Εϊ-ίτσι Νεγκίσι
| Εϊ-ίτσι Νεγκίσι | |
|---|---|
 | |
| Γενικές πληροφορίες | |
| Όνομα στη μητρική γλώσσα | 根岸 英一 (Ιαπωνικά) |
| Γέννηση | 14 Ιουλίου 1935 Hsinking |
| Θάνατος | 6 Ιουνίου 2021 Ιντιανάπολις |
| Κατοικία | Ιντιάνα (από 1999) Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής |
| Χώρα πολιτογράφησης | Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής Ιαπωνία |
| Εκπαίδευση και γλώσσες | |
| Μητρική γλώσσα | Ιαπωνικά |
| Ομιλούμενες γλώσσες | Αγγλικά Ιαπωνικά |
| Εκπαίδευση | διδάκτωρ φιλοσοφίας |
| Σπουδές | Πανεπιστήμιο του Τόκιο (1953–1958) Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια (1960–1963) |
| Πληροφορίες ασχολίας | |
| Ιδιότητα | χημικός καθηγητής ερευνητής |
| Εργοδότης | Πανεπιστήμιο Περντιού Πανεπιστήμιο των Συρακουσών Πανεπιστήμιο Χοκάιντο Teijin (1958–1972) |
| Επηρεάστηκε από | Χέρμπερτ Μπράουν |
| Αξιώματα και βραβεύσεις | |
| Βραβεύσεις | Υποτροφία Γκούγκενχαϊμ (1986) Τάγμα του Πολιτισμού (2010) βραβείο Νόμπελ Χημείας (2010) American Chemical Society Award in Organometallic Chemistry (1998) βραβείο της Αμερικανικής Εταιρείας Χημείας για δημιουργική εργασία στη συνθετική οργανική χημεία (2010) |
 Σχετικά πολυμέσα | |
Ο Εϊ-ίτσι Νεγκίσι (ιαπων. 根岸 英一 = Negishi Eiichi, 14 Ιουλίου 1935 – 6 Ιουνίου 2021) ήταν Ιάπωνας χημικός, γνωστός για την ανακάλυψη της συζεύξεως Negishi.[1] Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της σταδιοδρομίας του στο Πανεπιστήμιο Περντιού στην Ιντιάνα των ΗΠΑ, όπου κατείχε την έδρα διεκεκριμένου καθηγητή «Χέρμπερτ Σ. Μπράουν» και ήταν διευθυντή του Ινστιτούτου Νεγκίσι-Μπράουν.[2] Ο Νεγκίσι βραβεύθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Χημείας το 2010 «για τις αντιδράσεις διασταυρούμενης συζεύξεως με καταλύτη παλλάδιο στην οργανική σύνθεση», από κοινού με τους Ρίτσαρντ Χεκ και Ακίρα Σουζούκι.[3]
Οικογένεια και σπουδές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Νεγκίσι γεννήθηκε στο Χσινκινγκ της Μαντζουρίας, τη σημερινή μεγαλούπολη Τσανγκτσούν της Κίνας.[4] Αλλά πριν κλείσει το δεύτερο έτος της ζωής του, μετά τη μετάθεση του πατέρα του, ο οποίος εργαζόταν στους Σιδηροδρόμους της Νότιας Μαντζουρίας, εγκαταστάθηκε οικογενειακώς στο Χαρμπίν, όπου έζησε οκτώ χρόνια.[5] Το 1943, όταν ο Εϊ-ίτσι ήταν εννέα ετών, η οικογένειά του μετακόμισε στο Ίντσον της υπό ιαπωνική κατοχή Κορέας και ένα έτος αργότερα στη σημερινή Σεούλ. Τέλος, τον Νοέμβριο του 1945, τρεις μήνες μετά το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, εγκαταστάθηκαν στην Ιαπωνία. Ο Εϊ-ίτσι απεφοίτησε το 1958 από το Πανεπιστήμιο του Τόκιο.[6] Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στις ΗΠΑ και πήρε το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια το 1963, υπό την επίβλεψη του καθηγητή Άλαν Ρ. Ντέι.[7]
Σταδιοδρομία και έρευνα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Μετά την απόκτηση του διδακτορικού του ο Νεγκίσι απεφάσισε να γίνει πανεπιστημιακός ερευνητής[8], αλλά παρότι ήθελε να εργασθεί σε κάποιο ιαπωνικό πανεπιστήμιο, δεν μπόρεσε να βρει θέση.[9] Το 1966 έγινε μεταδιδάκτορας ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Περντιού στην Ιντιάνα των ΗΠΑ, εργαζόμενος στην ομάδα του μετέπειτα τιμημένου με Νόμπελ Χέρμπερτ Μπράουν, και δίδαξε εκεί από το 1968 έως το 1972 χωρίς να είναι ακόμα μέλος του Δ.Ε.Π. του ιδρύματος.[10]
Το 1972 ο Νεγκίσι εκλέχθηκε επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σύρακιουζ, όπου προάχθηκε σε αναπληρωτή καθηγητή το 1979, αλλά το ίδιο έτος επέστρεψε στο Πανεπιστήμιο Περντιού ως καθηγητής α΄ βαθμίδας.[11]
