Ασή Γωνιά Χανίων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Κοινότητα Ασή Γωνιάς)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°17′N 24°17′E / 35.283°N 24.283°E / 35.283; 24.283

Κοινότητα Ασή Γωνιάς
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Ασή Γωνιά Χανίων
Kinotita Asi Gonias.png
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Κρήτης
Διοίκηση
 • Δήμαρχος Σμπυράκης Αντώνιος
Έκταση 18,273 km2
Πληθυσμός 527
Ταχ. κωδ. 74055
Τηλ. κωδ. 28310

Η Ασή Γωνιά είναι ιστορικό χωριό του δήμου Αποκορώνου  του νομού Χανίων της Κρήτης. Στο πέρασμα των ετών διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στα διάφορα επαναστατικά κινήματα της Κρήτης κατά τον 19ο αιώνα και αποτέλεσε τον τόπο καταγωγής αρκετών οπλαρχηγών. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της απογραφής του 2011, ο πληθυσμός του οικισμού ανέρχεται σε 527 κατοίκους[1], η πλειοψηφία των οποίων ασχολείται με την κτηνοτροφία[2][3].

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ονομασία Ασή είναι αραβικής ή τουρκικής προέλευσης (τουρκικά "Asi") και σημαίνει τον "αποστάτη" ή τον "ανυπότακτο" και κατ΄ επέκταση τον "παλικαρά". Υπό αυτήν την ερμηνεία, η Ασή Γωνιά μεταφράζεται ως η "Γωνιά των αποστατών ή των παλικαράδων"[4].

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο οικισμός είναι κτισμένος στις απολήξεις των Λευκών Ορέων σε υψόμετρο 380 μέτρων σε δυσπρόσιτη τοποθεσία, ανατολικά του βουνού Αγκάθες. Απέχει 57 χιλιόμετρα από την πόλη των Χανίων και 35 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο. Αποτελεί την μικρότερη σε έκταση δημοτική ενότητα του δήμου Αποκορώνου. Ανατολικά συνορεύει με τον νομό Ρεθύμνης[4].

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λόγω της φυσικής οχυρής θέσης της, η Ασή Γωνιά αποτέλεσε στο πέρασμα των ετών κέντρο των διαφόρων επαναστατικών κινημάτων της Κρήτης[5]. Ιστορικά αναφέρεται για πρώτη φορά κατά την περίοδο της Βενετοκρατίας ενώ αρχικά ήταν κτισμένη ανατολικότερα από τη σημερινή της θέση[2]. Κατά τα νεότερα χρόνια, η Ασή Γωνιά ήταν γνωστή για τις αιματηρές βεντέτες, τα εκτεταμένα περιστατικά ζωοκλοπών αλλά και την αθρόα συμμετοχή των κατοίκων της στις διάφορες επαναστάσεις του νησιού[6].

Τον Ιούνιο του 1867 κοντά στον οικισμό διεξήχθη σφοδρή μάχη μεταξύ Κρητών επαναστατών και οθωμανικού στρατού. Στις 11 και 19 Οκτωβρίου του 1895 (π. ημ.) σημειώθηκαν εδώ οι πρώτες συμπλοκές μεταξύ των εξεγερθέντων Κρητών και του οθωμανικού στρατού κατά την έναρξη της τελευταίας Κρητικής Επανάστασης του 1895 - 1898.

Τον Μάιο του 1943, οι γερμανικές δυνάμεις Κατοχής πραγματοποίησαν εκκαθαριστική επιχείρηση στην ευρύτερη περιοχή της Ασής Γωνιάς[7].

Αξιοθέατα - σημεία ενδιαφέροντος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Ασή Γωνιά παρουσιάζει οικιστικό ενδιαφέρον η οικία του οπλαρχηγού Παύλου Γύπαρη. Κοντά στην Ασή Γωνιά βρίσκεται το λεγόμενο "Χαϊνόσπηλιο"[8][9] (σπήλαιο ληστών) στο οποίο κατέφυγαν τα διωκόμενα μέλη της Επαναστατικής Συνέλευσης του 1866.

