Κιλίτζ Αλή Πασάς

Κιλίτζ Αλή Πασάς
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη μητρική γλώσσα	قلج على پاشا (Οθωμανικά Τουρκικά)
Γέννηση	1519 ή 1500 (περίπου) Λε Καστέλα ή Καταντζάρο
Θάνατος	21  Ιουνίου 1587 ή 25  Ιουνίου 1587 Κωνσταντινούπολη ή Θεοδοσία
Τόπος ταφής	Kılıç Ali Pasha Mosque
Ψευδώνυμο	Uluç και Kılıç
Χώρα πολιτογράφησης	Οθωμανική Αυτοκρατορία
Θρησκεία	Ισλάμ
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσες	οθωμανικά Τουρκικά Ιταλικά τουρκικά Αραβικά
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα	κουρσάρος αξιωματικός του ναυτικού πειρατής συγγραφέας ναύαρχος
Στρατιωτική σταδιοδρομία
Βαθμός/στρατός	ναύαρχος/Οθωμανικό Πολεμικό Ναυτικό
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμα	καπουδάν πασάς (1571–1587) μπεηλέρμπεης του Αλγερίου (1568–1571) Μπεηλέρμπεης της Τριπολιτανίας (1565–1568) stadtholder
Σχετικά πολυμέσα

Ο Κιλίτς Αλή Πασάς (τουρκικά: Kılıç Ali Paşa, 1519 - 21 Ιουνίου 1587) ήταν Οθωμανός ναύαρχος πιθανότατα Ιταλικής καταγωγής, ισάξιος του Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, του Πιαλή, του Τζεζαερλή κ.ά. πειρατών. Κατ' άλλους πάλι ήταν Γάλλος εξωμότης, σύμφωνα με ορισμένες Τουρκικές πηγές ήταν Τούρκος εκ γενετής αλλά Μικρασιάτης με καταγωγή από την Ήπειρο που μετά το θάνατο του Σκεντέρμπεη οι γονείς του είχαν καταφύγει στη Σικελία, όπου είχε εξισλαμιστεί και είχε τραπεί προς την πειρατεία με το προσωνύμιο "Οκιόλι", ίσως για την οξυδέρκειά του. Ο Κιλίτς Αλή Πασάς έγινε διοικητής στο Εγιαλέτι του Αλγερίου και Καπουδάν Πασάς στο Οθωμανικό Πολεμικό Ναυτικό, έμεινε γνωστός σε όλες τις Μεσογειακές χώρες με πολλά ονόματα.

Πρώτα χρόνια

O Τζιοβάννι Ντιονίτζι Γκαλένι γεννήθηκε στο χωριό Λε Καστέλα κοντά στην νήσο Κάπο Ριτσούτο της Καλαβρίας στο Βασίλειο της Νεαπόλεως ως γιος του Μπίρνο Γκαλένι και της Πίππα ντε Τσίκο. Ο πατέρας του παρείχε εκκλησιαστική εκπαίδευση για να γίνει Καθολικός ιερέας αλλά σε ηλικία 17 ετών (29 Απριλίου 1536) συνελήφθη από τον Αλί Αχμέντ, Κουρσάρο του Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα και υπηρέτησε στην Γαλέρα του ως δούλος. Την εποχή που ήταν σκλάβος στην Οθωμανική γαλέρα ως κωπηλάτης συμμετείχε στην Ναυμαχία της Πρέβεζας (1538). Μέσα σε λίγα χρόνια ασπάστηκε το Ισλάμ και προήχθη σε Κουρσάρο στον στόλο του Τουργκούτ Ρέις (1541) υπό το όνομα "Ουλούτζ Αλή". Την εποχή εκείνη ήταν συνηθισμένο γεγονός δούλοι που είχαν συλληφθεί από Οθωμανούς πειρατές να ασπάζονται το Ισλάμ. O Ουλούτζ Αλή ήταν ένας ταλαντούχος ναυτικός, με τα πολλά λάφυρα που κέρδισε αγόρασε μερίδιο σε ένα Κουρσάρικο πλοίο Βριγαντίνο που έπλεε έξω από το Αλγέρι. Οι επόμενες επιτυχίες τον προήγαγαν σε Καπετάνιο και έγινε ιδιοκτήτης μιας Γαλέρας, σύντομα απέκτησε μεγάλη φήμη και έγινε ένας από τους διάσημους Κουρσάρους της Μπαρμπαριάς.

