Τζένιφερ Α. Ντούντνα
.jpg)
Η Τζένιφερ Α. Ντούντνα (αγγλικά: Jennifer A. Doudna, Ουάσινγκτον, Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, 19 Φεβρουαρίου 1964 - )[1] είναι Αμερικανίδα βιοχημικός και μοριακή βιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ (ΗΠΑ). Συνέβαλε στην αποσαφήνιση σύνθετων δομών καταλυτικά ενεργού RNA (ριβοζύμες) και κυρίως στην εξέλιξη της πρωτοποριακής τεχνικής (επεμβατικής) αναδιοργάνωσης του γονιδιώματος, CRISPR. Γι' αυτή τη σημαντική καινοτομία, το 2020, έλαβε -από κοινού- την κορυφαία διάκριση του βραβείου Νόμπελ Χημείας μαζί με τη Γαλλίδα ερευνήτρια δρ. Εμμανουέλ Σαρπαντιέ[2], στενή συνεργάτιδά της τα τελευταία έτη.
Βιογραφικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Μεγάλωσε στην πόλη Χίλο της Χαβάης. Απέκτησε το πτυχίο της στο κολέγιο Pomona το 1985, και εκπόνησε διδακτορικό με τον Jack W. Szostak στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ (1989). Ως μεταδιδακτορικός συνεργάτης, συνεργάστηκε με τους Szostak και Thomas R. Cech στο πανεπιστήμιο του Κολοράντο. Το 1994 έγινε καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ. Το 2000/2001 ήταν επισκέπτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ πριν μετακομίσει στο πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ το 2003.
Είναι παντρεμένη με τον Jamie H. Cate (γενν. 1968), έναν από τους πρώτους φοιτητές της[3] και, από το 2019, επίσης καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ.[4]
Έργο
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Ντούντνα πραγματοποίησε καινοτόμες έρευνες που επέτρεψαν την κρυστάλλωση μεγάλων μορίων RNA. Με την έρευνά της προσδιορίστηκε η κρυσταλλική δομή των καταλυτικά ενεργών μορίων RNA (ριβοζύμες) και του μορίου RNA που σχηματίζει τον πυρήνα ριβονουκλεοπρωτεΐνης του σωματιδίου αναγνώρισης σήματος. Αποκάλυψε τις δομικές ιδιότητες αυτών των μορίων και έτσι επέτρεψε μια βαθύτερη κατανόηση του ρόλου του RNA στην κατάλυση και τη βιοσύνθεση των πρωτεϊνών.[5] Μαζί με την Emmanuelle Charpentier δημοσίευσαν μία σημαντική ερευνητική εργασία, σχετικά με την τεχνική CRISPR/Cas9 μέσω της ανάδειξης της χρήσης του Cas9 στην περικοπή οποιασδήποτε ακολουθίας στο DNA.[6][7]
Από το 2014 ασχολείται με το ρόλο της δομής του mRNA στη ρύθμιση γονιδίων μέσω μίκρο-RNA, με την εσωτερική θέση εισόδου ριβοσωμάτων, με τον δομικό και βιοχημικό χαρακτηρισμό του βακτηριακού ανοσοποιητικού συστήματος που διαμεσολαβείται από το CRISPR, με τη δομή και τη λειτουργία των σωματιδίων αναγνώρισης σήματος και με την αναγνώριση RNA από ένζυμα Dicer. Εκτός από το βραβείο Νόμπελ Χημείας, έχει πάρει πολυάριθμες άλλες αναγνωρίσεις και βραβεία.
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Kara Rogers: Jennifer Doudna in der Encyclopaedia Britannica (britannica.com); abgerufen am 22. Dezember 2017.
- ↑ https://www.nature.com/articles/d41586-020-02765-9
- ↑ The Doudna Lab – People beim Doudna Lab (doudnalab.org); abgerufen am 20. April 2019
- ↑ Jamie H. D. Cate und Jamie H. D. Cate bei der University of California, Berkeley (berkeley.edu); abgerufen am 20. April 2019
- ↑ Alan T. Waterman Award Recipients (2000) bei der National Science Foundation (nsf.org); abgerufen am 21. August 2014
- ↑ M. Jinek, K. Chylinski, I. Fonfara, M. Hauer, J. A. Doudna, E. Charpentier: A programmable dual-RNA-guided DNA endonuclease in adaptive bacterial immunity, Science, Band 337, 2012, σσ. 816–821, PMID 22745249
- ↑ Δημοσίευση στο Nature
Βιβλιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Walter Isaacson: The Code Breaker: Jennifer Doudna, Gene Editing και το μέλλον του ανθρώπινου αγώνα. Simon & Schuster, Νέα Υόρκη 2021, ISBN 978-1-9821-1585-2 .
- Melissa Marino: Βιογραφία της Jennifer A. Doudna. Σε: Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών . 101, 2004, σελ. 16987-16989, doi: 10.1073 / pnas.0408147101 .
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Jennifer A. Doudna και Doudna Lab στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ (berkeley.edu)
- Jennifer Doudna Αρχειοθετήθηκε 2014-08-21 στο Wayback Machine. στο Εθνικό Εργαστήριο Lawrence Berkeley (lbl.gov)
- Jennifer A. Doudna, PhD στο Ιατρικό Ινστιτούτο Howard Hughes (hhmi.org)
