Ημέρα φορολογικής ελευθερίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Ημέρα φορολογικής ελευθερίαςTax Freedom Day») είναι εκείνη η ημέρα του χρόνου κατά την οποία, ο μέσος κάτοικος μιας χώρας έχει ήδη, θεωρητικά, δουλέψει αρκετές μέρες μέσα στο ημερολογιακό έτος ώστε να είναι σε θέση να αποπληρώσει το σύνολο των ετήσιων φόρων και εισφορών που οφείλει στο κράτος. Με άλλα λόγια, είναι η πρώτη μέρα κατά την οποία το 100% του εισοδήματός του από κάθε πιθανή πηγή τού ανήκει εξ ολοκλήρου. Στον υπολογισμό συμπεριλαμβάνονται όλα τα επίσημα εισοδήματα καθώς και όλα τα ποσά που εισπράττει το κράτος και τα οποία θεωρούνται φόροι — προς την κεντρική ή την τοπική διοίκηση.

Σκοπιμότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με τον Neil Veldhuis, Διευθυντή Δημοσιονομικών Μελετών του Ινστιτούτου Fraser, ο προσδιορισμός της Ημέρας φορολογικής ελευθερίας γίνεται με στόχο να δώσει στον πολίτη μιας χώρας τη δυνατότητα να υπολογίσει τη συνολική δαπάνη του για φόρους και, συγκρίνοντάς την με τα οφέλη τα οποία αποκομίζει, να είναι σε θέση να εκτιμήσει την πραγματική αξία των φόρων.

Ιστορία και Μεθοδολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την ιδέα για την Ημέρα φορολογικής ελευθερίας είχε, το 1948, ο αμερικανός επιχειρηματίας Dallas Hostetler, στον οποίον ανήκουν και τα πνευματικά δικαιώματα του όρου «Tax Freedom Day». Ο Hostetler συνέχισε να υπολογίζει την Ημέρα φορολογικής ελευθερίας κάθε χρόνο για τις επόμενες δύο δεκαετίες[1], και το 1971, όταν ο ίδιος αποσύρθηκε, μεταβίβασε το σήμα κατατεθέν στο Tax Foundation (Φορολογικό Παρατηρητήριο)[2] με έδρα στην Ουάσινγκτον των ΗΠΑ, το οποίο και είναι έκτοτε υπεύθυνο για τον προσδιορισμό της Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας. Γνωρίζοντας τη σχετική ημερομηνία, το Tax Foundation την χρησιμοποιεί ως εργαλείο για την απεικόνιση του ποσοστού του εθνικού εισοδήματος το οποίο διοχετεύεται στην ετήσια χρηματοδότηση των κυβερνητικών προγραμμάτων. Από το 1990, το Tax Foundation υπολογίζει την Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας ξεχωριστά για κάθε αμερικανική πολιτεία.

Η Ημέρα φορολογικής ελευθερίας εξετάζει μόνο τα κρατικά έσοδα από τη φορολόγηση και δεν συνυπολογίζει το χρέος ή τον πληθωρισμό ως πιθανά μέσα κρατικής χρηματοδότησης.

  1. Το χρέος δημιουργείται με την εγγύηση μελλοντικής εξόφλησης. Οι κυβερνήσεις που δημιουργούν ελλείμματα, προσφέρουν στους δανειστές τους εξασφαλίσεις για το χρέος που αναλαμβάνουν υπό τη μορφή της υπόσχεσης ότι οι δανειακές υποχρεώσεις θα εξυπηρετηθούν από το προϊόν της φορολόγησης μελλοντικής εργασίας ή και από άλλες πηγές, όπως πώληση ή εκμετάλλευση κρατικής περιουσίας.
  2. Ο πληθωρισμός (ή υποτίμηση) αυξάνουν την συνολική προσφορά νομίσματος: Το καινούργιο (πληθωριστικό) νόμισμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να χρηματοδοτήσει την κυβέρνηση, έχει, όμως, ως αποτέλεσμα την απαξίωση του εθνικού νομίσματος και, κατά συνέπεια, την αύξηση των τιμών των αγαθών.

Δίσεκτα Έτη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα δίσεκτα έτη έχουν μια παραπάνω μέρα, την 29η Φεβρουαρίου. Αυτό δημιουργεί μια μικρή στρέβλωση στους ετήσιους συγκριτικούς πίνακες, η οποία όμως ισούται μόνο με 1/366, δηλαδή με 0,27%.

