Τούντζελι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Τουντσελί
Tunceli.jpg
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Τουντσελί
39°6′22″N 39°32′53″E
ΧώραΤουρκία
Διοικητική υπαγωγήΠεριοχή Ανατολικής Ανατολίας και Τούνκελι
Υψόμετρο940 μ.
Ταχ. κωδ.62000
Ζώνη ώραςUTC+03:00
ΙστότοποςΕπίσημος ιστότοπος
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Το Τούντζελι (τουρκικά: Tunceli, προφέρεται tundʒeli, κουρδικά: Dêrsimê‎, ζαζαϊκά: Desim ή Mamekiye) είναι μια πόλη στην Τουρκία. Είναι η πρωτεύουσα της επαρχίας Τούντζελι, που βρίσκεται στη μέση της διαμερίσματος Ανατολικής Ανατολίας. Τα πρώην ονόματα του Τούντζελι περιλαμβάνουν το Μαμίκι (από το αρμενικό Μαμίκον), Καλάν, και Ντερσίμ.[1]

Ετυμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Τούντζελι, που σημαίνει "χέρι σιδήρου" στα τουρκικά ήταν το όνομα της τουρκικής στρατιωτικής επιχείρησης για την αφομοίωση (τουρκοποίηση) τον λαό με τη βία.

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Τούντζελι βρίσκεται στις γεωγραφικές συντεταγμένες 39°06′N 39°33′E / 39.100°N 39.550°E / 39.100; 39.550 βρίσκεται ακριβώς στα βόρεια του σημείου διασταύρωσης των δύο ποταμών, των Μουνζούρ και Πουλουμούρ, που και οι δύο ρέουν προς τα νότια. Η πόλη ιδρύθηκε στην κοιλάδα Μουνζούρ, η οποία είναι γνωστή για τη γραφική της εμφάνιση. Περιβάλλεται από ψηλά βουνά που ονομάζονται όρη Μουνζούρ. Η πόλη έχει περιορισμένα μέσα μεταφοράς σε άλλες πόλεις. Ο πληθυσμός της πόλης είναι 32.815 κάτοικοι το 2011.[2] Είναι μια από τις πιο αραιοκατοικημένες πρωτεύουσες επαρχιών της Τουρκίας.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το Τούντζελι (τότε γνωστό ως Καλάν) ήταν μέρος της περιοχής που ονομάζεται Ντερσίμ. Το 1847 το Ντερσίμ κηρύχθηκε σαντζάκι (ιστορική διοικητική μονάδα μικρότερη από την επαρχία). Η πρωτεύουσα του σαντζακιού ήταν το Χοζάτ. Κατά τη διάρκεια της ύπαρξης της Τουρκίας ως δημοκρατία η επαρχία Τούντζελι ιδρύθηκε το 1935. Το 1946 η πρώην πόλη Καλάν μετονομάστηκε σε Τούντζελι και δηλώθηκε ως πρωτεύουσα της επαρχίας.[3]

Ως αποτέλεσμα της τουρκικής εκστρατείας της Τουρκοποίησης, το Τούντζελι έγινε βασικός στόχος των Τούρκων αξιωματούχων μετά την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας το 1923. Το Τούντζελι έπαιξε ρόλο στην εξέγερση Ντερσίμ που έχει χαρακτηριστεί από πολλούς ως γενοκτονία.

Το Τούντζελι είναι διάσημο για εξαιρετικές βαθμολογίες στα στατιστικά στοιχεία της Εθνικής Παιδείας.[4]

Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κύρια οικονομική δραστηριότητα είναι η κτηνοτροφία. Το σιτάρι είναι το μοναδικό αξιοσημείωτο γεωργικό προϊόν. Υπάρχουν άλατα χρωμίου και μαρμάρινες αποθέσεις. Αλλά παράγεται μόνο αλάτι. Επίσης υπάρχουν μερικά εργοστάσια που βασίζονται στη γεωργία.[5]

Κλίμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Τούντζελι έχει ηπειρωτικό κλίμα με ξηρά καλοκαίρια (τύπος Dsa της κλιματικής ταξινόμησης Κέππεν) με πολύ ζεστά, ξηρά καλοκαίρια και παγωμένους ψυχρούς, χιονισμένους χειμώνες.

