Μετάβαση στο περιεχόμενο

Λάρυγγας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Λάρυγγας
Ανθρώπινος τράχηλος, όπου διακρίνεται ο λάρυγγας.
Αναπνευστικό σύστημα του ανθρώπου, όπου είναι εμφανής ο λάρυγγας.
Αναγνωριστικά
MeSHD007830
TAA06.2.01.001
FMA55097
Ορολογία ανατομίας

Ο λάρυγγας αποτελεί όργανο του αναπνευστικού συστήματος και συνέχεια του φάρυγγα. Η κύρια λειτουργία του στους ανθρώπους και σε άλλα σπονδυλωτά είναι η προστασία της κατώτερης αναπνευστικής οδού από την εισρόφηση τροφής στην τραχεία κατά την αναπνοή.[1]

Είναι μια χόνδρινη δομή που περιέχει δύο ζεύγη φωνητικών χορδών, επιτρέποντας την αναπνοή, την κατάποση και την παραγωγή φωνής. Ο εκπνεόμενος αέρας θέτει σε παλμική κίνηση τις φωνητικές χορδές του λάρυγγα και παράγεται ήχος. Ο ήχος διαμορφώνεται σε έναρθρο λόγο στην στοματική κοιλότητα με την βοήθεια της γλώσσας, των δοντιών και των χειλιών. Συνέχεια του λάρυγγα είναι η τραχεία.[1][2][3]

Έχει μήκος και πλάτος περίπου 4 έως 5 cm, με ελαφρώς μικρότερη πρόσθια-οπίσθια διάμετρο. Είναι μικρότερος στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες και μεγαλύτερος στους ενήλικες από ό,τι στα παιδιά, λόγω της ανάπτυξής του κατά την εφηβεία. Ένας μεγάλος λάρυγγας συσχετίζεται με βαθύτερη φωνή.[1]

Το εσωτερικό του λάρυγγα είναι επενδυμένο με βλεννογόνο. Τα τοιχώματά του αποτελούνται από συνδετικό ιστό, μύες και χόνδρο. Ο χόνδρος παρέχει στήριξη και διατηρεί τον λάρυγγα ελαστικό.[4] Ο λάρυγγας συχνά διαιρείται σε τρεις περιοχές: την υπεργλωττιδική, τη γλωττιδική και την υπογλωττιδική.[2] Οι παθήσεις που τον επηρεάζουν μπορεί να κυμαίνονται από ήπιες φλεγμονές όπως η λαρυγγίτιδα έως πιο σοβαρές παθήσεις όπως ο καρκίνος.[5][6]

Δομή

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Στην εικόνα είνα εμφανείς οι τρεις ανατομικές περιοχές του λάρυγγα: η υπεργλωττιδική, η γλωττιδική και η υπογλωττιδική.
Ανατομία του ανθρώπινου λάρυγγα, πρόσθια πλάγια όψη. Οι βασικές δομές, από πάνω προς τα κάτω: υοειδές οστό, θυρεοϋοειδής μεμβράνη, μέσος θυρεοϋοειδής σύνδεσμος, θυρεοειδής χόνδρος, μέσος κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος, και κρικοειδής χόνδρος.
Λάρυγγας, οπίσθια άποψη. Στην εικόνα είναι εμφανείς οι φωνητικές χορδές, το υοειδές οστό, κάποιοι χόνδροι, μύες και μεμβράνες.

Ο λάρυγγας έχει μια σύνθετη δομή. Είναι ένας χόνδρινος σκελετός που στεγάζει μύες, συνδέσμους και βλεννογόνο. Χωρίζεται σε τρεις περιοχές: την υπεργλωττιδική, την γλωττιδική και την υπογλωττιδική, καθεμία με τις δικές της μοναδικές δομές και λειτουργίες.[1]

Χόνδροι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Ασύζευκτοι χόνδροι: Ο λάρυγγας περιέχει τρεις ασύζευκτους χόνδρους: τον θυρεοειδή χόνδρο (το «μήλο του Αδάμ»), τον κρικοειδή χόνδρο και την επιγλωττίδα.[1]
  • Συζευγμένοι χόνδροι: Περιλαμβάνουν τον αρυταινοειδή, τον κερατοειδή και τον σφηνοειδή χόνδρο, οι οποίοι είναι κρίσιμοι για την κίνηση των φωνητικών χορδών.[1]
  • Υοειδές οστό: Ενώ δεν αποτελεί αυστηρά μέρος του χόνδρινου πλαισίου του λάρυγγα, το υοειδές οστό είναι στενά συνδεδεμένο, στηρίζοντας τον λάρυγγα και παρέχοντας σημεία πρόσδεσης για διάφορους μύες.[7]