Ο Εϊ-ίτσι Νεγκίσι ανεκάλυψε τη σύζευξη Negishi, μια διαδικασία που συμπυκνώνει οργανικές ενώσεις του ψευδαργύρου με οργανικά αλογονίδια με καταλύτη παλλάδιο ή νικέλιο προς ένα προϊόν με δεσμούς C-C. Για το επίτευγμά του αυτό τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Χημείας[12] το 2010. Επίσης ανακάλυψε ότι οργανικές ενώσεις του αλουμινίου και του ζιρκονίου μπορούν να χρησιμοποιηθούν για διασταυρούμενη σύζευξη. Δεν κατέθεσε αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για αυτή την τεχνική και το δικαιολόγησε ως εξής: «Αν δεν παίρναμε πατέντα, σκεφθήκαμε ότι ο καθένας θα μπορούσε να εφαρμόσει τα αποτελέσματά μας εύκολα.»[13]
Εκτός από τη σύζευξη, η ένωση Zr(C5H5)2, που παράγεται με αναγωγή του διχλωριούχου ζιρκονοκενίου και μπορεί να χρησιμεύσει σε αντιδράσεις οξειδωτικής κυκλοποιήσεως, αποκαλείται και αντιδραστήριο Negishi.[14][15]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Anthony O. King, Nobuhisa Okukado & Ei-ichi Negishi (1977). «Highly general stereo-, regio-, and chemo-selective synthesis of terminal and internal conjugated enynes by the Pd-catalysed reaction of alkynylzinc reagents with alkenyl halides». Journal of the Chemical Society, Chemical Communications (19): 683. doi:. https://archive.org/details/sim_journal-of-the-chemical-society-chemical-communications_1977-10-05_19/page/682.
- ↑ «Ei-ichi Negishi». Department of Chemistry Faculty Directory. Purdue University. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μαρτίου 2018. Ανακτήθηκε στις 26 Μαρτίου 2018.
- ↑ Δελτίο τύπου: «Great art in a test tube», Σουηδική Βασιλική Ακαδημία των Επιστημών. Accessed October 6, 2010.
- ↑ ノーベル化学賞に鈴木、根岸氏. 琉球新報. 6 Οκτωβρίου 2010. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Νοεμβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 2010.
- ↑ （私の履歴書）根岸英一（2） 1年早く就学 8歳まで満州で生活 遊びに熱中、冬はスケート. The Nikkei. 2 Οκτωβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2015.
- ↑ BMBSC (27 Νοεμβρίου 2019). «Ei-ichi Negishi». Birla. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Ιουνίου 2021. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουνίου 2021.
- ↑ «Penn Chemistry Alumnus wins Nobel Prize in Chemistry». www.chem.upenn.edu. Department of Chemistry, University of Pennsylvania. 5 Οκτωβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουνίου 2021.
Prof. Negishi received his Ph.D. from Penn Chemistry in 1963 under the supervision of Prof. Allan R. Day.
- ↑ （私の履歴書）根岸英一（10） 帝人に復帰 大学で「優」連発、自信に 新製品阻まれ学会へ転進、日本経済新聞、2012年10月10日
- ↑ ノーベル化学賞：根岸さんうっすら涙「来るものが来た」 Αρχειοθετήθηκε July 19, 2012, at Archive.is、毎日新聞（電子版）、2010年10月7日
- ↑ «Negishi Ei-ichi». Encyclopædia Britannica. April 24, 2017. https://www.britannica.com/biography/Negishi-Ei-ichi. Ανακτήθηκε στις March 15, 2018.
- ↑ «Syracuse University congratulates Ei-ichi Negishi on the 2010 Nobel Prize in chemistry». SU News. 7 Οκτωβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουλίου 2020.
- ↑ «ノーベル化学賞に鈴木名誉教授と根岸氏». Sankei Shimbun. 6 Οκτωβρίου 2010. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Οκτωβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 2010.
- ↑ «根岸・鈴木氏、特許取得せず…栄誉の道開く一因». Yomiuri Shimbun. 7 Οκτωβρίου 2010. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Οκτωβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2010.
- ↑ Ilan, Marek (18 Φεβρουαρίου 2005). New Aspects of Zirconium Containing Organic Compounds. Springer Science & Business Media. σελίδες 138–. ISBN 978-3-540-22221-7.
- ↑ Bloodworth, Sally (3 Ιουλίου 2020). «Negishi's reagent». Chemistry World. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουνίου 2021.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]