Η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας ανά τον κόσμο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολλές άλλες οργανώσεις σε χώρες σε όλο τον κόσμο εκπονούν πλέον τη δική τους ανάλυση της «Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας». Σύμφωνα με το Φορολογικό Παρατηρητήριο, οι εκθέσεις της «Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας» δημοσιεύονται αυτή τη στιγμή σε οκτώ χώρες. Ωστόσο, λόγω των διαφορετικών μεθόδων με τις οποίες τα κράτη συλλέγουν και κατηγοριοποιούν τα δημοσιονομικά στοιχεία, οι «Ημέρες Φορολογικής Ελευθερίας» δεν είναι συγκρίσιμες μεταξύ των χωρών.

Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας σε διάφορες χώρες κατά ημερομηνία
Χώρα Ημέρα του έτους % φόρου Ημερομηνία Ενημερώθηκε Πηγή Παραπομπή
Ινδία 74 20% 14 Μαρτίου 2000 Centre for Civil Society [1]
Αλβανία 84 23,1% 25 Μαρτίου 2011 AL-Tax Center [2]
Αυστραλία 99 27,1% 10 Απριλίου 2014 Centre for Independent Studies [3]
ΗΠΑ 114 31% 24 Απριλίου 2015 Tax Foundation [4]
Εσθονία 114 31,1% 24 Απριλίου 2007 Eesti Maksumaksjate Liit [5]
Λιθουανία 128 35,0% 15 Μαΐου 2015 Lithuanian Free Market Institute [6]
Ισπανία 130 35,6% 10 Μαΐου 2013 Think Tank Civismo [7]
Ουρουγουάη 133 38,6% 13 Μαΐου 2010 CPA Ferrere [8]
Ουγγαρία 140 38%* 20 Μαΐου 2008 Hungarian Central Statistic Institute [9]
Νέα Ζηλανδία 141 39% 21 Μαΐου 2008 Staples Rodway [10]
Νότια Αφρική 141 38,6% 22 Μαΐου 2014 Free Market Foundation [11]
Βουλγαρία 121 33% 2 Μαΐου 2015 Institute for Market Economics [12]
Ηνωμένο Βασίλειο 148 40,5% 28 Μαΐου 2014 Adam Smith Institute [13]
Βραζιλία 151 41,37% 31 Μαΐου 2014 Instituto Brasileiro de Planejamento Tributario [14]
Σλοβακία 152 41,71% 1 Ιουνίου 2013 Nadácia F.A.Hayeka [15]
Καναδάς 157 42,6% 6 Ιουνίου 2009 Fraser Institute [16]
Λευκορωσία 157 42,9% 7 Ιουνίου 2014 The Public Association «Discussion and Analytical Society Liberal Club» [17]
Κροατία 161 43,7% 10 Ιουνίου 2010 Adriatic Institute for Public Policy [18]
Τσεχία 161 44,1% 11 Ιουνίου 2007 Liberální institut [19]
Βέλγιο 165 44,9% 14 Ιουνίου 2013 PricewaterhouseCoopers [20]
Ελλάδα 169 46,3% 19 Ιουνίου 2012 Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών-Μάρκος Δραγούμης [21]
Πολωνία 173 47,4% 22 Ιουνίου 2013 Centrum im. Adama Smitha [22]
Σλοβενία 176 48,3% 25 Ιουνίου 2011 Business daily Finance [23]
Γερμανία 190 51,7% 8 Ιουλίου 2008 Bund der Steuerzahler [24]
Ισραήλ 197 54% 14 Ιουλίου 2013 Jerusalem Institute for Market Studies [25]
Τουρκία 194 53% 14 Ιουλίου 2012 Liberal Democratic Party [26]
Γαλλία 197 53,6% 16 Ιουλίου 2007 Contribuables associés [27]
Νορβηγία 210 56,7% 29 Ιουλίου 2007 Skattebetalerforeningen [28]