Σύνδεσμοι και υμένες (μεμβράνες)

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι σύνδεσμοι του λάρυγγα είναι κρίσιμοι τόσο για τη δομική υποστήριξη όσο και για τη λειτουργία των φωνητικών χορδών. Μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε εξωτερικούς, που συνδέουν τον λάρυγγα με άλλες δομές, και εσωτερικούς, που συνδέουν τους λαρυγγικούς χόνδρους μεταξύ τους.[8]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Θυρεοϋοειδής μεμβράνη: Συνδέει τον θυρεοειδή χόνδρο με το υοειδές οστό. Αποτελείται από τον μέσο θυρεοϋοειδή σύνδεσμο και τον πλευρικό θυρεοϋοειδή σύνδεσμο.
  • Υοεπιγλωττιδικός σύνδεσμος: Συνδέει το υοειδές οστό με την επιγλωττίδα.
  • Κρικοθυρεοειδής μεμβράνη: Συνδέει τον κρικοειδή χόνδρο με τον θυρεοειδή χόνδρο. Αποτελείται από τον μέσο κρικοθυρεοειδή σύνδεσμο.
  • Κρικοτραχειακός σύνδεσμος: Συνδέει τον κρικοειδή χόνδρο με την τραχεία.
Εσωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Ελαστικός κώνος
  • Τετράγωνη μεμβράνη
  • Θυρεοεπιγλωττιδικός σύνδεσμος: Συνδέει τον θυρεοειδή χόνδρο με την επιγλωττίδα.
  • Αρυταινοεπιγλωττιδικοί σύνδεσμοι: Συνδέουν τους αρυταινοειδείς χόνδρους με την επιγλωττίδα.
  • Κρικοκερατοειδείς σύνδεσμοι: Συνδέουν τον κρικοειδή χόνδρο με τους κερατοειδείς χόνδρους.

Υμένες (μεμβράνες)

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι μεμβράνες του λάρυγγα από πάνω προς τα κάτω είναι οι εξής:

  • Θυρεοϋοειδής μεμβράνη: Συνδέει τον θυριοειδή χόνδρο του λάρυγγα με το υοειδές οστό.[9]
  • Κρικοθυρεοειδής μεμβράνη: Συνδέει τον κρικοειδή χόνδρο με τον θυρεοειδή χόνδρο του λάρυγγα.
  • Κρικοτραχειακή μεμβράνη: συνδέει τον λάρυγγα με την τραχεία.[9]

Μύες

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Εσωτερικοί ή αυτόχθονες μύες: Ελέγχουν την κίνηση των φωνητικών χορδών, επιτρέποντας ρυθμίσεις του ύψους και της έντασης του ήχου.[9][10]
  • Εξωτερικοί ή ετερόχθονες μύες: Συνδέουν τον λάρυγγα με τις γύρω δομές και βοηθούν στην κατάποση και τη συνολική κίνηση του λάρυγγα.[9][11]

Βλεννογόνος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο λάρυγγας είναι επενδεδυμένος με βλεννογόνο μεμβράνη που διατηρεί τους ιστούς υγρούς και βοηθά στην προστασία τους από τραυματισμούς.[12][13]

Ανατομική σχέση μεταξύ φάρυγγα και λάρυγγα.

Λειτουργία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο λάρυγγας είναι ένα κρίσιμο μέρος του αναπνευστικού και φωνητικού συστήματος. Λειτουργεί κυρίως για την προστασία των κατώτερων αεραγωγών από ξένα σώματα κατά την κατάποση και για την παραγωγή ήχου για ομιλία. Επιπλέον, παίζει ρόλο στην αναπνοή και στη ρύθμιση της ροής του αέρα.[1][3][14] Αναλυτικά:

