄ Ιεροσολύμων

    Εκ των του αμαρτωλού Εφραίμ και τόδε προς τοις άλλοις    

— Σημείωση του Εφραίμ
σε κώδικα που του ανήκε.

Ο Εφραίμ ήταν Πατριάρχης Ιεροσολύμων (1766-1771) και συγγραφέας του 18ου αιώνα.

Βίος

Γεννήθηκε στην Αθήνα και το αρχικό του όνομα ήταν Ευθύμιος. Σπούδασε στη Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στην Πάτμο, όπου και εκάρη μοναχός με το όνομα Εφραίμ. Το διάστημα 1742-1760 έζησε στην Κύπρο, όπου εργάστηκε ως διδάσκαλος και παράλληλα υπήρξε σύμβουλος στην Αρχιεπισκοπή Κύπρου. Το 1760 βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη, όπου ονομάστηκε ιεροκήρυκας της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Επέστρεψε στην Κύπρο και εξελέγη Αρχιεπίσκοπος, όμως έφυγε κρυφά στα Ιεροσόλυμα (μάλλον για να αποφύγει τη χειροτονία του σ' αυτό το αξίωμα). Εκεί όμως ακουσίως χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Βηθλεέμ και το 1766 Πατριάρχης, διαδεχόμενος τον Παρθένιο. Αμέσως ξεκίνησε ζητείας, υπέρ της Σιωνίτιδος Εκκλησίας, φτάνωντας μέχρι τις Ηγεμονίες. Το 1768 πέτυχε την έκδοση φιρμανίου με το οποίο επικυρώνονταν τα προνόμια των Ορθοδόξων επί των Προσκυνημάτων. επέστρεψε στα Ιεροσόλυμα, όπου πέθανε στα 1771.

Συγγραφικό έργο

Ο Εφραίμ διακρίθηκε για τη πνευματική και συγγραφική του παραγωγή, βέβαια πολλά από τα συγγράμματά του εξεδόθησαν μόνο μετά θάνατον, ενδεικτικά μπορούν να αναφερθούν τα:

• Περιγραφή της σεβασμίας Μονής Κύκκου (Βενετία 1751
• Χριστιανική διδασκαλία (1775)
• Ορθόδοξος διδασκαλία Μελετίου Πηγά (1769)

Ανάμεσα στα ανέκδοτα έργα του, σημαντικότερο φαίνεται μια απαρίθμηση των λατινικών νεωτερισμών. Οι επιστολές του των ετών 1761 και 1762 καθώς και η «του σοφολογιωτάτου εν Βουκουρεστίω διδασκάλου κυρίου Αλεξάνδρου προς τον ζητήσαντα ευσεβέστατον αυθέντην Ιωάννην Κωνσταντίνον Νικολάου Μαυροκορδάτον διήγησις πάνυ συνοπτική περί του αοιδήμου διδασκάλου Μακαρίου του εκ νήσου Πάτμου» περιλαμβάνονται στον ιεροσολυμιτικό κώδικα με αύξοντα αριθμό 424.

Περισσότερη βιβλιογραφία

• Σάθας, επιμ.. Νεοελληνική Φιλολογία. 
• Ιωάννης Σακκελίων, επιμ.. Ανακοινώσεις περί του Αθηναίου πατριάρχου Εφραίμ. 

• Σ. Δ. Κοντογιάννης, επιμ.. Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάνικα, τ. 25, σ. 268. 

Πηγές

• Σπυρίδων Π. Λάμπρος, επιμ. (1902). Αθηναίοι Βιβλιογράφοι και Κτήτορες Κωδίκων κατά τους Μέσους Αιώνας και επί Τουρκοκρατίας. Αθήνα: Κ. Μάισνερ και Ν. Καργαδούρης, Τυπογραφείον "Εστία". http://www.archive.org/details/athaioibibliogr00lampgoog. Ανακτήθηκε την 10 Απριλίου 2010.