Πρόκνη
 |
Το λήμμα παραθέτει τις πηγές του αόριστα, χωρίς παραπομπές. |
| Πρόκνη | |
|---|---|
 | |
| Οικογένεια | |
| Σύζυγος | Τηρέας |
| Τέκνα | Ίτυς |
| Γονείς | Πανδίων Α΄ και Ζευξίππη |
| Αδέλφια | Φιλομήλα |
 Σχετικά πολυμέσα | |
Στην ελληνική μυθολογία με το όνομα Πρόκνη είναι γνωστή η μία από τις δύο θυγατέρες του Πανδίωνα Α΄, βασιλιά των Αθηνών. Αδελφή της Πρόκνης ήταν η Φιλομήλα, ενώ αδελφός της ήταν ο Ερεχθέας, μετέπειτα βασιλιάς των Αθηνών. Η Πρόκνη δόθηκε από τον πατέρα της ως σύζυγος στον βασιλιά Τηρέα από τη Θράκη, επειδή αυτός τον είχε βοηθήσει εναντίον των Θηβαίων και απέκτησαν μαζί ένα γιο, τον Ίτυ.[1] Ο Τηρέας βίασε την αδερφή της Πρόκνης, Φιλομήλα, και της έκοψε τη γλώσσα για να μη μιλήσει. Η Φιλομήλα ύφανε την ιστορία σε πανί και η Πρόκνη για να τον εκδικηθεί σκότωσε τον γιο τους, τον μαγείρεψε και του τον έδωσε για δείπνο. Όταν ο Τηρέας κατάλαβε τι είχε συμβεί όρμησε να εκδικηθεί αλλά παρενέβησαν οι θεοί και μεταμόρφωσαν τους τρεις τους σε πουλιά. Την Πρόκνη σε αηδόνι, τη Φιλομήλα σε χελιδόνι και τον Τηρέα σε τσαλαπετεινό. Η απεικόνιση του μύθου στο σύμπλεγμα (άγαλμα της Πρόκνης και του Ίτυ στο Μουσείο Ακρόπολης) φαίνεται ότι πρόβαλε την ιδεατή Αθηναία, που έβαλε την τιμή της πατρικής οικογένειας πάνω από τη δική της, συζυγική οικογένεια"[2].
Η Πρόκνη ως αηδόνι διαρκώς θρηνεί για το χαμό του γιου της, Ίτυ. Η Φιλομήλα ως χελιδόνι μεταναστεύει διαρκώς, δεν κελαηδάει ωραία και χτίζει τις φωλιές της κοντά στους ανθρώπους. Ο Τηρέας ως τσαλαπετεινός κράζει πάντα με αγωνία αναζητώντας τον γιο του.
Ο μύθος αυτός έγινε το θέμα τραγωδιών από τους αρχαίους Έλληνες τραγικούς ποιητές. Διασώθηκε ένα απόσπασμα από την τραγωδία του Σοφοκλή «Τηρεύς», όπου γίνεται αναφορά στον μύθο της Πρόκνης. Επίσης, ο Αριστοφάνης αναφέρεται στον μύθο του Τηρέα και της Πρόκνης στις κωμωδίες του «Όρνιθες» και «Βατράχους».
Γενεαλογία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]| Ήφαιστος ∞ Ατθίς (κόρη Κραναού βασ. της Αττικής) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Εριχθόνιος βασ. της Αθήνας ∞ Πασιθέα | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Πανδίων Α΄ βασ. της Αθήνας ∞ Ζευξίππη Ναϊάδα | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Βούτης ιερέας ΒΟΥΤΑΔΑΙ ∞ Χθονία | Ερεχθέας βασ. της Αθήνας ΕΡΕΧΘΙΔΑΙ ∞ Πραξιθέα (κόρη του Κηφισού ποτάμιος θεός) | Πρόκνη (αηδόνι) ∞ Τηρέας (τσαλαπετεινός) βασ. της Θράκης | Φιλομήλα (χελιδόνι) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ορνέας | Κέκροπας Β΄ βασ. της Αθήνας ∞ Μητιάδουσα (κόρη Ευπαλάμου) | Μητίονας ΜΗΤΙΟΝΙΔΑΙ ∞ Αλκίππη | Θέσπιος βασ. της Φωκίδας 50 ΘΕΣΠΙΑΔΑΙ ∞ Μεγαμήδη | Πάνδωρος | Ευπάλαμος | Κρέουσα ∞ Ξούθος | Ωρείθυια ∞ Βορέας θεός | Πρόκρις ∞ Κέφαλος βασ. της Φωκίδας | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Πετεώς | Πανδίων Β΄ βασ. της Αθήνας ΠΑΝΔΙΟΝΙΔΑΙ ∞ Πυλία (κόρη Πύλαντα βασ. Μεγάρων) | Δαίδαλος τεχνίτης ∞ Ναυκράτη | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Μενεσθέας αρχηγός Αθηναίων στην Τροία | Αιγέας βασ. της Αθήνας ∞ Αίθρα (κόρη του Πιτθέα βασ. Τροιζήνας) | Πάλλαντας 50 ΠΑΛΛΑΝΤΙΔΑΙ | Νίσος βασ. των Μεγάρων ∞ Αβρώτη (κόρη του βασ. της Ογχηστού) | Λύκος | Ίκαρος | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Θησέας ήρωας | 1.Φαίδρα 2.Αντιόπη Αριάδνη Ιππολύτη | Ιφινόη ∞ Μεγαρέας βασ. των Μεγάρων | Σκύλλα | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| (2) Ιππόλυτος | (1) Ακάμας | (1) Δημοφών ∞ Φυλλίς | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Οξύντης βασ. της Αθήνας | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Αφείδας βασ. της Αθήνας | Θυμοίτης βασ. της Αθήνας | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Δείτε επίσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Ο αστεροειδής 194 Πρόκνη (194 Prokne), που ανακαλύφθηκε το 1879, πήρε το όνομά του από τη μυθική αυτή πριγκίπισσα.
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Τηρέας». mythotopia.eu. Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου. Ανακτήθηκε στις 26 Αυγούστου 2023.
- ↑ «Άγαλμα Πρόκνης και Ίτυ | Μουσείο Ακρόπολης | Επίσημος ιστοχώρος». www.theacropolismuseum.gr. Ανακτήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2022.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Emmy Patsi-Garin: Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας, εκδ. οίκος «Χάρη Πάτση», Αθήνα 1969
- Martin P. Nilsson, Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Θρησκείας, μετάφραση Αικατερίνη Παπαθωμοπούλου, εκδόσεις: Παπαδήμα, Αθήνα 2008, ISBN 9789602060773, σελ. 77-78.
- Ελληνική Μυθολογία, Οι Ήρωες, τοπικές παραδόσεις, τόμος 3, εκδόσεις: Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1986, σελ. 24-27.