  • Προστασία των αεραγωγών: Ο λάρυγγας λειτουργεί ως βαλβίδα, κατευθύνοντας τον αέρα στην τραχεία και την τροφή στον οισοφάγο. Κατά την κατάποση, η επιγλωττίδα (ένας χόνδρος σε σχήμα φύλλου) διπλώνει προς τα κάτω για να καλύψει την τραχεία, εμποδίζοντας την είσοδο τροφής ή υγρών στους αεραγωγούς. Η λειτουργία αυτή είναι κρίσιμη για την πρόληψη του πνιγμού και της εισρόφησης (εισπνοή ξένου σώματος στους πνεύμονες).[15][1]
  • Παραγωγή φωνής (φώνηση): Ο λάρυγγας φιλοξενεί τις φωνητικές χορδές, οι οποίες δονούνται όταν ο αέρας περνάει από πάνω τους. Αυτή η δόνηση δημιουργεί ηχητικά κύματα, και το σχήμα και η τάση των φωνητικών χορδών, μαζί με τον συντονισμό της φωνητικής οδού (στόμα, μύτη, λαιμός), καθορίζουν την ένταση και τον τόνο της φωνής. Ο λάρυγγας είναι η ανατομική δομή που είναι υπεύθυνη για τη φώνηση, επιτρέποντάς μας να μιλάμε και να τραγουδάμε.[3][1][4]
  • Αναπνοή: Ο λάρυγγας ελέγχει τη ροή του αέρα προς και από τους πνεύμονες. Οι φωνητικές χορδές μπορούν να ανοίξουν διάπλατα για εισπνοή και να κλείσουν ελαφρώς κατά την εκπνοή. Ο λάρυγγας παίζει επίσης ρόλο στη ρύθμιση των αναπνευστικών προτύπων και μπορεί να εμπλέκεται σε ενέργειες όπως ο βήχας.[1][16]
  • Άλλες λειτουργίες: Ο λάρυγγας συμβάλλει επίσης στον χειρισμό Valsalva (μια αναγκαστική εκπνοή έναντι κλειστού αεραγωγού), ο οποίος χρησιμοποιείται σε διάφορες σωματικές λειτουργίες όπως ο βήχας, το φτέρνισμα και οι κενώσεις.[17][18] Λειτουργεί επίσης ως αισθητήριο όργανο, με υποδοχείς που ανιχνεύουν τη θερμοκρασία, την υγρασία και άλλα ερεθίσματα στον αεραγωγό.[19]

Παθήσεις

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Λαρυγγίτιδα.
Καρκίνος των φωνητικών χορδών.

Οι παθήσεις του λάρυγγα επηρεάζουν τον λάρυγγα και τις φωνητικές χορδές, οδηγώντας σε αλλαγές στη φωνή και σε άλλα συμπτώματα. Αυτές οι παθήσεις μπορούν να κατηγοριοποιηθούν γενικά σε λοιμώξεις, όγκους, τραύματα και αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία, μεταξύ άλλων.[20][21][22]

Συνήθεις παθήσεις του λάρυγγα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Λαρυγγίτιδα: Φλεγμονή του λάρυγγα, που συχνά προκαλείται από ιογενείς λοιμώξεις, υπερβολική χρήση φωνής ή ερεθιστικά όπως καπνός ή παλινδρόμηση.[23]
  • Οζίδια, πολύποδες και κύστεις των φωνητικών χορδών: Καλοήθεις αναπτύξεις στις φωνητικές χορδές, που συχνά προκαλούνται από καταπόνηση ή κακοποίηση της φωνής, που οδηγούν σε βραχνάδα.[24]
  • Παράλυση των φωνητικών χορδών: Βλάβη της μίας ή και των δύο φωνητικών χορδών, με αποτέλεσμα αλλαγές στη φωνή και δυσκολία στην κατάποση.[25]
  • Καρκίνος του λάρυγγα: Κακοήθεις όγκοι στον λάρυγγα, που συχνά σχετίζονται με το κάπνισμα και την κατανάλωση αλκοόλ.[26]
  • Σπασμωδική δυσφωνία: Μια νευρολογική διαταραχή που προκαλεί ακούσιους σπασμούς των φωνητικών χορδών, που οδηγούν σε τεντωμένη ή λαχανιασμένη φωνή.[27]
  • Ψευδομεμβρανώδης λαρυγγίτιδα: Μια λοιμώδης παιδιατρική ασθένεια που επηρεάζει τον λάρυγγα και την τραχεία, που χαρακτηρίζεται από βήχα.[28]
  • Λαρυγγοτραχειοβρογχίτιδα: Φλεγμονή του λάρυγγα, της τραχείας και των βρόγχων, που συχνά προκαλείται από ιογενείς λοιμώξεις.[29]
  • Λαρυγγομαλάκυνση: Μια συγγενής πάθηση όπου ο λάρυγγας είναι χαλαρός και μπορεί να προκαλέσει δυσκολίες στην αναπνοή.[30]
  • Οίδημα Reinke: Μια πάθηση όπου οι φωνητικές χορδές πρήζονται λόγω συσσώρευσης υγρών, που παρατηρείται συχνά σε καπνιστές.[31]
  • Λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR): Στην πάθηση αυτή το οξύ του στομάχου παλινδρομεί στον λάρυγγα και στον φάρυγγα, προκαλώντας ερεθισμό και φλεγμονή.[32]
  • Λαρυγγοκήλες: Θύλακες γεμάτοι με αέρα που αναπτύσσονται μέσα ή γύρω από τον λάρυγγα, προκαλώντας μερικές φορές αλλαγές στη φωνή ή δυσκολίες στην αναπνοή.[33]

