Υποξείδιο του αζώτου

Η δομή του υποξειδίου του αζώτου

Το υποξείδιο του αζώτου είναι χημική ένωση με χημικό τύπο Ν₂Ο, η οποία ανήκει στα οξείδια του αζώτου.

Η συγκεκριμένη ονομασία της ένωσης είναι η παραδοσιακή/κλασική χημική ονομασία, η πιο διαδεδομένη στη βιβλιογραφία και στην ιατρική κοινότητα. Άλλες ονομασίες της ίδιας χημικής ένωσης:

• Μονοξείδιο του διαζώτου (Dinitrogen monoxide): Η επίσημη συστηματική ονομασία κατά IUPAC.
• Οξείδιο του αζώτου(I) [Nitrogen(I) oxide]: Επιστημονική ονομασία κατά Stock, η οποία δηλώνει με ακρίβεια τον αριθμό οξείδωσης (+1) του αζώτου.
• Πρωτοξείδιο του αζώτου (Nitrogen protoxide): Επιστημονικά παρωχημένη ονομασία, διαδεδομένη ωστόσο στην ιατρική κοινότητα, όπως και η "υποξείδιο του αζώτου".
• Αέριο του γέλιου (Laughing gas): Η ευρέως καθιερωμένη κοινή/λαϊκή ονομασία λόγω της ευφορίας και του γέλιου που προκαλεί η εισπνοή του.
• NOS / Nitrous / Νίτρο: Εμπορική και καθομιλούμενη ονομασία που χρησιμοποιείται ευρέως στους κινητήρες αγωνιστικών αυτοκινήτων.

Σε θερμοκρασία δωματίου είναι άχρωμο, μη-εύφλεκτο αέριο, με ελαφρώς γλυκιά μυρωδιά και γεύση. Χρησιμοποιείται στη χειρουργική και την οδοντοϊατρική εξαιτίας της αναισθητικής και αναλγητικής δράσης του. Είναι γνωστό και ως αέριο του γέλιου, επειδή προκαλεί ευφορία όταν εισπνεέται, μια ιδιότητα που έχει οδηγήσει να χρησιμοποιείται για διασκέδαση. Επίσης χρησιμοποιείται σαν οξειδωτικό μέσο στους πυραύλους και στους αγώνες αυτοκινήτων για να αυξηθεί η ισχύς των κινητήρων. Σε υψηλές θερμοκρασίες, το υποξείδιο του αζώτου είναι ισχυρό οξειδωτικό, παρόμοιο με το μοριακό οξυγόνο.

Το υποξείδιο του αζώτου μετατρέπεται σε μονοξείδιο του αζώτου (ΝΟ) όταν αντιδρά με άτομα οξυγόνου και στη συνέχεια το ΝΟ αντιδρά με το όζον. Έτσι, είναι ο κύριος φυσικά προερχόμενος ρυθμιστής του στρατοσφαιρικού όζοντος. Είναι επίσης κύριο αέριο του θερμοκηπίου και αέριος ρύπος. Σε χρονικό διάστημα 100 ετών, έχει 310 φορές μεγαλύτερο αντίκτυπο ανά μονάδα μάζας (δυναμικό παγκόσμιας θέρμανσης) σε σχέση με το διοξείδιο του άνθρακα σύμφωνα με την EPA.