Ο Τουργκούτ Ρέις τον οποίο υπηρετούσε ήταν ο κορυφαίος Κουρσάρος της Μεσογείου, κατέλαβε την Τρίπολη της Λιβύης από τους Ιωαννίτες Ιππότες της Μάλτας (1551) και διορίστηκε από τον Σουλτάνο Μπέης της Τρίπολης. Την επόμενη δεκαετία ενώ έπλεαν στην Μεσόγειο συνάντησαν άλλον έναν διάσημο Οθωμανό κουρσάρο τον Πιάλι Πασά και ενώθηκαν μαζί του. Οι δύο Οθωμανικοί στόλοι συνέτριψαν έναν χριστιανικό στόλο στην Τζέρμπα, ένα νησί στις ακτές της Τρίπολης (1560). Οι επιτυχίες του Ουλούτζ Αλή είχαν ως αποτέλεσμα να πάρει νέα προαγωγή, έγινε Μπεηλέρμπεης της Αλεξάνδρειας (1565). Την ίδια χρονιά συμμετείχε με τον Οθωμανο-Αιγυπτιακό στόλο στην αποτυχημένη Πολιορκία της Μάλτας (1565), ο Τουργκούτ Ρέις σκοτώθηκε στην μάχη και ο Κιλίτς Αλή τον διαδέχθηκε με εντολή του Πιάλι Πασά ως Μπέης της Τρίπολης. Ο Ουλούτζ Αλή μετέφερε την σωρό του Τουργκούτ Ρέις στην Τρίπολη και την έθαψε με τιμές, στην συνέχεια ο Σουλτάνος Σουλεϊμάν Α΄ ο Μεγαλοπρεπής τον προήγαγε ως Πασά με τον τίτλο "Ουλούτζ Αλή Πασά". Τα επόμενα χρόνια προχώρησε σε πλήθος από πειρατικές επιδρομές στην Σικελία, την Καλαβρία και την Νάπολη.

Πασάς του Αλγερίου

Η θέση του αντιβασιλέως του Αλγερίου έμεινε τον Μάρτιο του 1568 κενή, με την σύσταση του Πιάλι Πασά ο Σουλτάνος Σελίμ Β΄ διόρισε τον Ουλούτζ Αλή Πασά Μπεηλέρμπεη του Αλγερίου που ήταν το ισχυρότερο Εγιαλέτι στην Βόρεια Αφρική με απ΄ευθείας διοίκηση από τον Σουλτάνο. Η Τύνιδα είχε κατακτηθεί από τους Οθωμανούς (1534) αλλά ο Κάρολος E΄ της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας την ανέκτησε την επόμενη χρονιά (1535), την εποχή εκείνη την κυβερνούσε η Δυναστεία Χαφσιδών που ήταν υποτελής στον βασιλιά της Ισπανίας. Ο Ουλούτζ Αλή Πασά βάδισε τον Οκτώβριο του 1569 με 5.000 άντρες κατέλαβε την Τύνιδα και έγινε κυβερνήτης της, ο τοπικός Σουλτάνος Χαμίντ δραπέτευσε στο γειτονικό Ισπανικό κάστρο Λα Γκουλέτ.

