Μετάβαση στο περιεχόμενο

Τιρουνές Ντιμπάμπα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Τιρουνές Ντιμπάμπα
2008
Προσωπικές Πληροφορίες
Γέννηση1 Ιουνίου 1985 (1985-06-01) (41 ετών)
Μπεκόζι, Αιθιοπία
Έτη δραστηριοποίησης2001 - 2018
Ύψος1,66 μέτρα
Βάρος50 κιλά
Άθλημα
Χώρα Αιθιοπία
ΆθλημαΣτίβος
Αγώνισμα5.000 μέτρα, 10.000 μέτρα
Μετάλλια
Στίβος
Διοργάνωση 1ο 2ο 3ο
Ολυμπιακοί Αγώνες 3 0 3
Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου 5 1 0
Παγκόσμιο Ανωμάλου Δρόμου 4 2 0
Αφρικανικό Πρωτάθλημα Στίβου 2 1 0
Σύνολο 14 4 3
Ολυμπιακοί Αγώνες
Χρυσό2008 Πεκίνο5.000 μ.
Χρυσό2008 Πεκίνο10.000 μ.
Χρυσό2012 Λονδίνο10.000 μ.
Χάλκινο2004 Αθήνα5.000 μ.
Χάλκινο2012 Λονδίνο5.000 μ.
Χάλκινο2016 Ρίο ντε Τζανέιρο10.000 μ.

Η Τιρουνές Ντιμπάμπα Κενένε (Tirunesh Dibaba Kenene, γεννήθηκε 1 Ιουνίου 1985)[1] είναι Αιθιόπισσα πρώην αθλήτρια στίβου, δρομέας μεγάλων αποστάσεων που κατέκτησε έξι μετάλλια σε τέσσερις διοργανώσεις Ολυμπιακών Αγώνων. Μια από τις καλύτερες αθλήτριες στην ιστορία του κλασσικού αθλητισμού, το 2024 η Διεθνής Ένωση Αθλητικού Τύπου (AIPS) στην επέτειο των 100 χρόνων της την ψήφισε ως όγδοη καλύτερη αθλήτρια όλων των αθλημάτων, ενώ ήταν δεύτερη Αφρικανή.[2][3][4]

Βιογραφία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρώτα χρόνια

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στο χωριό Μπεκόζι, στην Περιφέρεια Ορόμια και ήταν το τέταρτο από τα έξι παιδιά. Άρχισε να αγωνίζεται στο στίβο σε ηλικία 14 ετών, δείχνοντας όμως πολύ αδύναμη για να καταφέρει να διακριθεί. Μεγάλωσε στη Ζώνη Άρσι σε υψόμετρο 2.800 μετρών στην Ορόμια της Αιθιοπίας, αλλά από το 2000 ζει στην πρωτεύουσα Αντίς Αμπέμπα.[5][6]

Η Τιρουνές προέρχεται από αθλητική οικογένεια. Η μεγαλύτερη αδερφή της, η Ετζεγκαγιεχού, κέρδισε το ασημένιο μετάλλιο στα 10.000 μέτρα στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 στην Αθήνα. Στις 25 Ιουνίου 2017, η μικρότερη αδερφή της Γκενζέμπε Ντιμπάμπα, κατείχε το παγκόσμιο ρεκόρ στα 1.500 μέτρα και και στα 5.000 μέτρα. Η Τιρουνές και η Γκενζέμπε είναι τα μόνα αδέρφια στην ιστορία που κατείχαν ταυτόχρονα παγκόσμια ρεκόρ.[6][7]

Καριέρα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το πρώτο πλήρως διεθνές αγώνισμα δρόμου της Ντιμπάμπα ως νεανίδα ήταν το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ανώμαλου Δρόμου (WCCC) του 2001 στην Οστάνδη, όπου, σε ηλικία 15 ετών, τερμάτισε πέμπτη. [8] Τερμάτισε δεύτερη στον αγώνα εφήβων στο αντίστοιχο πρωτάθλημα του 2002 στο Δουβλίνο, πριν κερδίσει τον αγώνα στη Λωζάνη το 2003. Κατέκτησε επίσης ασημένιο μετάλλιο στα 5.000 μέτρα στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Νέων του 2002 στο Κίνγκστον της Τζαμάικα, 1,05 δευτερόλεπτα πίσω από τη Μεσερέτ Ντεφάρ.[9]