Στις Ηνωμένες Πολιτείες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπολογίζεται ετησίως από το Φορολογικό Παρατηρητήριο (Tax Foundation), έναν οργανισμό φορολογικής έρευνας με έδρα στην Ουάσιγκτον. Στις ΗΠΑ, η 24η Απριλίου αποτελεί την Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας για το 2015, για συνολικό μέσο πραγματικό φορολογικό συντελεστή της τάξεως του 31 τοις εκατό του εθνικού εισοδήματος. Η αργότερη ημερομηνία κατά την οποία έλαβε χώρα η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας ήταν η 1η Μαΐου του 2000. Το 1900, η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας έλαβε χώρα στις 22 Ιανουαρίου, για συνολικό μέσο πραγματικό φορολογικό συντελεστή της τάξεως του 5,9 τοις εκατό του εθνικού εισοδήματος. Σύμφωνα με το Φορολογικό Παρατηρητήριο, ο πιο σημαντικός παράγοντας που επιφέρει μεταβολές στην Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας ανά έτος είναι η αύξηση των εισοδημάτων, καθώς η προοδευτική δομή του ομοσπονδιακού φορολογικού συστήματος των Ηνωμένων Πολιτειών προκαλεί την αύξηση, μαζί με τον πληθωρισμό, των φόρων ως ποσοστό του εισοδήματος.

Η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας διαφέρει μεταξύ των 50 Πολιτειών των ΗΠΑ, καθώς τα εισοδήματα και οι τοπικοί φόροι διαφέρουν από πολιτεία σε Πολιτεία. Το 2015, η Λουιζιάνα είχε τη χαμηλότερη συνολική φορολογική επιβάρυνση, εξοικονομώντας αρκετά για να αποπληρώσει όλες τις φορολογικές της υποχρεώσεις μέχρι τις 2 Απριλίου. Το Κονέκτικατ είχε τη βαρύτερη φορολογική επιβάρυνση – η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας εκεί έλαβε χώρα στις 13 Μαΐου.

Σύμφωνα με το Φορολογικό Παρατηρητήριο, το κατωτέρω αποτελεί μια λίστα με τις Ημέρες Φορολογικής Ελευθερίας στις ΗΠΑ από το 1900[3].

Έτος ΗΦΕ Φορολογικός συντελεστής
1900 22 Ιανουαρίου 5,9%
1910 19 Ιανουαρίου 5,0%
1920 13 Φεβρουαρίου 12,0%
1930 12 Φεβρουαρίου 11,7%
1940 7 Μαρτίου 17,9%
1950 31 Μαρτίου 24,6%
1960 11 Απριλίου 27,7%
1970 19 Απριλίου 29,6%
1980 21 Απριλίου 30,4%
1990 21 Απριλίου 30,4%
2000 1 Μαΐου 33,0%
2001 27 Απριλίου 31,8%
2002 17 Απριλίου 29,2%
2003 14 Απριλίου 28,4%
2004 15 Απριλίου 28,5%
2005 21 Απριλίου 30,2%
2006 26 Απριλίου 31,2%
2007 24 Απριλίου 31,1%
2008 16 Απριλίου 29,0%
2009 8 Απριλίου 26,6%
2010 9 Απριλίου 26,9%
2011 12 Απριλίου 27,7%
2012 13 Απριλίου 29,2%
2013 18 Απριλίου 29,4%[4]
2014 21 Απριλίου 30,2%[5]
2015 24 Απριλίου 31%[6]

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μια μελέτη του 2010 που δημοσιεύθηκε στο L'Anglophone[7], μια εφημερίδα των Βρυξελλών, συνέκρινε τις φορολογικές επιβαρύνσεις των «Μέσων Πολιτών» σε καθένα από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ και θέσπισε την «Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας» για τους εργαζομένους που λαμβάνουν έναν τυπικό μισθό. Οι φόροι εισοδήματος, οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης (από τον εργαζόμενο και τον εργοδότη) και οι προβλεπόμενες εισφορές ΦΠΑ συμπεριελήφθησαν στους υπολογισμούς.

