Μετάβαση στο περιεχόμενο

Φίντες

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Σηστέρτιος περίπου το 112 μ.Χ., που απεικονίζει την Πομπηία Πλωτίνα, την Αυγούστα του αυτοκράτορα Τραϊανού, με την Φίντες στο πίσω μέρος

Φίντες (λατινικά: Fides) ήταν η θεά της εμπιστοσύνης, της πιστότητας και της καλής πίστης (bona fides) στην αρχαία ρωμαϊκή θρησκεία[1][2]. Η Φίντες ήταν μια από τις αρχικές αρετές, που καλλιεργήθηκαν ως θεότητες με τελετές και ναούς[3].

Η Φίντες Πούμπλικα κρατάει ένα κέρας της Αμάλθειας και απλώνει μιαφιάλη σπονδής στην πίσω όψη ενός δουπόνδιου που εκδόθηκε από τον Βεσπασιανό 77–78 μ.Χ.

Η Φίντες ενσαρκώνει όλα όσα απαιτούνται για «τιμή και αξιοπιστία: από την πίστη στον γάμο έως τις συμβατικές ρυθμίσεις και την υποχρέωση που όφειλαν οι στρατιώτες στη Ρώμη»[4]. Η Φίντες σημαίνει επίσης αξιοπιστία, «αξιοπιστία μεταξύ δύο μερών, η οποία είναι πάντα αμοιβαία» και «θεμέλιο των σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων και των κοινοτήτων τους»[5], και στη συνέχεια μετατράπηκε σε ρωμαϊκή θεότητα[6].

Με το όνομα Fides Publica Populi Romani («Δημόσια Πίστη του Ρωμαϊκού Λαού»)[7], μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα στον Μάρκο Ατίλιο Ρέγουλο, «ο οποίος αρνείται να σώσει τον εαυτό του εις βάρος της Δημοκρατίας. Ο Ρέγουλος αψήφησε τα δικά του συμφέροντα για τα συμφέροντα της χώρας του. Μόνο και μόνο σε αυτή την πράξη, ενήργησε με πίστη (φίντες)»[4].

Η Φίντες απεικονίζεται ως νεαρή γυναίκα στεφανωμένη με στεφάνι ελιάς ή δάφνης, που κρατά στο χέρι της ένα τρυγόνι[1], φρούτα ή σιτηρά[8] ή στρατιωτικό λάβαρο. Φοράει λευκό πέπλο[1].

Οπίσθιο μέρος ενός aureus που εκδόθηκε περίπου το 218-219 υπό τον Ηλιογάβαλο, με την επιγραφή FIDES EXERCITVS («πίστη του στρατού»). Η Φίντες, ενθρονισμένη, θωρεί ένα στρατιωτικό λάβαρο.

Ο ναός της Φίντες στον λόφο του Καπιτωλίου[1] συνδέθηκε με τη Fides Publica ή Fides Publica Populi Romani. Αφιερωμένο από τον Αύλο Ατίλιο Καϊατίνο και αναστηλωμένο από τον Μάρκο Αιμίλιο Σκάυρο, το οικοδόμημα περιβαλλόταν από μια έκθεση χάλκινων πινάκων με νόμους και συνθήκες και περιστασιακά χρησιμοποιούνταν για συνεδριάσεις της Γερουσίας[9].

Σύμφωνα με την παράδοση, ο δεύτερος βασιλιάς της Ρώμης, Νουμάς Πομπίλιος, καθιέρωσε μια ετήσια τελετή την 1η Οκτωβρίου αφιερωμένη στην Φίντες Πούμπλικα, κατά την οποία οι τρεις μεγάλοι ιερείς, ο Dialis, ο Martialis και ο Quirinalis, έπρεπε να μεταφερθούν στον ναό της με ένα καλυμμένο τοξωτό άρμα, που έσερναν δύο άλογα[1]. Εκεί έπρεπε να εκτελούν τις λειτουργίες της με τα κεφάλια τους καλυμμένα και τα δεξιά τους χέρια τυλιγμένα μέχρι τα δάχτυλα, για να υποδηλώνουν απόλυτη αφοσίωση σε αυτήν και να συμβολίζουν την εμπιστοσύνη[10].

  1. 1 2 3 4 5 Peck, Harry Thurston (1898). «Fides (2)». Harpers Dictionary of Classical Antiquities. New York: Harper and Brothers.
  2. «Η Πρώτη Χριστιανοσύνη και οι Θεοί της Ρώμης». JW.ORG. Ανακτήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2025.
  3. Adams, John Paul (Μαΐου 2009). «The Roman Concept of Fides». Department of Modern and Classical Languages and Literatures College of Humanities, California State University Northridge.
  4. 1 2 Perley, Sara. «Fides Romana: Aspects of fides in Roman diplomatic relations during the conquest of Iberia». University of Otago.
  5. «God of the Month: Fides». Neptune's Dolphins. 4 Οκτωβρίου 2017.
  6. Pfingsten, Max. «Roman Virtues and Stoicism -» (PDF). goblues.org. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2019.
  7. Samuel Ball Platner (revised by Thomas Ashby) (1929). «Aedes Fidei». A Topography of Ancient Rome. σελ. 209.
  8. «Latin Word Study Tool». www.perseus.tufts.edu. Ανακτήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2025.
  9. L. Richardson, Jr., A New Topographical Dictionary of Ancient Rome (Johns Hopkins University Press, 1992).
  10. Λίβιος, Ab urbe condita, 1:21