Πρωθυπουργός της Τόνγκα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Πρωθυπουργός της Τόνγκα
210px
210px
Κάτοχος
Σιαόσι Σοβαλένι

από 27 Δεκεμβρίου 2021
ΠροσφώνησηΟ Εντιμότατος
ΈδραΝουκουαλόφα
Διορισμός απόΒασιλιάς της Τόνγκα
Αρχικός κάτοχοςΤεβίτα Ούνγκα (Premier)
Φαταφέχι Τουιπελαχάκε (Πρωθυπουργός)
Δημιουργία1876 (Premier)
1970 (Πρωθυπουργός)
ΑναπληρωτήςΑντιπρόεδρος της κυβέρνησης της Τόνγκα
Μισθός94.500 T$ ετησίως[1]
Ιστοσελίδαhttps://pmo.gov.to/

Ο πρωθυπουργός της Τόνγκα (ιστορικά αναφέρεται με τον όρο premier) είναι αρχηγός κυβέρνησης στην Τόνγκα. H χώρα είναι μοναρχία και έχει αρχηγό κράτους τον μονάρχη και πρώην πρωθυπουργό Τουπόου ΣΤ΄.[2] Ο σημερινός πρωθυπουργός είναι ο Σιαόσι Σοβαλένι, ο οποίος εκλέχθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2021 και διορίστηκε στις 27 Δεκεμβρίου 2021.[3] Ο Σοβαλένι συγκέντρωσε 16 ψήφους.[4][5][6]

Η θέση του Πρωθυπουργού (Premier έως το 1970) θεσμοθετήθηκε με το σύνταγμα του 1875, καθώς το Άρθρο 51 ορίζει ότι ο Πρωθυπουργός και οι υπουργοί διορίζονται και παύονται από τον βασιλιά.[7]

Ο πρωθυπουργός συνεπικουρείται από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης της Τόνγκα.

Πορεία προς τον εκδημοκρατισμό μετά το 2000[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

DΚατά τη δεκαετία του 2000, η χώρα γνώρισε αύξηση του εκδημοκρατισμού. Τον Μάρτιο του 2006, ο βασιλιάς Ταουφααχάου Τουπόου Δ' διόρισε τον Φελέτι Σεβέλε, μετριοπαθές μέλος του Κινήματος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία ως πρωθυπουργό. Ο Σεβέλε ήταν ο πρώτος μη βασιλικός που κατείχε αυτή τη θέση μετά τον Σίρλεϊ Γουάλντεμαρ Μπέικερ το 1881. Όλοι οι πρωθυπουργοί από την πρωθυπουργία του Μπέικερ ήταν μέλη της τάξης των ευγενών.[8]

Τον Ιούλιο του 2008 ο βασιλιάς Γεώργιος Τουπόου Ε΄ ανακοίνωσε ορισμένες σημαντικές δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις. Θα εγκατέλειπε το ουσιαστικό μέρος των εκτελεστικών του εξουσιών και θα ακολουθούσε στο εξής το έθιμο των μοναρχιών όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, ασκώντας τα προνόμιά του μόνο με τη συμβουλή του πρωθυπουργού. Επιπλέον, δεν θα διόριζε πλέον ως πρωθυπουργό όποιον επιθυμούσε, αλλά θα διόριζε ένα μέλος της Νομοθετικής Συνέλευσης που θα εκλεγόταν από τη Νομοθετική Συνέλευση.[9][10][11]