Όσον αφορά την ασυμφωνία ανάμεσα στον υπολογισμό τους για την ημέρα της 3ης Αυγούστου ως την τυπική «Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας» για τον μέσο Βέλγο εργαζόμενο και εκείνου της PriceWaterhouseCoopers (PWC), οι συντάκτες της L'Anglophone δήλωσαν[8]: «Στα στοιχεία [της PWC] υπολογίζονται τα έσοδα από όλους τους φόρους (συμπεριλαμβανομένων και εκείνων για τα εταιρικά κέρδη, τη βενζίνη, τα τσιγάρα κλπ., και ως εκ τούτου παρουσιάζουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της συνολικής φορολογικής επιβάρυνσης της χώρας», προσθέτοντας ότι είναι «ένας μέσος όρος που ισχύει για όλους τους Βέλγους – και όχι μόνο όλους τους Βέλγους εργαζόμενους. Το 2008, λιγότερο από το μισό του πληθυσμού του Βελγίου (4.990.000 εργαζόμενοι από το σύνολο 10.670.000 πολιτών) εργάζονταν νόμιμα. Κατά συνέπεια, ένα τεράστιο μερίδιο της φορολογικής επιβάρυνσης του Βελγίου βαρύνει τον ενεργό πληθυσμό.»

Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας το 2010 για τον «μέσο πολίτη» της ΕΕ, όπως δημοσιεύτηκε στο L'Anglophone
Χώρα Ημέρα του έτους % φόρου Ημερομηνία
Αυστρία 191 52,2% 10 Ιουλίου
Βέλγιο 215 58,5% 3 Αυγούστου
Βουλγαρία 145 39,5% 25 Μαΐου
Κύπρος 72 19,4% 13 Μαρτίου
Τσεχία 165 44,9% 14 Ιουνίου
Δανία 168 45,7% 17 Ιουνίου
Εσθονία 150 40,7% 30 Μαΐου
Φινλανδία 166 45,2% 15 Ιουνίου
Γαλλία 207 56,4% 26 Ιουλίου
Γερμανία 200 54,6% 19 Ιουλίου
Ελλάδα 164 44,6% 13 Ιουνίου
Ουγγαρία 218 59,4% 6 Αυγούστου
Ιρλανδία 117 31,9% 27 Απριλίου
Ιταλία 169 46,0% 18 Ιουνίου
Λετονία 161 43,7% 10 Ιουνίου
Λιθουανία 167 45,4% 16 Ιουνίου
Λουξεμβούργο 135 36,8% 15 Μαΐου
Μάλτα 99 26,8% 9 Απριλίου
Ολλανδία 184 50,2% 03 Ιουλίου
Πολωνία 160 43,6% 9 Ιουνίου
Πορτογαλία 150 40,9% 30 Μαΐου
Ρουμανία 178 48,6% 27 Ιουνίου
Σλοβακία 167 45,5% 16 Ιουνίου
Σλοβενία 164 44,7% 13 Ιουνίου
Ισπανία 136 37,0% 16 Μαΐου
Σουηδία 181 49,4% 30 Ιουνίου
Ηνωμένο Βασίλειο 134 36,3% 13 Μαΐου

Επικριτές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο φιλόσοφος Τζόζεφ Χήθ, στο βιβλίο του «Βρώμικο Κέρδος: Οικονομικά για όσους απεχθάνονται τον καπιταλισμό» (Filthy Lucre: Economics for People Who Hate Capitalism), επικρίνει την ιδέα ότι η πληρωμή των φόρων διαφέρει εγγενώς από την κατανάλωση:

Θα ήταν τόσο λογικό όσο το να κηρυχθεί μία ετήσια «ημέρα ελευθερίας στεγαστικών δανείων» ώστε οι δανειολήπτες να γνωρίζουν ποια μέρα «σταματούν να εργάζονται για την τράπεζα και αρχίζουν να εργάζονται για τον εαυτό τους»… Αλλά ποιος νοιάζεται; Οι ιδιοκτήτες κατοικιών στην ουσία «δεν εργάζονται για την τράπεζα», απλώς χρηματοδοτούν τη δική τους κατανάλωση. Εν τέλει αυτοί χρησιμοποιούν την κατοικία και όχι ο διευθυντής της τράπεζας[9].

Υπολογισμοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον Καναδά το Ινστιτούτο Φρέιζερ διαθέτει ένα «Προσωπικό Υπολογιστή Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας» με τον οποίο υπολογίζεται μια εξατομικευμένη Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας, βασισμένη σε πρόσθετες μεταβλητές όπως η ηλικία του αρχηγού της οικογένειας, το φύλο του, το αν είναι έγγαμος ή όχι και ο αριθμός των παιδιών. Όμως τα αποτελέσματα του Ινστιτούτου Φρέιζερ έχουν αμφισβητηθεί. Για παράδειγμα, μια μελέτη του 2005 από τον Νηλ Μπρουκς, καθηγητή Νομικής στο Όσγκουντ Χωλ[10] υποστηρίζει ότι η ανάλυση της Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας του Ινστιτούτου Φρέιζερ έχει προβλήματα στη λογιστική της, μεταξύ των οποίων και η εξαίρεση διαφόρων σημαντικών κατηγοριών εισοδήματος και διογκωμένους υπολογισμούς φόρων, με αποτέλεσμα η ημερομηνία να μετατοπίζεται σχεδόν δύο μήνες αργότερα[11].

