Κληρονομικό Δίκαιο

Το κληρονομικό δίκαιο ρυθμίζει τη μεταβίβαση της περιουσίας (ενεργητικό και παθητικό) ενός θανόντος στους κληρονόμους του, είτε μέσω διαθήκης είτε εξ αδιαθέτου. Περιλαμβάνει το σύνολο των κανόνων που ρυθμίζουν τις περιουσιακές σχέσεις προσώπου μετά το θάνατο αυτού, όπως κληρονομική διαδοχή, διαθήκη, νόμιμη μοίρα, κληρονομική αναξιότητα, κληρονομητήριο, κληροδοσία, κ.ά. Αποτελεί κλάδο του Αστικού Δικαίου.

Στον υφιστάμενο σήμερα στην Ελλάδα Αστικό Κώδικα, τις περί του Κληρονομικού Δικαίου διατάξεις περιλαμβάνει στο πέμπτο και τελευταίο μέρος (βιβλίο) που χωρίζεται σε 20 κεφάλαια από το άρθρο 1710 μέχρι τέλος, άρθρο 2035.

Επί του παρόντος, ισχύουν οι δύο βασικοί τρόποι διαδοχής: (1) εκ διαθήκης διαδοχή, όταν ο θανών έχει αφήσει διαθήκη (ιδιόγραφη, δημόσια ή μυστική), και (2) εξ αδιαθέτου διαδοχή: όταν δεν υπάρχει διαθήκη, ο νόμος ορίζει τους κληρονόμους με βάση τις «τάξεις» (πρώτα παιδιά/σύζυγος, μετά γονείς/αδέλφια κ.ο.κ.). Οι στενότεροι συγγενείς (παιδιά, σύζυγος, γονείς) δικαιούνται ένα ελάχιστο ποσοστό της περιουσίας, ακόμη και αν η διαθήκη τους εξαιρεί (νόμιμη μοίρα).

Η αποδοχή ή αποποίηση κληρονομιάς είναι η κρίσιμη νομική δήλωση για τη διαχείριση της περιουσίας ενός θανόντος. Η αποποίηση γίνεται εντός 4 μηνών (ή 1 έτους αν ο θανών διέμενε εξωτερικό) για την αποφυγή χρεών, ενώ η αποδοχή μπορεί να είναι ρητή (συμβολαιογραφική) ή σιωπηρή. Στην περίπτωση αποποίησης, ο αποποιών θεωρείται ότι δεν υπήρξε ποτέ κληρονόμος. Το δικαίωμα περνά στον επόμενο στη σειρά συγγενή. Η αποδοχή κληρονομιάς με το ευεργέτημα της απογραφής είναι νομική διαδικασία που επιτρέπει στον κληρονόμο να αποδεχθεί την περιουσία, ευθυνόμενος όμως για τα χρέη του θανόντος μόνο μέχρι το ύψος του ενεργητικού της κληρονομιάς. Προστατεύει την προσωπική περιουσία του κληρονόμου από δανειστές του αποβιώσαντος.