Μαργιάν Σατραπί
.jpg)
Η Μαργιάν Σατραπί (περσικά: مرجان ساتراپی, 22 Νοεμβρίου 1969 - 4 Ιουνίου 2026) ήταν Γαλλοϊρανή συγγραφέας παιδικών βιβλίων, γελοιογράφος, εικονογράφος και κινηματογραφική σκηνοθέτις.[1]
Βιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Σατραπί γεννήθηκε στην πόλη Ραστ του Ιράν.[2] Μεγάλωσε στην Τεχεράνη σε μεσοαστική ιρανική οικογένεια μεσαίας τάξης.[3] Και οι δύο γονείς της ήταν πολιτικά δραστήριοι και υποστήριζαν μαρξιστικά κινήματα εναντίον της μοναρχίας του τελευταίου Σάχη. Όταν η Ιρανική Επανάσταση έλαβε χώρα το 1979, εκφοβίστηκαν από τους μουσουλμάνους φονταμενταλιστές, που ανέλαβαν την εξουσία.
Κατά τα νεανικά της χρόνια, η Σατραπί εκτέθηκε στις αυξανόμενες βιαιότητες διαφόρων καθεστώτων. Πολλοί από τους οικογενειακούς φίλους τους διώχθηκαν, συνελήφθησαν, ακόμη και δολοφονήθηκαν. Βρήκε ένα ηρωικό ίνδαλμα στον θείο από την πλευρά του πατέρα της, Ανούς, ο οποίος ήταν πολιτικός κρατούμενος και έζησε για κάποιο διάστημα στην εξορία στη Σοβιετική Ένωση. Η νεαρή Μαργιάν θαύμαζε πολύ τον θείο της και εκείνος αντίστοιχα την έβλεπε σαν κόρη του. Όπως περιέγραψε στην αυτοβιογραφία της, ο θείος της συνελήφθη και εκτελέστηκε, κάτι που την τάραξε βαθιά.
Ως έφηβη, η Μαργιάν άρχισε να αντιδρά και να μπαίνει σε μπελάδες με την αστυνομία, επειδή παραβίαζε τον κώδικα ευπρέπειας και αγόραζε μουσική απαγορευμένη από το καθεστώς.
Οι γονείς της ανησυχούσαν ότι θα είχε προβλήματα με τους αυστηρούς νέους δημόσιους κώδικες για τις γυναίκες.[3] Την έστειλαν στο εξωτερικό για σπουδές και το 1983 βρέθηκε στη Βιέννη και φοίτησε στο Γαλλικό Λύκειο της Βιέννης[4]. Σύμφωνα με το αυτοβιογραφικό της κόμικ Περσέπολις, παρέμεινε στη Βιέννη και έμενε σε σπίτια φίλων, ενώ πέρασε και τρεις μήνες στο δρόμο. Αφότου ανέκαμψε από μια μια σχεδόν θανατηφόρα πνευμονία, επέστρεψε στο Ιράν. Σπούδασε οπτική επικοινωνία και απέκτησε μεταπτυχιακό δίπλωμα από το Ισλαμικό Πανεπιστήμιο Αζάντ στην Τεχεράνη.[5]
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Σατραπί πήγαινε σε παράνομα πάρτι φίλων της, όπου γνώρισε τον Ρεζά, βετεράνο του πολέμου Ιράν-Ιράκ. Τον παντρεύτηκε σε ηλικία 21 ετών, αλλά χώρισαν δύο χρόνια αργότερα. Η Σατραπί μετακόμισε στο Στρασβούργο της Γαλλίας.
Η Σατραπί αργότερα παντρεύτηκε τον σουηδικής εθνικότητας Ματίας Ρίπα με τον οποίο ζούσαν στο Παρίσι, έως τον θάνατό του τον Απρίλιο του 2025.[3] Εκτός από τη μητρική της γλώσσα, τα περσικά, μιλούσε γαλλικά, αγγλικά, σουηδικά, γερμανικά και ιταλικά.[6]
Απεβίωσε στις 4 Ιουνίου 2026, σε ηλικία 56 ετών.[7] Σύμφωνα με δήλωση της οικογένειάς της, η Σατραπί πέθανε από θλίψη λόγω του θανάτου του συζύγου της.[8]
Σταδιοδρομία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Κόμικς
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Σατραπί έγινε διάσημη παγκοσμίως εξαιτίας των πολυβραβευμένων αυτοβιογραφικών της graphic novels, τα οποία δημοσιεύθηκαν αρχικά στα γαλλικά σε τέσσερα μέρη το 2000-2003 και σε αγγλική μετάφραση σε δύο μέρη το 2003 και το 2004 αντίστοιχα ως Περσέπολις και Περσέπολις 2, τα οποία περιγράφουν την παιδική της ηλικία στο Ιράν και την εφηβεία της στην Ευρώπη. Το Περσέπολις κέρδισε το βραβείο Angoulême Coup de Coeur' στο Διεθνές Φεστιβάλ Κόμικς της Ανγκουλέμ.
Το 2013, οι σχολές στο Σικάγο των ΗΠΑ διατάχθηκαν να αφαιρέσουν το Περσέπολις από το σχολικό πρόγραμμα εξαιτίας βίαιας γλώσσας και υπέρμετρης βίας. Το γεγονός προκάλεσε διαμαρτυρίες και διαμάχες[9].