Ο πρώτος τίτλος της στην κατηγορία γυναικών ήρθε το 2003 σε ηλικία 18 ετών με την κατάκτηση του πρωταθλήματος της χώρας της.[10] Στο Παρίσι την ίδια χρονιά (2003), στο ντεμπούτο της στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα, η Τιρουνές κέρδισε τα 5.000 μέτρα σε σπριντ στα τελευταία μέτρα. Έγινε η νεότερη αθλήτρια που κέρδισε χρυσό ατομικό μετάλλιο σε Παγκόσμιο Πρωτάθλημα.[8][11] Η πρώιμη επιτυχία της σε εφηβική ηλικία, της χάρισε το παρατσούκλι «Καταστροφέας με το μωρουδίστικο πρόσωπο».[12] Αναπολώντας τον αγώνα, η Τιρουνές είπε: «Αγωνίστηκα στο Παρίσι μόνο και μόνο επειδή είχα το πρότυπο 'Α'. Κανείς δεν περίμενε να κερδίσω. Δεν υπήρχε πίεση από πουθενά. Όλοι τους [τα φαβορί πριν από τον αγώνα] κοιτάζονταν ο ένας τον άλλον [κατά τη διάρκεια του αγώνα] και κανείς δεν επικεντρωνόταν στη γραμμή τερματισμού. Απλώς το έψαξα και εξεπλάγην που είχα κερδίσει».[13] Τον Οκτώβριο, τερμάτισε τέταρτη στα 5.000 μέτρα στους Παναφρικανικούς Αγώνες στην Αμπούτζα της Νιγηρίας και δεύτερη στο ίδιο αγώνισμα στους Αφροασιατικούς Αγώνες στο Χαϊντεραμπάντ της Ινδίας.[8] Η Ντεφάρ κέρδισε και τους δύο αγώνες.

Στην πρώτη συμμετοχή της στους Ολυμπιακούς Αγώνες ήταν τρίτη στα 5.000 μέτρα στη διοργάνωση του 2004, η νεότερη κάτοχος Ολυμπιακού μεταλλίου της χώρας της.[12][13] Σε αγώνες κλειστού στίβου τον Ιανουάριο του 2005 στη Βοστόνη, σημείωσε παγκόσμιο ρεκόρ στα 5.000 μέτρα με χρόνο 14:32,93, 6,36 δευτερόλεπτα γρηγορότερο από το προηγούμενο παγκόσμιο ρεκόρ, με την αδερφή της Ετζεγκαγιεχού να τερματίζει δεύτερη.[14] Την ίδια χρονιά κατέκτησε δύο χρυσά μετάλλια στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ανωμάλου Δρόμου.[13] Στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 2005, η Ντιμπάμπα ξεπέρασε σε σπριντ την αδερφή της Ετζεγκαγιεχού, κερδίζοντας τα 10.000 μέτρα. Μία εβδομάδα αργότερα, η Τιρουνές κατέρριψε το ρεκόρ του πρωταθλήματος, νικώντας τη Ντεφάρ και την αδερφή της, κερδίζοντας τα 5.000 μέτρα και γίνοντας η πρώτη γυναίκα που κέρδισε το διπλό στα 10.000 και 5.000 μέτρα στο ίδιο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα. Η Διεθνής Ένωση Ομοσπονδιών Κλασικού Αθλητισμού (IAAF) αναγνώρισε αυτές τις δύο νίκες ως τις Γυναικείες Επιδόσεις της Χρονιάς για το 2005.[11][15]

Στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 2007 υπερασπίστηκε τον τίτλο της στα 10.000 μέτρα παρά την πτώση της κατά τη διάρκεια του αγώνα.[16] Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου το 2008 ήταν χρυσή Ολυμπιονίκης στα 5.000 μέτρα με παγκοσμιο ρεκόρ 14:11,15 που διατηρήθηκε για περισσότερα από 12 χρόνια. Στα 10.000 μ. ήταν νικήτρια με Ολυμπιακό ρεκόρ 29:54,66, 22 περίπου δευτερόλεπτα κάτω από το προηγούμενο.[17]

Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2012, υπερασπίστηκε με επιτυχία τον τίτλο της στα 10.000 μέτρα με μια δυνατή εμφάνιση στα τελευταία 600 μέτρα, κερδίζοντας σε χρόνο 30:20,75. Αυτό την έκανε την πρώτη γυναίκα που κέρδισε συνεχόμενους Ολυμπιακούς τίτλους στα 10.000 μέτρα.[18] Στα 5.000 μέτρα, τερμάτισε τρίτη πίσω από τις Ντεφάρ και Βίβιαν Τσέρουγιοτ.[19] Στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 2013 κατέκτησε τον τρίτο τίτλο της στα 10.000 μέτρα.[20] Τα επόμενα δύο χρόνια αγωνίστηκε ελάχιστα λόγω της εγκυμοσύνης της.

