Αιτωλική Συμπολιτεία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Αρχαία θέατρο στην περιοχή του Στράτου Αιτωλοακαρνανίας.

Η Αιτωλική Συμπολιτεία αποτέλεσε ένα ομοσπονδιακό κράτος της αρχαίας Ελλάδας, το οποίο δημιουργήθηκε από τη σύναψη πολιτικής και στρατιωτικής συμμαχίας των πόλεων-κρατών της Αιτωλίας στην κεντρική Ελλάδα. Κύρια χαρακτηριστικά της ήταν η Ισοπολιτεία και η ταυτόχρονη Αυτονομία των μελών της. Η δημιουργία της πιστεύεται πως έλαβε χώρα το 370 π.Χ. και σκοπός της ήταν άσκηση αντιπολίτευσης στη Μακεδονία και στην Αχαϊκή Συμπολιτεία. Το 290 π.Χ. προσάρτησε τους Δελφούς και συνέχισε να επεκτείνεται εδαφικά. Μέχρι το τέλος του 3ου αιώνα π.Χ. ήλεγχε το σύνολο της κεντρικής Ελλάδας εκτός της Αττικής. Στο απόγειο της ακμής της, περιελάμβανε εδαφικά τη Λοκρίδα, τη Μαλίδα, τους Δόλοπες, μέρος της Θεσσαλίας, τη Φωκίδα και την Ακαρνανία. Αργότερα με τη Συμπολιτεία ενώθηκαν και άλλες απομακρυσμένες πόλεις, όπως για παράδειγμα η Κυδωνία στο νησί της Κρήτης.

Διοικητικό σύστημα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Αιτωλοί δεν έχαιραν ιδιαίτερης εκτίμησης από τους άλλους Έλληνες, που τους θεωρούσαν ημι-βαρβάρους. Ωστόσο η Συμπολιτεία που δημιούργησαν είχε περίπλοκο πολιτικό και διοικητικό σύστημα, ενώ τα στρατεύματά τους ήταν εφάμιλλα των άλλων κρατών-πόλεων. Στην κοινωνική πυραμίδα οι ευγενείς βρίσκονταν στην κορυφή, ωστόσο επρόκειτο κυρίως για μια κοινωνία αγροτών και βοσκών. Τα μέλη της διέθεταν κοινό στρατό, κοινούς νόμους και ασκούσαν κοινή εξωτερική πολιτική. Επίσης συμφωνούσαν για θέματα οικονομικής πολιτικής, φορολογίας, διέθεταν κοινό νόμισμα και χρησιμοποιούσαν κοινά μέτρα και σταθμά. Τέλος επιτρεπόταν στους Αιτωλούς η απόκτηση γης και κατοικίας οπουδήποτε εντός της αιτωλικής επικράτειας, αλλά και η σύναψη γάμου μεταξύ δύο ατόμων από οποιαδήποτε πόλη της συμπολιτείας.

Η Συμπολιτεία είχε τη μορφή κοινοπολιτείας. Διοικούταν από ένα συμβούλιο στο οποίο οι επιμέρους πόλεις-κράτη αντιπροσωπεύονταν ανάλογα με τη συνεισφορά τους στον κοινό της στρατό κι από ένα μικρότερο εσωτερικό συμβούλιο, αντίστοιχο με το υπουργικό σώμα της κυβέρνησης στη σύγχρονη εποχή. Ανώτατος άρχων της Συμπολιτείας ήταν ο Στρατηγός, ο οποίος επέβλεπε τις εσωτερικές και εξωτερικές υποθέσεις, διαθέτοντας πολιτικές και στρατιωτικές αρμοδιότητες.

Οι άρχοντες της Συμπολιτείας εκλέγονταν κατά τη διάρκεια των «Θερμικών», μια εκδήλωση πολιτικού και θρησκευτικού χαρακτήρα, που λάμβανε χώρα λίγο μετά τη φθινοπωρινή ισημερία. Σε αυτήν συμμετείχαν όλοι οι κάτοικοι, που συγκεντρώνονταν στην πόλη του Θέρμου. Μια δεύτερη συνέλευση λάμβανε χώρα ετησίως την άνοιξη και ήταν γνωστή ως «Τα Παναιτωλικά». Αυτά πραγματοποιούνταν σε διαφορετικές πόλεις της Συμπολιτείας και είχε θεσμοθετηθεί έτσι ώστε πολλές φορές να συμπίπτει η σύνοδος αυτή με τη συγκέντρωση του στρατού για επερχόμενη εκστρατεία. Αξιοσημείωτα ο στρατός των Αιτωλών σχεδόν ποτέ δεν προσλάμβανε μισθοφόρους` αντίθετα ήταν κοινό φαινόμενο οι Αιτωλοί να προσλαμβάνονται ως μισθοφόροι από άλλα ελληνιστικά κράτη.

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χάρτης του ελληνικού κόσμου το 200 π.Χ. Διακρίνεται η επικράτεια της Αιτωλικής Συμπολιτείας στην κεντρική Ελλάδα.