Κλιματικά δεδομένα Τούντζελι (1960-2012)
Μήνας Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοε Δεκ Έτος
Υψηλότερη Μέγιστη °C (°F) 14.2 18.1 26.0 32.2 36.6 39.0 43.5 43.5 40.3 35.6 27.0 21.7 43,5
Μέγιστη Μηνιαία° C (°F) 2.7 4.5 10.9 17.9 23.9 29.9 35.0 35.2 30.5 22.7 13.4 5.5 19.34
Μέση Μηνιαία °C (°F) −2 −0.4 5.6 11.9 17.1 22.7 27.3 26.9 21.6 14.7 6.9 1.0 12.78
Ελάχιστη Μηνιαία °C (°F) −5.8 −4.6 0.8 6.2 10.2 14.5 18.9 18.4 13.3 8.2 2.0 −2.4 6.64
Χαμηλότερη Ελάχιστη °C (°F) −30.3 −29 −24.7 −7.1 −0.1 5.3 9.2 7.7 2.6 −4 −16.4 −25.6 −30,3
Κατακρημνίσεις mm (ίντσες) 127,2 109 111,2 108,4 70,1 19 3,7 2,9 13,9 65 104,9 139,6 874.9
Μέσες ημέρες κατακρημνίσεων 11.9 12.1 13.0 13.8 12.2 5.2 1.5 1.2 2.6 8.4 9.6 11.8 103,3
Μέσες μηνιαίες ώρες ηλιοφάνειας 105.4 112.0 167.4 192.0 279.0 336.0 368.9 350.3 291.0 213.9 150.0 93.0 2.658,9
Πηγή: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü [6]

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έτος Σύνολο Πόλη Χωριά
1965[7] 20.561 5.825 14.736
1970[8] 24.939 9.366 15.573
1975[9] 29.091 11.637 17.454
1980[10] 29.857 12.859 16.998
1985[11] 35.955 18.471 17.484
1990[12] 37.655 24.513 13.142
2000[13] 30.323 25.041 5.282
2007[14] 31.147 27.091 4.056
2008[15] 33.316 28.586 4.730
2009[16] 35.909 31.599 4.310
2010[17] 30.702 26.410 4.292
2011[18] 37.123 32.815 4.308
2014[19] 38.015 33.270 4.745
2015[20] 38.878 34.461 4.417
2016[21] Χωρίς δεδομένα Χωρίς δεδομένα Χωρίς δεδομένα

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Tahir Sezen, Osmanlı Yer Adları (Alfabetik Sırayla), T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Yayın Nu 21, Ankara, p. 265.
  2. «Turkish statistical Institute». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Οκτωβρίου 2014. 
  3. Tunceli governor's page on history Αρχειοθετήθηκε 2013-09-28 στο Wayback Machine. (Τουρκικά)
  4. http://www.cnnturk.com/turkiye/egitim-siralamasinda-tunceli-birinci
  5. «TUNCELİ - Ekonomik Faaliyetler». www.cografya.gen.tr. 
  6. «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Απριλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 19 Μαρτίου 2011. 
  7. Türkiye İstatistik Kurumu. «1965 genel nüfus sayımı verileri». Ανακτήθηκε στις 3 Kasım 2012.  Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |arşivtarihi= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  8. Türkiye İstatistik Kurumu. «1970 genel nüfus sayımı verileri». Ανακτήθηκε στις 3 Kasım 2012.  Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |arşivtarihi= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  9. Türkiye İstatistik Kurumu. «1975 genel nüfus sayımı verileri». Ανακτήθηκε στις 3 Kasım 2012.  Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |arşivtarihi= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  10. Türkiye İstatistik Kurumu. «1980 genel nüfus sayımı verileri». Ανακτήθηκε στις 3 Kasım 2012.  Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |arşivtarihi= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  11. Türkiye İstatistik Kurumu. «1985 genel nüfus sayımı verileri». Ανακτήθηκε στις 3 Kasım 2012.  Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |arşivtarihi= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  12. Türkiye İstatistik Kurumu. «1990 genel nüfus sayımı verileri». Ανακτήθηκε στις 3 Kasım 2012.  Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |arşivtarihi= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  13. Türkiye İstatistik Kurumu. «2000 genel nüfus sayımı verileri». Ανακτήθηκε στις 3 Kasım 2012.  Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |arşivtarihi= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  14. Türkiye İstatistik Kurumu. «2007 genel nüfus sayımı verileri». Ανακτήθηκε στις 3 Kasım 2012.  Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |arşivtarihi= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  15. Türkiye İstatistik Kurumu. «2008 genel nüfus sayımı verileri». Ανακτήθηκε στις 3 Kasım 2012.  Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |arşivtarihi= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  16. Türkiye İstatistik Kurumu. «2009 genel nüfus sayımı verileri». Ανακτήθηκε στις 3 Kasım 2012.  Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |arşivtarihi= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  17. Türkiye İstatistik Kurumu. «2010 genel nüfus sayımı verileri». Ανακτήθηκε στις 3 Kasım 2012.  Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |arşivtarihi= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  18. Türkiye İstatistik Kurumu. «2011 genel nüfus sayımı verileri». Ανακτήθηκε στις 3 Kasım 2012.  Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |arşivtarihi= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  19. Türkiye İstatistik Kurumu. «2014 genel nüfus sayımı verileri». Ανακτήθηκε στις 10 Şubat 2015.  Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |arşivtarihi= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  20. «2015 genel nüfus sayımı verileri». Ανακτήθηκε στις 13 Nisan 2016.  Unknown parameter |yayıncı= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |tip= ignored (βοήθεια); Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  21. Türkiye İstatistik Kurumu. «2016 genel nüfus sayımı verileri» (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Ανακτήθηκε στις 7 Mart 2017.  Unknown parameter |biçim= ignored (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)