Θόλος (αρχιτεκτονική)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Θόλος)
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Απεικόνιση του Θόλου της Επιδαύρου.
Δομή ενός Θόλου.

Ο Θόλος είναι ένα αρχιτεκτονικό χαρακτηριστικό που χρησιμοποιήθηκε ευρέως στον κλασικό κόσμο. Περιλαμβάνει μια στρογγυλή δομή, συνήθως χτισμένη πάνω σε πλατφόρμα με λίγα σκαλοπάτια, και κυκλική κιονοστοιχία που υποστηρίζει μια καμπυλόσχημη οροφή. Ο θόλος διαφέρει από τον μονόπτερο στο ότι διαθέτει τοίχους  και σηκό, ενώ ο μονόπτερος είναι απλούστερη δομή.[1]

Κλασικός κόσμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ελλάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Ελλάδα, ο Θόλος είναι στρογγυλός ναός Ελληνικού περίπτερου αρχιτεκτονικού τύπου που περιβάλλεται από κυκλική κιονοστοιχία, όπως ο Θόλος των Δελφών που χρονολογείται από το 370-360 π. Χ . 

Το Φιλιππείο στην Άλτις της Ολυμπίας ήταν ένα κυκλικό μνημείο Ιωνικού ρυθμού κατασκευασμένο από ασβεστόλιθο και μάρμαρο, ένας Θόλος με χρυσελεφάντινα (ελεφαντόδοντο και χρυσό) αγάλματα του Φιλίππου, της οικογένειάς του, του Μέγα Αλέξανδρου, της Ολυμπιάδας, του Αμύντα III και της Ευρυδίκης Ι.

Ιταλία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις Ρωμαϊκές πόλεις βρίσκονταν στο κέντρο της αγοράς, [2][3] και ίσως χρησιμοποιούνταν ως ψαραγορές. Έχουν προταθεί και άλλες χρήσεις για τον κεντρικό θόλο, όπως ο χώρος στον οποίο διατηρούνταν τα πρότυπα βάρη και μέτρα αναφοράς, ή ως ιερό για τους θεούς της αγοράς. Σε μερικές αγορές στο κέντρο της αυλής είχαν κτίσει μια πηγή νερού αντί για θόλο.

Ινδία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ερείπια από τον κυκλικό Ναό του Μπαιράτ στην Ινδία. Περιλάμβανε κυκλική κιονοστοιχία και περιβάλλοντα τοίχο. 3rd century BCE
Ο κυκλικός Ναός του Ασόκα.

Οι πρώτοι αυτόνομοι ναοί στην Ινδία ήταν κυκλικοί, όπως ο Ναός του Bairat στο Ρατζαστάν, που περιλαμβάνει μια κυκλική κιονοστοιχία και περιβάλλοντα τοίχο, χτίστηκε κατά την εποχή του Αυτοκράτορα Ασόκα και κοντά του βρέθηκαν πέτρινες επιγραφές.[4] Ο Ashoka έχτισε, επίσης, το Ναό Μαχαμπόντι στην Bodh Gaya περί το 250 π. Χ., και μια κυκλική δομή για να προστατεύσει το δέντρο Μπόντι. Αναπαραστάσεις της δομής του πρώιμου ναού βρίσκονται σε ανάγλυφα από το 100 π.Χ. στο Bhārhut και στο Sanchi.[5] Κυκλικοί ναοί βρέθηκαν αργότερα και σε λαξευτές σπηλιές όπως οι Σπηλιές Tulja και Guntupalli.

Προτάθηκε ότι αυτές οι κυκλικές δομές με κιονοστοιχίες ίσως είναι εξέλιξη του ελληνικού Θόλου, αλλά και οι Ινδικές κυκλικές ξύλινες καλύβες θα μπορούσαν εξίσου να αποτέλεσαν έμπνευση.[6]

Νεοκλασικισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κορυφή του Καπιτώλιου των ΗΠΑ είναι ένας Θόλος. Στεγάζει το φωτισμό και αποτελεί βάση για το Άγαλμα της Ελευθερίας. Και το Πάνθεον στο Παρίσι κορυφώνεται με ένα θόλο.[7]

Άλλα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Curl, James Stevens (2006). Oxford Dictionary of Architecture and Landscape Architecture, 2nd ed., OUP, Oxford and New York, p. 500. (ISBN 978-0-19-860678-9).
  2. Dyson, Stephen L. (1 August 2010). Rome: A Living Portrait of an Ancient City. JHU Press, σελ. 252. ISBN 9781421401010. 
  3. Holleran, Claire (26 April 2012). Shopping in Ancient Rome: The Retail Trade in the Late Republic and the Principate. Oxford University Press, σελ. 161. ISBN 019969821X. https://books.google.com/books?id=oO7NwmbyxwAC&printsec=frontcover&dq=tholos+macellum&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj4ntCntu7LAhUBRSYKHX78AFc4UBDoAQhPMAk#v=onepage&q=tholos%20macellum&f=false. Ανακτήθηκε στις 1 April 2016. 
  4. Le, Huu Phuoc (2010) (στα αγγλικά). Buddhist Architecture. Grafikol, σελ. 233-237. ISBN 9780984404308. https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC&pg=PA236. 
  5. "Sowing the Seeds of the Lotus: A Journey to the Great Pilgrimage Sites of Buddhism, Part I" by John C. Huntington. Orientations, November 1985 pg 61
  6. Le, Huu Phuoc (2010) (στα αγγλικά). Buddhist Architecture. Grafikol, σελ. 236. ISBN 9780984404308. https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC&pg=PA236. 
  7. Adomenas, Mantas (2002) (στα γαλλικά). Qu'est-ce que la philosophie présocratique ?: What is presocratic philosophy ?. Presses Univ. Septentrion, σελ. 348. ISBN 9782859397401. https://books.google.com/books?id=4AsQvmpIMYIC&pg=PA348.