Κατάλογος πρωθυπουργών (1876–σήμερα)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όνομα
(γεννήθηκε-πέθανε)
Έναρξη θητείας Λήξη θητείας Κόμμα Χρόνος παραμονής στη θέση Σημειώσεις
Πρίγκιπας Τεβίτα Ούνγκα
(1824-1879)
Tēvita ʻUnga.jpg 1 Ιανουαρίου 1876 18 Δεκεμβρίου 1879 † (απεβίωσε εν ενεργεία)[12] Ανεξάρτητος 3 έτη, 351 ημέρες Διορίστηκε από τον Γεώργιο Τουπόου Α΄ μετά τη δημοσίευση του Συντάγματος του 1875. Πρίγκιπας διάδοχος, απεβίωσε πριν από τον πατέρα του. Συγγραφέας των στίχων του εθνικού ύμνου της Τόνγκα.
Σίρλεϊ Μπέικερ
(1836-1903)
SW Baker.jpg Απρίλιος 1881 Ιούλιος 1890 Ανεξάρτητος 9 έτη, 3 μήνες Αρχικά Βρετανός ιεραπόστολος. Πρώτος κοινός, και ο μόνος μη γηγενής, που κατείχε τη θέση. Συντάκτης του Συντάγματος. Τροποποίησε τους νόμους που αφορούν την ιδιοκτησία γης. Ίδρυσε με τον βασιλιά την Ελεύθερη Εκκλησία της Τόνγκα. Εκτοπίστηκε από τη χώρα το 1890, υπό την πίεση των βρετανικών αρχών.[13]
Σιαόσι Τουκουάχο
(1854-1897)
Siaosi Uiliami Tukuʻaho.jpg 1890 1893 Ανεξάρτητος 2-3 έτη Επί πρωθυπουργίας του απεβίωσε ο βασιλιάς Γεώργιος Τουπόου Α΄ το 1893.
Σιοσατέκι Βεϊκούνε
(1853-1913)
Siosateki Veikune.jpg 1893 Ιανουάριος 1905 Ανεξάρτητος 11-12 έτη Επί ημερών του η Τόνγκα έγινε βρετανικό προτεκτοράτο το 1900. Η Τόνγκα παρέμεινε αυτοδιοικούμενη, αλλά έχασε την πλήρη κυριαρχία της.
Σιαόσι Τούι Πελεχάκε
(1842-1912)
Siaosi Fatafehi Toutaitokotaha.jpg Ιανουάριος 1905 Ιανουάριος 1905 Ανεξάρτητος 0 μήνες Πατέρας του Γεωργίου Τουπόου Β΄. Πρωθυπουργός για λίγες μόνο ημέρες.
Σιόνε Τουπόουα Ματεϊαλόνα
(1852-1925)
Sione Tupou Mateialona.jpg Ιανουάριος 1905 30 Σεπτεμβρίου 1912 Ανεξάρτητος 7 έτη, 7 μήνες Θείος του Γεωργίου Τουπόου Β΄.
Τεβίτα Τουιβακάνο
(1869-1923)
TPP Tuʻivakanō.jpg 30 Σεπτεμβρίου 1912 30 Ιουνίου 1923 Ανεξάρτητος 10 έτη, 304 ημέρες Επί πρωθυπουργίας του πέθανε ο βασιλιάς Γεώργιος Τουπόου Β΄ το 1918 και τον διαδέχθηκε η Σαλότε Τουπόου Γ΄.
Πρίγκιπας Βιλιάμι Τούνγκι Μαϊλεφίχι
CBE
(1887-1941)
Viliami Tungī Mailefihi (cropped).jpg 30 Ιουνίου 1923 20 Ιουλίου 1941† (απεβίωσε εν ενεργεία) Ανεξάρτητος 18 έτη, 20 ημέρες Σύζυγος της βασίλισσας Σαλότε Τουπόου Γ΄. Ίδρυσε τις αμυντικές δυνάμεις της Τόνγκα, που έλαβαν μέρος στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Σολομόνε Πιουτουάου Ουλαμολέκα Άτα
OBE
(1883-1950[14] )
Ata (Solomone).jpg 20 Ιουλίου 1941 12 Δεκεμβρίου 1949 Ανεξάρτητος 8 έτη, 145 ημέρες
Πρίγκιπας Τουπουτόα Τούνγκι[15]
KBE
(1918-2006)
Tupoutoʻa Tungī.jpg 12 Δεκεμβρίου 1949 16 Δεκεμβρίου 1965 Ανεξάρτητος 16 έτη, 4 ημέρες Κληρονομικός διάδοχος του θρόνου, διαδέχθηκε τη βασίλισσα Σαλότε το 1965 και έλαβε την ονομασία Ταουφααχάου Τουπόου Δ'.
Πρίγκιπας Φαταφέχι Τουί Πελεχάκε
CBE
(1922-1999[16])
Importez le logo individu-fr.svg 16 Δεκεμβρίου 1965 22 Αυγούστου 1991 Ανεξάρτητος 25 έτη, 249 ημέρες Αδερφός του βασιλιά Τουπόου Ε΄. Είναι ο μακροβιότερος πρωθυπουργός στην τονγκανή ιστορία σε διάρκεια θητείας. Επί πρωθυπουργίας του τερματίστηκε το καθεστώς προτεκτοράτου και η Τόνγκα έγινε ανεξάρτητη.
Βαρόνος
Βαέα ντε Χάουμα
(Σιαόσι Τουιχάλα Αλιπάτε Βαέα Τουπόου)
(1921-2009)
STʻ Vaea.jpg 22 Αυγούστου 1991 3 Ιανουαρίου 2000 Ανεξάρτητος 8 έτη, 134 ημέρες Εξάδερφος του βασιλιά Τουπόου Δ΄. Πρώτος κάτοχος του τίτλου του βαρόνος, που δημιουργήθηκε για αυτόν. Η Τόνγκα εντάχθηκε στα Ηνωμένα Έθνη το 2000.
Πρίγκιπας Αχοέιτου Ουνουακιοτόνγκα Τουκουάχο[17]
(1959-)
Ulukalala Lavaka Ata.jpg 3 Ιανουαρίου 2000 11 Φεβρουαρίου 2006 Ανεξάρτητος 6 έτη, 39 ημέρες Γιος του βασιλιά Τουπόου Δ΄. Επί πρωθυπουργίας του εκδηλώθηκαν απεργίες και διαδηλώσεις των δημοσίων υπαλλήλων το 2005 για να απαιτήσουν περισσότερη δημοκρατία. Το 2012 έγινε βασιλιάς με το όνοα Τουπόου ΣΤ'.
Λόρδος Σεβέλε του Βαϊλάχι
(1944-)
Feleti Sevele (crop).jpg 30 Μαρτίου 2006 22 Δεκεβρίου 2010 Κίνημα για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία 4 έτη, 314 ημέρες Δεύτερος μη βασιλικός (και πρώτος γηγενής μη βασιλικός) που κατέχει αυτή τη θέση, ως μέρος της μετάβασης στη δημοκρατία. Επί πρωθυπουργίας του πέθανε ο βασιλιάς Τουπόου Δ΄ τον Σεπτέμβριο του 2006 και έγιναν εξεγέρσεις από διαδηλωτές υπέρ της δημοκρατίας τον Νοέμβριο του 2006. Υιοθετήθηκαν μεταρρυθμίσεις για την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας, που εφαρμόστηκαν το 2010.
Λόρδος Τουιβακάνο
(1952-)
Tuivakano cropped.jpg 22 Δεκεμβρίου 2010 30 Δεκεμβρίου 2014 Ανεξάρτητος 4 έτη, 8 ημέρες Πρώτος πρωθυπουργός που εξελέγη από τη Βουλή (η πλειοψηφία που εκλέγεται από τον λαό για πρώτη φορά) και όχι από τον Βασιλιά
Επί πρωθυπουργίας του απεβίωσε ο βασιλιάς Γεώργιος Τουπόου Ε΄.
Ακιλίσι Ποχίβα
(1941-2019)
Akilisi Pohiva April 2015.jpg 30 Δεκεμβρίου 2014 12 Σεπτεμβρίου 2019 † (απεβίωσε εν ενεργεία) Δημοκρατικό Κόμμα των Φιλικών Νήσων 4 έτη, 256 ημέρες Βετεράνος του δημοκρατικού κινήματος, βουλευτής απο το 1987. Πρώτος μη βασιλικός που εκλέγεται πρωθυπουργός από το ίδιο το Κοινοβούλιο που εκλέγεται κυρίως από τον λαό.
Σεμίσι Σίκα
(1968-)
Υπηρεσιακός
Semisi Sika 2018.jpg 12 Σεπτεμβρίου 2019 8 Οκτωβρίου 2019 Δημοκρατικό Κόμμα των Φιλικών Νήσων 26 ημέρες
Ποχίβα Τουιονετόα
(1961-)
Pohiva Tuʻiʻonetoa (cropped).jpg 8 Οκτωβρίου 2019 27 Δεκεμβρίου 2021 Λαϊκό Κόμμα 2 έτη, 80 ημέρες
Σιαόσι Σοβαλένι
(1970-)
Siaosi Sovaleni 2017.jpg 27 Δεκεμβρίου 2021 Σήμερα Ανεξάρτητος 70073216240000000001 έτος, 7 ημέρες