Στην Αμερική, ενώ η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας εκφράζει τη φορολογική επιβάρυνση του «μέσου Αμερικανού», δεν αποτελεί την τυπική φορολογική επιβάρυνση ενός Αμερικανού. Δηλαδή η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας υπερεκτιμά τη φορολογική επιβάρυνση της πλειοψηφίας των φορολογουμένων. Οι υψηλότεροι φόροι που αφορούν υψηλότερα εισοδήματα έχουν ως αποτέλεσμα να αυξάνεται η μέση φορολογική επιβάρυνση πάνω από το ποσό αυτό για τους περισσότερους Αμερικανούς.

Το Φορολογικό Παρατηρητήριο υπερασπίζεται τη μεθοδολογία του επισημαίνοντας ότι η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας αντιστοιχεί στη μέση συνολική φορολογική επιβάρυνση της οικονομίας των ΗΠΑ και όχι στη φορολογική επιβάρυνση του μέσου Αμερικανού, όπως εσφαλμένως ερμηνεύεται από τα μέσα ενημέρωσης[29]. Στις δημοσιεύσεις του Φορολογικού Παρατηρητηρίου δεν χρησιμοποιείται η φράση «φορολογική επιβάρυνση του μέσου Αμερικανού», αν και διάφοροι δημοσιογράφοι συχνά κάνουν αυτό το λάθος[12].

Μια άλλη κριτική είναι το γεγονός ότι ο υπολογισμός αυτός συμπεριλαμβάνει φόρους υπεραξίας αλλά όχι το εισόδημα, με αποτέλεσμα την μεγαλοποίηση της φορολογικής επιβάρυνσης. Παραδείγματος χάρη, στα τέλη της δεκαετίας του 1990 η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας μετατοπίστηκε σε ύστερη ημερομηνία, με το 2000 να σημειώνει την αργότερη ημερομηνία στα χρονικά, παρά το ότι αυτό οφειλόταν στους φόρους υπεραξίας στην ανατιμητική αγορά εκείνης της περιόδου και όχι στην αύξηση φορολογικών συντελεστών. Με αλλά λόγια, μεταβολές στην ποσότητα φόρων προκαλούνται από παραλλαγές σε κεφαλαιακά κέρδη εισοδήματος και τους σχετικούς φόρους χωρίς να επηρεάζεται το εισόδημα που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας.

Το Φορολογικό Παρατηρητήριο υποστηρίζει ότι ο υπολογισμός της Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας δεν περιλαμβάνει κεφαλαιακά κέρδη και εισόδημα επειδή χρησιμοποιεί τον φόρο εισοδήματος και δεδομένα απευθείας από το Γραφείο Οικονομικής Ανάλυσης. Ποτέ δεν έχουν μετρήσει οι υπεραξίες ως εισόδημα από το Γραφείο Οικονομικής Ανάλυσης δεδομένου ότι δεν λογίζονται ως τρέχουσα παραγωγή που διατίθεται να πληρώσει φόρους, και επομένως το Φορολογικό Παρατηρητήριο τις αποκλείει επίσης. Επιπλέον, το Φορολογικό Παρατηρητήριο υποστηρίζει ότι ο αποκλεισμός των κεφαλαιουχικών κερδών εισοδήματος είναι συνήθως άνευ σημασίας καθώς συμπεριλαμβάνοντας την υπεραξία θα είχε ως αποτέλεσμα την μεταβολή στην Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας μόνο από 1 τοις εκατό προς οποιαδήποτε κατεύθυνση τα περισσότερα χρόνια[30]. Από το 1968 ως και το 2009, η ημερομηνία βρισκόταν σταθερά στο χρονικό περιθώριο τριών εβδομάδων μεταξύ 23ης Απριλίου και 3ης Μαΐου.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]