Επιφανείς κάτοικοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το χωριό κατάγονταν ο στρατιωτικός Παύλος Γύπαρης, ο αντιστασιακός και συγγραφέας Γεώργιος Ψυχουντάκης, ο μακεδονομάχος Στυλιανός Κοκκινάκης, ο οπλαρχηγός του Βορειοηπειρωτικού Αγώνα Μιχαήλ Μελαδάκης[10] και ο αντιστασιακός Πέτρος Παπαδοπετράκης (καπετάν Πέτρακας)[11].

Πληθυσμιακά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Απογραφή 1913 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός 569[12] 506[13] 614[13] 593[13] 662[13] 585[13] 508[13] 526[13] 586 527[1]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «Αναλυτικά στοιχεία της απογραφής του 2011 για το νομό Χανίων». Creta Voice. 31 Δεκεμβρίου 2012. http://www.cretavoice.gr/summary.asp?catid=4769&subid=2&pubid=19751. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2015. 
  2. 2,0 2,1 «Αση Γωνιά στην Κρήτη». Explore Crete. http://www.explorecrete.com/greek/asigonia-gr.htm. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2015. 
  3. «ΚΡΗΤΗ:ΑΠΟΚΟΡΩΝΑΣ ΧΑΝΙΩΝ». Ελληνικό Πανόραμα. http://elliniko-panorama.gr/issues.php?issueId=44. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2015. 
  4. 4,0 4,1 «Ασή Γωνιά». Δήμος Αποκορώνα. 17 Ιανουαρίου 2012/18 Φεβρουαρίου 2015. http://www.apokoronas.gov.gr/index.php/languages. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2015. 
  5. Σύγχρονος Εγκυκλοπαδεία Ελευθερουδάκη, 1928, τ. 4, σ. 543 - 544.
  6. George Psychoudakis, A letter to C.A. Trypanis by Patrick Leigh Fermor, The American College of Greece, Athens, 1999, σ. 16 - 17, 38.
  7. Jack Smith-Hughes, Απόρρητη αναφορά της δράσεως της S.O.E. στην Κρήτη 1941 - 45, Ελεύθερη Σκέψις, Αθήνα 1991, σελ. 60.
  8. Ανδρεοπούλου Ραϊσα - Μόλλα Ελένη, Γενικό Πολεοδομικό σχέδιο δήμου Αποκορώνου, (ν. Χανίων) και πολεοδομική οργάνωση των οικισμών: Μελιδόνι, Καβρός, Φυλακή, Πολυτεχνείο Κρήτης, Διπλωματική Εργασία, Μάιος 2014, σ. 45.
  9. Xan Fielding, The Stronghold - Four Seasons in the White Mountains of Crete, Paul Dry Books, 2013, σ. 100.
  10. «Τιμή στον Ασηγωνιώτη οπλαρχηγό Μιχαήλ Μελαδάκη». rethnea.gr. Ρεθεμνιώτικα Νέα. 30 Μαΐου 2013. http://www.rethnea.gr/article.aspx?id=5196. Ανακτήθηκε στις 1 Νοεμβρίου 2015. 
  11. Λαδιά, Εύα (14 Οκτωβρίου 2015). «Πέτρος Παπαδοπετράκης: Ο θρυλικός Καπετάν Πέτρακας». rethnea.gr. Ρεθεμνιώτικα Νέα. http://www.rethnea.gr/article.aspx?id=29481. Ανακτήθηκε στις 1 Οκτωβρίου 2016. 
  12. Βασίλειον της Ελλάδος. Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Διεύθυνσις Στατιστικής, Απαρίθμησις των κατοίκων των νέων επαρχιών της Ελλάδος του έτους 1913, Εν Αθήναις, 1915, σ. 78.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 Μιχαήλ Σταματελάτος - Φωτεινή Βαμβά Σταματελάτου, Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας, ΤΑ ΝΕΑ, 2012, Α' τόμος, σ. 105.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • "Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica" τομ.11ος, σελ.317.
  • "Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου", τομ.3ος, σελ.752.