Οι παθήσεις του λάρυγγα μπορούν να προκαλέσουν μια σειρά συμπτωμάτων, κυρίως βραχνάδα ή αλλαγές στη φωνή. Άλλα συνηθισμένα συμπτώματα περιλαμβάνουν πονόλαιμο, δυσκολία στην ομιλία, επίμονο βήχα και αίσθημα τραχύτητας ή γαργαλήματος στο λαιμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί επίσης να εμφανιστούν δυσκολίες στην αναπνοή, ιδιαίτερα σε μικρά παιδιά ή εάν ο λάρυγγας είναι πρησμένος.[21]

Η διάγνωση λαρυγγικών παθήσεων συχνά περιλαμβάνει έναν συνδυασμό κλινικής εξέτασης, απεικονιστικής εξέτασης και σε ορισμένες περιπτώσεις βιοψίας, ανάλογα με την πιθανολογούμενη πάθηση. Ένα λεπτομερές ιατρικό ιστορικό και η αξιολόγηση της φωνητικής λειτουργίας είναι κρίσιμα αρχικά βήματα.[21][20] Οι συνήθεις διαγνωστικές διαδικασίες περιλαμβάνουν τη λαρυγγοσκόπηση (ενδοσκόπηση του λάρυγγα), τη βιντεοστροβοσκόπηση,[34] το ηλεκτρομυογράφημα του λάρυγγα (εξέταση των μυών του λάρυγγα),[35] και την αξονική ή μαγνητική τομογραφία.[36] Εάν εντοπιστούν ύποπτες περιοχές κατά τη διάρκεια της λαρυγγοσκόπησης ή της απεικόνισης, μπορεί να ληφθεί βιοψία (δείγμα ιστού) και να εξεταστεί στο μικροσκόπιο για να ελεγχθεί η ύπαρξη καρκίνου ή άλλων ασθενειών.[21][23]