Σημειώσεις και παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «New Public Service Remuneration Structure Approved by the Government of Tonga». www.mic.gov.to. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 19 Αυγούστου 2022. 
  2. "The Executive government ", Tonga government
  3. «King Tupou VI appoints new Prime Minister». Matangi Tonga. 28 Δεκεμβρίου 2021. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Δεκεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 2021. 
  4. «Emotional, Siaosi Sovaleni elected PM Designate». Matangi Tonga. 15 Δεκεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2021. 
  5. «MPs choose Siaosi Sovaleni as new prime minister». Kaniva Tonga. 15 Δεκεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2021. 
  6. «Two nominees for PM Designate revealed, meeting underway». Matangi Tonga. 15 Δεκεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2021. 
  7. Constitution of Tonga Αρχειοθετήθηκε 2012-01-19 στο Wayback Machine.
  8. "Tonga gets first elected leader", BBC, 13 Φεβρουαρίου 2006
  9. "Tonga's king to cede key powers", BBC, 29 Ιουλίου 2008
  10. "Tongan king promises 'more democracy' for Pacific island", The Guardian, 29 Ιουλίου 2008
  11. "King of Tonga prepares to give up power", The Telegraph, 11 Ιουλίου 2010
  12. Μετά τον θάνατο του Πρίγκιπα στις 18 Δεκεμβρίου 1879, η θέση ήταν κενή μέχρι τον Απρίλιο του 1881. Δείτε Noel Rutherford, Shirley Baker and the King of Tonga, University of Hawaiʻi Press, 1996, (ISBN 0-8248-1856-3), p.127.
  13. «Obituary. The Rev. Shirley Baker of Tonga». Annual Register for 1903. Longmans, Green, and Co. 1904. σελ. 163. 
  14. Hon. Solomone Piutau Ulamoleka Ata Αρχειοθετήθηκε 2014-04-14 στο Wayback Machine.. Retrieved 22 Δεκεμβρίου 2013.
  15. Μελλοντικός βασιλιάς Ταουφααχάου Τουπόου Δ'
  16. Craig, Robert D. (18 Δεκεμβρίου 2010). Historical Dictionary of Polynesia (3rd έκδοση). Scarecrow Press. σελ. 299. ISBN 9781461659389. 
  17. Μελλοντικός βασιλιάς Τουπόου ΣΤ΄

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

CC-BY-SA
Μετάφραση
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Prime Minister of Tonga της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).
CC-BY-SA
Μετάφραση
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Premier ministre des Tonga της Γαλλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).