Τον Ιούλιο του 1570 ενώ πήγαινε προς την Κωνσταντινούπολη να ζητήσει βοήθεια από τον Σουλτάνο για να διώξει όλους τους Ισπανούς από την βόρεια Αφρική συνάντησε στην Σικελία 5 Γαλέρες Ιωαννιτών υπό την ηγεσία του Φραντσίσκο ντε Σαντ Κλεμέντ. Ο Ουλούτζ Αλή Πασά τις κατέλαβε και τις λεηλάτησε, ο Φραντσίσκο ντε Σαντ Κλεμέντ δραπέτευσε στην Μάλτα αλλά οι Ιωαννίτες για τιμωρία τον στραγγάλισαν, τον έβαλαν σε έναν σάκο και τον πέταξαν στην θάλασσα. Η νίκη αυτή ανάγκασε τον Ουλούτζ Αλή Πασά να αλλάξει το δρομολόγιο του και να επιστρέψει στο Αλγέρι για θρίαμβο. Οι Γενίτσαροι ωστόσο επαναστάτησαν απαιτώντας περισσότερα χρήματα, ο Ουλούτζ Αλή Πασά αποφάσισε να πάει στην Κωνσταντινούπολη αφήνοντας τους Γενίτσαρους να βρουν τα χρήματα που ζητούσαν με λεηλασίες. Ο Ουλούτζ Αλή Πασά συνάντησε στην Κορώνη έναν μεγάλο Οθωμανικό στόλο και ενώθηκε μαζί του, ηγέτης ήταν ο Μουεζινζάντε Αλή Πασάς με τον οποίο θα αγωνιστούν μαζί σε λίγους μήνες στην καταστροφική για τους Οθωμανούς Ναυμαχία της Ναυπάκτου (1571). Οι Μουσουλμάνοι της νότιας Ισπανίας προετοιμαζόντουσαν για εξέγερση απέναντι στην Ισπανική αυτοκρατορία, όρισαν σαν ημερομηνία εξέγερσης την ημέρα της Συνόδου των Αγίων (1 Νοεμβρίου 1569). Ο Ουλούτζ Αλή Πασά συγκέντρωσε 14.000 Οθωμανούς και άλλους 60.000 Βερβέρους Μουτζαχεντίν, τους έστειλε στην Ανδαλουσία. Την επόμενη χρονιά έστειλε νέες ενισχύσεις, ήταν έτοιμος να μετέβη ο ίδιος αρχηγός της εξέγερσης αλλά ο Σουλτάνος τον προειδοποίησε να ετοιμαστεί για μεγάλη μάχη με τους χριστιανούς, για αυτό παρέμεινε στο Αλγέρι.

Καπουδάν Πασάς

Κιλίτς Αλή Πασάς - άγαλμα στην γενέτειρά του Λα Καστέλλα

Ο Ουλούτζ Αλή Πασά είχε υπό την διοίκηση του την αριστερή πτέρυγα από τον στόλο του Αλή Πασά στην Μάχη του Λεπάντο. Η μεγάλη ήττα δεν τον εμπόδισε να διατηρήσει ενωμένο τον στρατό του και να κλέψει από τους Ιππότες της Μάλτας το μεγάλο λάβαρο. Αμέσως μετά την ήττα συγκέντρωσε γρήγορα όλα τα Οθωμανικά πλοία που είχαν απομείνει, επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη με 87 πλοία του στόλου. Ο Ουλούτζ Αλή Πασά παρουσίασε στον Σουλτάνο Σελίμ Β΄ τα σύμβολα του Κυρίαρχου Στρατιωτικού Τάγματος της Μάλτας. Ο σουλτάνος τον αντάμειψε πλουσιοπάροχα, του έδωσε τον τίτλο "Κιλίτς" δηλαδή "σπαθί" από τότε ονομαζόταν "Κιλίτς Αλή Πασάς", διορίστηκε Καπουδάν Πασάς του Τουρκικού στόλου και Μπεηλέρμπεης στο μέγιστο Εγιαλέτι του Αρχιπελάγους. Ο Πιάλι Πασάς και ο Κιλίτς Αλή Πασάς ξεκίνησαν την κατασκευή του τεράστιου Οθωμανικού στόλου με πρότυπο την Βενετσιάνικη Γαλεάσσα, βαρύ πυροβολικό για τις γαλέρες και πυροβόλα όπλα για τους στρατιώτες. Με τον στόλο αυτό προχώρησε σε επιδρομές στην Βενετική Αλβανία, κατέλαβε το Ούλτσιν (1571), κατόπιν την Μπούντβα (1572) αλλά με την "Συνθήκη της Κωνσταντινουπόλεως" (1573) υποχρεώθηκε να επιστρέψει την Μπούντβα στην Δημοκρατία της Βενετίας. Τον Ιούνιο του 1572 ο Κιλίτς Αλή Πασάς ξεκίνησε με 250 γαλέρες και πολλά μικρότερα πλοία με στόχο να πάρει εκδίκηση για την ήττα στην Ναυμαχία του Λεπάντο. Ο χριστιανικός στόλος ήταν αγκυροβολημένος στον Μοριά αλλά ήταν καλά προετοιμασμένος και προσεκτικός με αποτέλεσμα να μην ολοκληρωθεί καμιά μεγάλη μάχη.