Η μεταγενέστερη δημοσίευσή της, τα Κεντήματα (Broderies), προτάθηκε επίσης για το Βραβείο της Χρονιάς Ανγκουλέμ το 2003, ένα βραβείο που κέρδισε το μυθιστόρημά της Κοτόπουλο με δαμάσκηνα (Poulet aux prunes).[10][11] Έχει επίσης συνεισφέρει σε δημοσιεύσεις των New York Times.[12]
Η Σατραπί έχει δηλώσει ότι προτιμά τον όρο "κόμικς" από τον όρο "graphic novels".[13] "Ο κόσμος φοβάται τόσο πολύ να πει τη λέξη «κόμικ»", δήλωσε στην εφημερίδα Guardian το 2011.[14]
Έργα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στα γαλλικά
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Persepolis (2000), Paris: L'Association, ISBN 2-84414-058-0
- Persepolis v2, (2001), L'Association, ISBN 2-84414-079-3
- Persepolis v3, (2002), L'Association, ISBN 2-84414-104-8
- Persepolis v4, (2003), L'Association, ISBN 2-84414-137-4
- Sagesses et malices de la Perse (2001, με τους Lila Ibrahim-Ouali και Bahman Namwar-Motalg, Albin Michel, ISBN 2-226-11872-1)
- Les monstres n'aiment pas la lune (2001, Nathan Jeunesse, ISBN 2-09-282094-X)
- Ulysse au pays des fous (2001, με τους Jean-Pierre Duffour, Nathan Jeunesse, ISBN 2-09-210847-6)
- Ajdar (2002, Nathan Jeunesse, ISBN 2-09-211033-0)
- Broderies (2003, L'Association, ISBN 2-84414-095-5)
- Poulet aux prunes (2004), Paris: L'Association, ISBN 2-84414-159-5
- Le Soupir (2004, Bréal Jeunesse, ISBN 2-7495-0325-6)
Στα αγγλικά
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Persepolis: The Story of a Childhood. 1. New York: Pantheon Books. 2003. ISBN 978-0-375-42230-0.
- Persepolis: The Story of a Return. 2. New York: Pantheon Books. 2004. ISBN 978-0-375-42288-1.
- The Complete Persepolis. New York: Pantheon Books. 2007. ISBN 978-0-375-71483-2.
- Embroideries (2005, Pantheon ISBN 978-0-375-42305-5)
- Chicken with Plums (2006), New York: Pantheon Books, ISBN 978-0-375-42415-1
- Monsters Are Afraid of the Moon (2006, Bloomsbury, ISBN 1-58234-744-1)
- The Sigh (2011, Archaia)
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Marjane Satrapi». The Washington Post (στα Αγγλικά). 20 Ιανουαρίου 2008. ISSN 0190-8286. Ανακτήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2016.
- ↑ Hattenstone, Simon (29 Μαρτίου 2008). «Simon Hattenstone interviews Marjane Satrapi, whose best-selling comic book Persepolis is now an award-winning film!». Theguardian.com. Ανακτήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2018.
- 1 2 3 Hattenstone, Simon (29 March 2008). «Confessions of Miss Mischief». The Guardian. http://books.guardian.co.uk/departments/biography/story/0,,2268725,00.html. Ανακτήθηκε στις 7 November 2012.
- ↑ Bédarida, Catherine. "Marjane Satrapi dessine la vie de l'Iran." Le Monde. 25 June 2003. Retrieved on 21 September 2009.
- ↑ Heather Lee Schroeder (2010). A Reader's Guide to Marjane Satrapi's Persepolis. Enslow Publishers, Inc. σελ. 136. ISBN 978-0-7660-3166-1. Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2011.
- ↑ «Author Bio: Marjane Satrapi». Michael Schwartz Library: Cleveland State University. 2011. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2011.
- ↑ La-Croix.com (4 Ιουνίου 2026). «Mort de Marjane Satrapi, artiste franco-iranienne autrice de « Persepolis », à l'âge de 56 ans». La Croix (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2026.
- ↑ «Marjane Satrapi, l'autrice franco-iranienne de la BD « Persepolis », est morte à l'âge de 56 ans» (στα Γαλλικά). Le Monde. 4 Ιουνίου 2026. Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2026.
- ↑ Flood, Alison (19 Μαρτίου 2013). «Persepolis battle in Chicago schools provokes outcry». The Guardian (στα Αγγλικά). ISSN 0261-3077. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2019.
- ↑ «Les nominés d'Angoulême 2003» (στα French). ActuaBD. 10 Δεκεμβρίου 2003. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Σεπτεμβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2019.
- ↑ BDParadisio. «32ème Festival International D'Angouleme» (στα French). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Φεβρουαρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2019.
- ↑ Satrapi, Marjane. «Op-Ed contributors search». The New York Times. http://topics.nytimes.com/top/opinion/editorialsandoped/oped/contributors/?match=any&query=Satrapi&submit.x=17&submit.y=8&submit=Search. Ανακτήθηκε στις 6 September 2011.
- ↑ Gilbey, Ryan (20 Μαρτίου 2015). «Marjane Satrapi: the Persepolis director escapes her comfort zone». The Guardian (στα Αγγλικά). ISSN 0261-3077. Ανακτήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2016.
- ↑ Satrapi, Marjane (16 Ιουνίου 2011). «How to film a graphic novel». The Guardian (στα Αγγλικά). ISSN 0261-3077. Ανακτήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2016.
Eξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
- Ο επίσημος ιστότοπος της ταινίας Persepolis (2008), Sony Picture Classics
- Marjane Satrapi στο Random House
- "Princess of Darkness", συνέντευξη από τον Robert Chalmers, The Independent (1 Οκτωβρίου 2006)
- "Φέρνοντας το Ιράν προς τη Δύση: Η Περσεπόλις της Μαργιάν Σατραπί στο The Culturatti
- «Η ζωή της Μαρζάν Σατραπί». LiFO. Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2019.