Οι Αιτωλοί δεν ακολούθησαν την ανάπτυξη άλλων ελληνικών πόλεων, όπως η Αθήνα ή η Κόρινθος. Ο πολιτισμός τους υπήρξε φτωχός και οι κάτοικοι της Αιτωλίας ζούσαν σε μικρούς οικισμούς, χωρίς τείχη. Καμιά τους πόλη δεν υπήρξε ιδιαίτερα αξιοσημείωτη. Εντούτοις ο Όμηρος μας πληροφορεί πως έλαβαν μέρος στον Τρωικό Πόλεμο. Ως δύναμη εμφανίζονται στις ιστορικές πηγές μετά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, οπότε και υπερασπίζονται τον τόπο τους από επιθέσεις των άλλων Ελλήνων. Το 279 π.Χ. κέρδισαν λάμψη μετά την επιτυχημένη υπεράσπιση του Μαντείου των Δελφών απέναντι στη γαλατική εισβολή που είχε λάβει χώρα το ίδιο έτος απειλώντας τον ελληνισμό. Ως αποτέλεσμα απέκτησαν το δικαίωμα να μετέχουν στην Αμφικτιονία των Δελφών και οργανώθηκαν σε Συμπολιτεία με πρωτεύουσα το Θέρμο.

Κατά το Δεύτερο Μακεδονικό Πόλεμο, η Αιτωλική Συμπολιτεία υποστήριξε τη Ρώμη στις μάχες της κατά του Φιλίππου Ε' της Μακεδονίας. Εντούτοις, μετά τη συνθηκολόγηση του βασιλιά και την αποδοχή των όρων της σχετικής συνθήκης ειρήνης, οι Αιτωλοί παρέμειναν δυσαρεστημένοι. Αποφάσισαν να διεκδικήσουν περιοχές που είχαν καταλάβει οι Μακεδόνες, αλλά στο παρελθόν βρίσκονταν στη δική τους σφαίρα επιρροής. Αν και οι υπόλοιπες πόλεις αποδέχτηκαν τους όρους που έθεσαν οι Ρωμαίοι, οι Αιτωλοί εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους και κατόπιν απέστειλαν πρεσβεία στη Ρώμη για να υπερασπιστούν τις θέσεις τους. Μετά την αποτυχία της αποστολής, η Συμπολιτεία αποφάσισε να προσπαθήσει να διώξει τους Ρωμαίους από την Ελλάδα. Ωστόσο απέτυχαν να κερδίσουν την υποστήριξη των άλλων ελληνικών πόλεων κι έτσι στράφηκαν στο Νάβι, τύραννο της Σπάρτης, και στον Αντίοχο Γ' το Μέγα, ηγεμόνα των Σελευκιδών. Ο τελευταίος είχε ήδη ξεκινήσει να πραγματοποιεί εκστρατείες σε ευρωπαϊκά εδάφη, κοντά στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας, διεκδικώντας τα εδάφη που κάποτε κυβερνούσαν οι πρόγονοί του.

Το 192 π.Χ. ο Αντίοχος φτάνει στην ηπειρωτική Ελλάδα, συμπαρασύροντας στο στρατόπεδό του κι άλλες πόλεις εκτός από τους Αιτωλούς. Με τα στρατεύματά του καταλαμβάνει το νησί της Εύβοιας. Την επόμενη χρονιά οι Ρωμαίοι αναλαμβάνουν δράση, κάτι που οδήγησε στην ήττα του βασιλιά την άνοιξη στις Θερμοπύλες. Ο Αντίοχος κατέφυγε στη Χαλκίδα αποσύροντας ουσιαστικά την προστασία του. Οι Αιτωλοί φοβισμένοι από την έκβαση αυτή επιδιώκουν να συνθηκολογήσουν και αποστέλλουν πρέσβεις στη Ρωμαϊκή Σύγκλητο. Αλλά οι Ρωμαίοι δεν έδειξαν καμία επιείκεια: πρότειναν στην Αιτωλική Συμπολιτεία την επιλογή ανάμεσα στην ενσωμάτωσή της στο ρωμαϊκό κόσμο και την καταβολή υπέρογκων φόρων υποτελείας, συνοδευμένη από τον όρκο να συντάσσονται μονάχα με τους συμμάχους της Ρώμης. Οι Αιτωλοί καταβάλλον μεγάλες προσπάθειες να καταστήσουν τους όρους ευνοϊκότερους αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Τελικά, μετά την οριστική ήττα του Αντίοχου, το 189 π.Χ. η Ρώμη και η Αιτωλική Συμπολιτεία υπογράφουν συνθήκη ειρήνης.

Στην πραγματικότητα μετά από το γεγονός αυτό η Συμπολιτεία υποτάσσεται πλήρως στους Ρωμαίους εφόσον πλέον απαιτείται πλήρης συγκατάθεση της Συγκλήτου για οποιαδήποτε άσκηση εξωτερικής πολιτικής, καταβολή φόρων και απελευθέρωση των ομήρων. Αν και συνέχισε να υφίσταται κατ’ όνομα ποτέ ξανά δεν αποτέλεσε ισχυρή στρατιωτικοπολιτική δύναμη.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • (γαλλικά) Édouard Will, «Histoire politique du monde hellénistique 323-30 av. J.-C.», Seuil, coll. « Points Histoire », Παρίσι, 2003 (ISBN 2-02-060387-X)
  • (αγγλικά) John D. Grainger, «The League of Aitolians», Brill, 1999 (ISBN 978-90-04-10911-7)
  • Αθηνά Δημοπούλου, «Τα ψηφίσματα Ασυλίας του Κοινού των Αιτωλών υπέρ των Μυτιληναίων», Σύμμεικτα προς τιμήν Παναγιώτη Δ. Δημάκη, Αρχαία Δίκαια και Κοινωνία, Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κομοτηνή 2002, σσ. 305-321.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Aetolian League της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Ligue étolienne της Γαλλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).