Ο Κιλίτς Αλή Πασάς διορίστηκε επίσης διοικητής της ναυτικής εκστρατείας στις ακτές της Ιταλίας. Μετά την ήττα την Ναυμαχία της Ναυπάκτου η αντιβασιλεία του Αλγερίου μεταφέρθηκε στον Αράμπ Αχμέντ και ο νικητής της ναυμαχίας Δον Χουάν της Αυστρίας γιος του αυτοκράτορα Καρόλου Κουίντου ανακατέλαβε την Τύνιδα. Ο Κιλίτζ Αλή Πασάς έπλευσε τον Ιούλιο του 1574 προς την Τύνιδα με έναν τεράστιο στόλο από 250 γαλέρες, κατέλαβε το Ισπανικό κάστρο Λα Γκουλέτ (25 Αυγούστου 1574) και την ίδια την πόλη της Τύνιδας οριστικά (13 Σεπτεμβρίου 1574). Στην ίδια εκστρατεία οι Οθωμανικές δυνάμεις του Κιλίτς Αλή Πασά οικοδόμησαν οχυρώσεις στις ακτές του Μαρόκο, απέναντι από την Ισπανική Ανδαλουσία. Τα επόμενα χρόνια λεηλάτησε την Καλαβρία (1576) και τιμώρησε τους Γενίτσαρους του Αλγερίου που δολοφόνησαν τον Αράμπ Αχμέντ. Την διετία 1578-1580 συμμετείχε στον πόλεμο των Οθωμανών με την Σαφαβιδική Περσία, κατέλαβε και ενίσχυσε το Γεωργιανό κάστρο του Φαρς. Τα τελευταία χρόνια συμμετείχε στην εκστρατεία στην Κριμαία (1584) και με βάση την Αλεξάνδρεια κατέστειλε τις εξεγέρσεις στην Συρία και στον Λίβανο (1585). Ο Κιλίτς Αλή Πασάς πέθανε (21 Ιουνίου 1587) στην Κωνσταντινούπολη (23 Ιουνίου 1587), τάφηκε στο Τζαμί του Κιλίτς Αλή Πασά που σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Μιμάρ Σινάν.

Πηγές

• Miguel de Cervantes, in chapter XXXIX of his classic El Ingenioso Hidalgo Don Quijote de la Mancha, mentions Uluç Ali under the name of "Uchali", describing briefly his rise to the regency of Algiers.
• John B. Wolf, The Barbary Coast: Algeria under the Turks, W.W. Norton, New York/London.
• Hugh Bicheno, Crescent and Cross: The Battle of Lepanto 1571, Phoenix Paperback, 2004.
• E. Hamilton Currey, Sea-Wolves of the Mediterranean, London, 1910
• Bono, Salvatore: Corsari nel Mediterraneo (Corsairs in the Mediterranean), Oscar Storia Mondadori. Perugia, 1993.
• Corsari nel Mediterraneo: Condottieri di ventura. Online database in Italian, based on Salvatore Bono's book.
• Bradford, Ernle, The Sultan's Admiral: The life of Barbarossa, London, 1968.