Ιματινίμπη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ιματινίμπη
Imatinib.svg
Γενικά
Χημικά αναγνωριστικά
Χημικός τύπος C₂₉H₃₁N₇O
Μοριακή μάζα 493,259 Ατομική μονάδα μάζας
Αριθμός CAS 152459-95-5
PubChem CID 5291
ChemSpider ID 5101
Φυσικές ιδιότητες
Χημικές ιδιότητες
Εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά, τα δεδομένα αφορούν υλικά υπό κανονικές συνθήκες (25°C, 100 kPa).

Η ιματινίμπη που διατίθεται στην αγορά από την εταιρεία Novartis με τα ονόματα Glivec (Αυστραλία, Ευρώπη και Νότια Αμερική) ή Gleevec (Καναδάς, Νότια Αφρική, ΗΠΑ) είναι ένας αναστολέας τυροσινικών κινασών που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία πολλών μορφών καρκίνου μεταξύ των οποίων και η χρόνια μυελογενής λευχαιμία (ΧΜΛ) θετική στο χρωμόσωμα Φιλαδελφείας.[1]


Τα κύτταρα χρησιμοποιούν πρωτεΐνες για τη μετάδοση σημάτων απαραιτήτων για την επιβίωση τους. Μερικές από τις πρωτεΐνες χρησιμοποιούν τη φωσφορική ομάδα ως διακόπτη για την ενεργοποίηση τους. Οι φωσφορικές ομάδες προστίθενται στις πρωτεΐνες με την επίδραση των τυροσινικών κινασών. Στα υγιή κύτταρα οι τυροσινικές κινάσες έχουν την προβλεπόμενη δραστηριότητα. Στην ΧΜΛ, μια συγκεκριμένη κινάση, η BCR-Abl, είναι μονίμως ενεργοποιημένη και συνεχώς προσθέτει φωσφορικές ομάδες. Η ιματινίμπη, αναστέλλει τη δράση του ενζύμου BCR-Abl και το εμποδίζει από το να προσθέτει συνεχώς φωσφορικές ομάδες. Κατά συνέπεια, τα κύτταρα δεν μπορούν να προχωρήσουν στον κυτταρικό κύκλο και επέρχεται κυτταρικός θάνατος (απόπτωση).[2] Η κινάση BCR-Abl υπάρχει μόνο στα καρκινικά κύτταρα και έτσι με την αναστολή της μόνο αυτά σκοτώνονται, οπότε η ιματινίμπη χρησιμοποιείται σαν ένα είδος εξειδικευμένης θεραπείας κατά την οποία σκοτώνονται μόνο τα καρκινικά και όχι τα φυσιολογικά κύτταρα.[3] Η ιματινίμπη είναι ένα από τα πρώτα αντικαρκινικά φάρμακα με στοχευμένη δράση σε μοριακό στόχο.[4]

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει συμπεριλάβει την ιματνίμπη στη λίστα με τα Βασικά Φάρμακα.[5] Οι ερευνητές που ανέπτυξαν την ιματινίμπη τιμήθηκαν με το Βραβείο Λάσκερ το 2009, και το Japan Prize το 2012.[6][7] To Glivec αποτελεί η β- κρυσταλλική μορφή του μεθανοσουλφονικού άλατος της ιματινίμπης.

Ιατρικές χρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η bcr-abl κινάση (πράσινο), η οποία προκαλεί ΧΜΛ, αναστέλλεται από την ιματινίμπη (κόκκινο). 

Η ιματινίμπη χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της χρόνιας μυελογενούς λευχαιμίας (ΧΜΛ), των στρωματικών όγκων του γαστρεντερικού συστήματος (GIST) και μια σειρά από άλλες κακοήθειες.

Χρόνια μυελογενής λευχαιμία (ΧΜΛ)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

H Αμερικανική Αρχή Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ενέκρινε την ιματινίμπη ως βασική θεραπεία για την ΧΜΛ θετική στο χρωμόσωμα Φιλαδελφείας, τόσο για τα παιδιά όσο και για τους ενήλικες.[8]

Στρωματικοί όγκοι του γαστρεντερικού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο FDA έδωσε για πρώτη πρώτη φορά άδεια στην ιματινίμπη για τη θεραπεία των στρωματικών όγκων του γαστρεντερικού, το 2002. Το 2012 εγκρίθηκε για τη χρήση του μετά τη χειρουργική απομάκρυνση ΚΙΤ-θετικών όγκων, και την αποτροπή επανεμφάνισης τους.[9] 

Αντενδείξεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μόνη γνωστή αντένδειξη για την ιματινίμπη είναι η υπερευαισθησία σε αυτή.[10] Οι κίνδυνοι κατά τη χρήση περιλαμβάνουν:[11]

  • Ηπατική δυσλειτουργία
  • Κίνδυνος σοβαρήςκαρδιακής ανεπάρκειας ή δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας, ιδιαίτερα σε ασθενείς με συνοδά νοσήματα
  • Κύηση, ο κίνδυνος εμβρυοτοξικότητας
  • Κίνδυνος κατακράτησης υγρών
  • Κίνδυνο ανάπτυξης νανισμού σε παιδιά ή εφήβους

Παρενέργειες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν αδιαθεσία (ναυτία), διάρροια, πονοκεφάλους, πόνους στα πόδια και κράμπες, κατακράτηση υγρών, διαταραχές της όρασης, εξάνθημα με φαγούρα, μειωμένη αντίσταση σε λοιμώξεις, μώλωπες ή αιμορραγία, απώλεια της όρεξης,[12] αύξηση του σωματικού βάρους, μείωση του αριθμού των κυττάρων του αίματος (ουδετεροπενία, θρομβοπενία, αναιμία), και οίδημα.[13] Η σοβαρή συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια όχι πολύ συνηθισμένη παρενέργεια της ιματινίμπης, καθώς έχει διαπιστωθεί ότι ποντίκια που έλαβαν θεραπεία σε μεγάλες δόσεις παρουσιάσαν ταξικότητα και βλάβες στο μυοκάρδιο.[14]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Novartis Pharma AG.
  2. Goldman JM, Melo JV (October 2003). «Chronic myeloid leukemia – advances in biology and new approaches to treatment». N. Engl. J. Med. 349 (15): 1451–64. doi:10.1056/NEJMra020777. PMID 14534339. 
  3. Fausel, C. Targeted chronic myeloid leukemia therapy: Seeking a cure.
  4. Stegmeier F, Warmuth M, Sellers WR, Dorsch M (May 2010). «Targeted cancer therapies in the twenty-first century: lessons from imatinib». Clin. Pharmacol. Ther. 87 (5): 543–52. doi:10.1038/clpt.2009.297. PMID 20237469. 
  5. «www.who.int». http://www.who.int/medicines/publications/essentialmedicines/EML2015_8-May-15.pdf. 
  6. Rowley to receive Japan Prize for her role in the development of targeted cancer therapy Eurekalert, Press release, 24 January 2012
  7. Leukemia Drug and Magnet Material Net Japan Prizes by Dennis Normile, Science Insider, 25 January 2012
  8. «FDA Highlights and Prescribing Information for Gleevec(imatinib mesylate)». http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2008/021588s024lbl.pdf. 
  9. «Prolonged Use of Imatinib in GIST Patients Leads to New FDA Approval». http://www.onclive.com/web-exclusives/Prolonged-Use-of-Imatinib-in-GIST-Patients-Leads-to-New-FDA-Approval. 
  10. «GLIVEC Tablets – Summary of Product Characteristics (SPC)». electronic Medicines Compendium. Novartis Pharmaceuticals UK Ltd. http://www.medicines.org.uk/emc/medicine/15014/SPC/GLIVEC+Tablets/. 
  11. «Gleevec (imatinib) dosing, indications, interactions, adverse effects, and more». Medscape Reference. WebMD. http://reference.medscape.com/drug/gleevec-imatinib-342239#showall. Ανακτήθηκε στις 24 January 2014. 
  12. «Imatinib». Macmillan Cancer Support. http://www.macmillan.org.uk/Cancerinformation/Cancertreatment/Treatmenttypes/Biologicaltherapies/Cancergrowthinhibitors/Imatinib.aspx#DynamicJumpMenuManager_6_Anchor_3. Ανακτήθηκε στις 26 December 2012. 
  13. Haberfeld, H, επιμ. (2009) (στα German). Austria-Codex (2009/2010 έκδοση). Vienna: Österreichischer Apothekerverlag. ISBN 3-85200-196-X. 
  14. Kerkelä R, Grazette L, Yacobi R, Iliescu C, Patten R, Beahm C, Walters B, Shevtsov S, Pesant S, Clubb FJ, Rosenzweig A, Salomon RN, Van Etten RA, Alroy J, Durand JB, Force T (August 2006). «Cardiotoxicity of the cancer therapeutic agent imatinib mesylate». Nat. Med. 12 (8): 908–16. doi:10.1038/nm1446. PMID 16862153.