Το 2017 από το μαραθώνιο του Λονδίνου

Στις 29 Ιουνίου 2016, η Ντιμπάμπα έχασε αγώνα 10.000 μέτρων για πρώτη φορά στην καριέρα της. Η Αλμάζ Αγιάνα την νίκησε στο Χένγκελο της Ολλανδίας με τον ταχύτερο χρόνο με την Τιρούνες να είναι τρίτη.[21] Στον ίσως σπουδαιότερο αγώνα 10.000 μέτρων όλων των εποχών, η Τιρουνές σημείωσε τον τέταρτο ταχύτερο χρόνο στην ιστορία, κερδίζοντας το χάλκινο μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2016. Ο χρόνος τερματισμού της, 29:42,56, ήταν 12,1 δευτερόλεπτα ταχύτερος από το προηγούμενο προσωπικό της ρεκόρ, το οποίο είχε σημειώσει στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2008 στο Πεκίνο. Η Αγιάνα, κατέρριψε το 22χρονο παγκόσμιο ρεκόρ κατά 14,33 δευτερόλεπτα, κατακτώντας το χρυσό μετάλλιο με 29:17,45. Η ασημένια Ολυμπιονίκης Τσερουγιότ σημειώσε τον τρίτο ταχύτερο χρόνο στην ιστορία (29:32,53). Πριν από αυτόν τον αγώνα, μια γυναίκα είχε τερματίσει έναν αγώνα 10.000 μέτρων σε λιγότερο από 30 λεπτά μόνο πέντε φορές - αλλά τέσσερις το έκαναν σε αυτόν τον αγώνα.[22][23] Τελευταία διάκριση της καριέρας του ήταν το αργυρό μετάλλιο στα 10.000 στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 2017.[24]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ Tirunesh Dibaba IAAF
  2. ↑ «Serena Williams and Muhammad Ali crowned AIPS Best Champions of the Century: As voted by 913 journalists». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Νοεμβρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 6 Νοεμβρίου 2024.
  3. ↑ «国際スポーツプレス協会（AIPS）が過去100年間における、ベストアスリート投票の結果を発表した。投票は世界137ケ国913人のスポーツジャーナリストが参加したもので、オリンピック開催中のパリで、ユネスコ本部で行われたAIPS100周年記念式典で発表された。». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Αυγούστου 2024. Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2024.
  4. ↑ «AIPS announces best male and female athletes of the century, with Williams and Ali ranked sixth among Hanyu Yuzuru». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μαρτίου 2025. Ανακτήθηκε στις 14 Μαρτίου 2025.
  5. ↑ «Spend A Day With Tirunesh Dibaba». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Φεβρουαρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2007.
  6. 1 2 «Meet the Dibabas: The Fastest Family on the Planet». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2021.
  7. ↑ «Dibaba – A jewel of inestimable value». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Δεκεμβρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 2024.
  8. 1 2 3 «Ethiopian icon Tirunesh Dibaba looks to add to family's legacy at Rio 2016». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Μαΐου 2021. Ανακτήθηκε στις 6 Νοεμβρίου 2025.
  9. ↑ «WORLD JUNIOR ATHLETICS HISTORY ("WJAH")». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Φεβρουαρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 2014.
  10. ↑ «Tirunesh Dibaba».
  11. 1 2 «Sensational sweeps: Ethiopia in the women's 5000m at the 2005 World Championships». Ανακτήθηκε στις 6 Νοεμβρίου 2025.
  12. 1 2 «IOC : Tirunesh DIBABA». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Αυγούστου 2024.
  13. 1 2 3 «No longer a "little girl", Tirunesh Dibaba is ready to make history in Helsinki». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2020.
  14. ↑ «Tirunesh Dibaba runs 14:32.93 World Indoor 5000m record». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Ιουλίου 2024. Ανακτήθηκε στις 25 Ιουλίου 2024.
  15. ↑ «Bekele and Isinbayeva win Athletes of the Year titles for second year - 2005 World Athletics Gala». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Δεκεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2021.
  16. ↑ «Osaka 2007 - Women's 10,000m: Tirunesh Dibaba delivers Herculean performance». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Ιουλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 9 Ιουλίου 2022.
  17. ↑ «Dibaba and Spotakova share Female Performance of 2008». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Οκτωβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2021.
  18. ↑ «IOC : London 2012 - Day 7 - Tirunesh Dibaba retains the 10,000m crown». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Αυγούστου 2024. Ανακτήθηκε στις 16 Αυγούστου 2024.
  19. ↑ «5.000 metres women». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Οκτωβρίου 2020.
  20. ↑ «RRW: Dibaba Wins Third World 10,000m Title». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Οκτωβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2021.
  21. ↑ «Ayana wins in Hengelo with fastest 10,000m debut in history». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Απριλίου 2023. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2023.
  22. ↑ «2016 end-of-year reviews – long distance». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 20 Μαρτίου 2020.
  23. ↑ «History In Rio: Almaz Ayana Smashes Women's 10,000 World Record With 29:17.45 In Greatest Women's 10,000 Ever – Molly Huddle Breaks American Record In 6th». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Απριλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 25 Απριλίου 2022.
  24. ↑ «Report: women's 10,000m final – IAAF World Championships London 2017». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 7 Αυγούστου 2020.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Τιρουνές_Ντιμπάμπα&oldid=11359901"