Η θεραπεία για τις παθήσεις του λάρυγγα ποικίλλει ανάλογα με την εκάστοτε πάθηση, με μέτρα όπως συντηρητική αγωγή για ήπιες περιπτώσεις όπως η λαρυγγίτιδα έως χειρουργική επέμβαση και ακτινοθεραπεία για καρκίνο του λάρυγγα. Οι περισσότερες περιπτώσεις λαρυγγίτιδας, μιας κοινής πάθησης του λάρυγγα, υποχωρούν με ανάπαυση, ενυδάτωση και μέτρα ανακούφισης των συμπτωμάτων. Ωστόσο, η χρόνια λαρυγγίτιδα ή πιο σοβαρές παθήσεις μπορεί να απαιτούν ιατρική επέμβαση.[21]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Suárez-Quintanilla, Juan· Fernández Cabrera, Alejandro (2025). Anatomy, Head and Neck: Larynx. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  2. 1 2 «Larynx (Voice Box)». my.clevelandclinic.org. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2025.
  3. 1 2 3 «Voice box: MedlinePlus Medical Encyclopedia Image». medlineplus.gov (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2025.
  4. 1 2 In brief: How does the larynx work?. Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG). 27 Μαρτίου 2024.
  5. ↑ «Laryngitis: Losing your voice-Laryngitis - Symptoms & causes». Mayo Clinic (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2025.
  6. ↑ «Laryngeal Cancer: Symptoms, Causes & Treatment». Cleveland Clinic (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2025.
  7. ↑ Hoerter, Jacob E.· Fakoya, Adegbenro O. (2025). Anatomy, Head and Neck: Laryngeal Muscles. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  8. ↑ «Ligaments of the larynx». radiopaedia.org. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2025.
  9. 1 2 3 4 «Ο λάρυγγας» (PDF). ipokratis.gr. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2025.
  10. ↑ Allen, Evan· Minutello, Katrina (2025). Anatomy, Head and Neck, Larynx Recurrent Laryngeal Nerve. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  11. ↑ McCullagh, Kassie L.; Shah, Rupali N.; Huang, Benjamin Y. (2022-11-01). «Anatomy of the Larynx and Cervical Trachea». Neuroimaging Clinics of North America. Neuroimaging Anatomy, Part 2: Head, Neck, and Spine 32 (4): 809–829. doi:10.1016/j.nic.2022.07.011. ISSN 1052-5149. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S105251492200065X.
  12. ↑ «Mucosa of larynx - e-Anatomy - IMAIOS». www.imaios.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2025.
  13. ↑ Fulton, Ian C.· Anderson, Brian H. (1 Ιανουαρίου 2012). Auer, Jörg A., επιμ. Chapter 45 - Larynx. Saint Louis: W.B. Saunders. σελίδες 592–623. ISBN 978-1-4377-0867-7.
  14. ↑ Saran, Manick· Georgakopoulos, Bianca (2025). Anatomy, Head and Neck, Larynx Vocal Cords. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  15. ↑ Ball, Matthew· Hossain, Mohammad (2025). Anatomy, Airway. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  16. ↑ «Larynx». JoVE (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2025.
  17. ↑ Srivastav, Shival· Jamil, Radia T. (2025). Valsalva Maneuver. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  18. ↑ Larynx Anatomy: Gross Anatomy, Functional Anatomy of the Larynx, Laryngeal Tissue. 2025-04-08. https://emedicine.medscape.com/article/1949369-overview?form=fpf.
  19. ↑ Brodsky, Linda (1 Ιανουαρίου 2011). Fuhrman, Bradley P., επιμ. Chapter 35 - Structure and Development of the Upper Respiratory System in Infants and Children. Saint Louis: Mosby. σελίδες 485–489. ISBN 978-0-323-07307-3.
  20. 1 2 «Overview of Laryngeal Disorders - Ear, Nose, and Throat Disorders». MSD Manual Consumer Version (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2025.
  21. 1 2 3 4 5 «Larynx». www.betterhealth.vic.gov.au (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2025.
  22. ↑ «Larynx Disorders». North Memorial Health (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2025.
  23. 1 2 «Laryngitis: Losing your voice-Laryngitis - Symptoms & causes». Mayo Clinic (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2025.
  24. ↑ «Voice & Swallowing - Problems/Disorders | OHSU». www.ohsu.edu. Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2025.
  25. ↑ «Vocal Fold Paralysis—Symptoms & Treatment | NIDCD». www.nidcd.nih.gov (στα Αγγλικά). 6 Μαρτίου 2017. Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2025.
  26. ↑ Koroulakis, Antony· Agarwal, Manuj (2025). Laryngeal Cancer. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  27. ↑ «spasmodic dysphonia». hopkinsmedicine.org. Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2025.
  28. ↑ «Croup Cough, Symptoms, Treatment, Contagious, Virus». MedicineNet (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2025.
  29. ↑ Ernest, Stacey· Khandhar, Paras B. (2025). Laryngotracheobronchitis. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  30. ↑ «laryngomalacia». my.clevelandclinic.org. Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2025.
  31. ↑ Jones, Nolan N.· Song, Sungjin A. (2025). Reinke Edema. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  32. ↑ Brown, Jens· Shermetaro, Carl (2025). Laryngopharyngeal Reflux. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  33. ↑ «Laryngoceles - Ear, Nose, and Throat Disorders». MSD Manual Professional Edition (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2025.
  34. ↑ Chao, Silas· Song, Sungjin A. (2025). Videostroboscopy. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  35. ↑ Heman-Ackah, Yolanda D.; Mandel, Steven; Manon-Espaillat, Ramon; Abaza, Mona M.; Sataloff, Robert T. (2007-10). «Laryngeal electromyography». Otolaryngologic Clinics of North America 40 (5): 1003–1023, vi–vii. doi:10.1016/j.otc.2007.05.007. ISSN 0030-6665. PMID 17765693. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17765693.
  36. ↑ «What Are Voice Disorders?». Cleveland Clinic (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2025.

Πηγές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Αντρέας Χρ. Κούσπαρος, Αντρούλα Χ. Νικολάου, Αντρούλα Α. Ανθούλη Ανθρωπολογία Γ' Γυμνασίου
  • Γ.Α. Μαθιουδάκης Θεματολόγιο Πνευμονολογίας

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Λάρυγγας&oldid=11183362"