Δολοφονία του Σάββα Μένοικου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Η δολοφονία του Σάββα Μένοικου έγινε στις 23 Μαΐου 1958 στο χωριό Λευκόνοικο στην Κύπρο, κατά την διάρκεια του αγώνα της ΕΟΚΑ. Το θύμα ήταν ένας από τους δεκάδες αριστερούς που διαπομπεύτηκαν ή εκτελέστηκαν από μέλη της ΕΟΚΑ το 1958 με την κατηγορία της προδοσίας.[1][2]

Ο Μένοικος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μένοικος ήταν πατέρας έξι παιδιών[3] και εργάτης που δραστηριοποιείτο ενεργά ως συνδικαλιστής της Αριστεράς.[4] Παράλληλα, μιλούσε δημόσια κατά της τακτικής της ΕΟΚΑ, γεγονός που είχε ως συνέπεια τη στοχοποίησή του.[5]

Οι συνθήκες του θανάτου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Μάιο του 1958, ομάδας μασκοφόρων μελών της ΕΟΚΑ, ακολουθώντας τις εντολές του τοπικού τομεάρχη Παπαφώτη, αιχμαλώτισε τον Μενοίκο το βράδυ, κατά την επιστροφή από την εργασία του, στο χωριό του και με αυτοκίνητο τον οδήγησαν στην πλατεία του Λευκόνοικου, όπου παρουσία πλήθους κόσμου κατηγορήθηκε ως σεσημασμένος προδότης. Δόθηκε εντολή στον κόσμο να τον φτύνει και να τον αποκαλεί «προδότη».[6] Κατόπιν, τον έδεσαν σε ένα δέντρο στο προαύλιο της εκκλησίας του και - σύμφωνα με κάποιες απόψεις - τον λιθοβόλησαν.[Σημ 1][5]

Σχετικά με τις συνθήκες θανάτου του Μένοικου υπάρχουν διάφορες εκδοχές[8]: συγκεκριμένα, ο θάνατός του φαίνεται να επήλθε από τον λιθοβολισμό[7] ή από καρδιακή προσβολή κατά τη διάρκεια των βασανιστηρίων, εκδοχή που σύμφωνα με την άποψη των βετεράνων της ΕΟΚΑ είχε υιοθετηθεί και από το Κυβερνητικό Ραδιοφωνικό Ίδρυμα.[9]. Οι σύνδεσμοι αγωνιστών της ΕΟΚΑ εντάσσουν το περιστατικό του θανάτου του Μένοικου στα πλαίσια της παραδειγματικής τιμωρίας ατόμων που θεωρούνταν πως ζημίωναν τον αγώνα της ΕΟΚΑ, η οποία περιλάμβανε - περά από εκτελέσεις - ξυλοδαρμούς, διαπομπεύσεις, κόψιμο μαλλιών (για τις γυναίκες), δέσιμο σε κεντρική τοποθεσία κλπ.[3][8]

Απαντήσεις από στελέχη της ΕΟΚΑ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με τον τότε υπεύθυνο της Παγκύπριας Επιτροπής Πολιτικού Αγώνα (ΠΕΚΑ) της ΕΟΚΑ και μετέπειτα πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Τάσσο Παπαδόπουλο, ο Μενοίκος πλήρωσε το τίμημα της - κατά την οργάνωση - προδοσίας του.[10][11] Αντιθέτως, το ΑΚΕΛ υποστηρίζει ότι ο Μένοικος δεχόταν να εγκαταλείψει την Αριστερά και τη συνδικαλιστική του δράση.[3]

Σύμφωνα με τον Φώτη Παπαφώτη, τομεάρχης της ΕΟΚΑ και αργότερα της ΕΟΚΑ Β΄, στο βιβλίο του Η Καρπασία στον αγώνα της ΕΟΚΑ, αναφέρει πως ο «Ο Σ.Μένοικος βαρύνονταν με τα παρακάτω:

  1. Όταν οι Έλληνες του μικτού χωριού Γούφες ύψωναν την γαλανόλευκη στα σπίτια τους τις Κυριακές και τις γιορτές, τους απειλούσε λέγοντα, «έτους πάλι που κρέμασαν τα παλιόρουχα. θα πάω στην αστυνομία να σας μαζέψουν».
  2. Στις 3/3/1958 στην επέτειο του θανάτου του Αυξεντίου έγιναν μαθητικές εκδηλώσεις προς τιμήν του. Ο Μένοικος ξυλοκόπησε μερικούς μαθητές και έσκισε μπροστά τους την Ελληνική σημαία.
  3. Στις 29/4/1958 έδειρε μικρό μαθητή και στη συνέχεια ένα μεγαλύτερο της ανωτέρας σχολής Λευκονοίκου και τους απείλησε ότι θα τους καταδώσει στην Αστυνομία.» Ο Παπαφώτης ήταν ο τομεάρχης με τομέα ευθύνης το χωριό του Μένοικου.[12]

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Σύμφωνα με την μαρτυρία του δημοσιογράφου και αργότερα μέλους του ΑΚΕΛ Χρ. Κατσαμπα, ο Μενοίκος δέθηκε σε ένα δέντρο στο προαύλιο της εκκλησίας του Λευκονοίκου και λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου, ενώ ταυτόχρονα υπέστη διάφορους εξευτελισμούς (ούρησαν στο πρόσωπο του). Σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία, στην εκτέλεση συμμετείχαν παιδιά δημοτικού σχολείου, καθώς και ο ιερέας του χωριού.[7]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Αθανασιάδης 2015, σελ. 120-121.
  2. Ρίχτερ 2011, σελ. 856.
  3. 3,0 3,1 3,2 Χατζηστυλιανού, Μιχάλης; Πλουτάρχου, Γιώργος (2005-04-07). «Οι δύο όψεις της ιστορίας για τους εκτελεσθέντες». Η Σημερινή. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2014-09-16. http://archive.li/4unJw. Ανακτήθηκε στις 2017-11-14. 
  4. Αθανασιάδης 2015, σελ. 123.
  5. 5,0 5,1 Δρουσιώτης, Μακάριος. «Ο Τάσσος θεωρητικός των εκτελέσεων ΑΚΕΛικών!». www.makarios.eu. Ανακτήθηκε στις 2017-11-10. 
  6. Ρίχτερ 2011, σελ. 855.
  7. 7,0 7,1 Μιχάλης Μιχαήλ (24/5/2008). «Ο ματωμένος Μάιος του 1958».  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |date= (βοήθεια)
  8. 8,0 8,1 Πέτρος Παπαπολυβίου, Ο αγώνας της ΕΟΚΑ και η ταυτότητα «Προδότης». Η χρήση της λέξης, η προϊστορία, το έγκλημα και η τιμωρία, Συλλογικό, Ανορθόδοξοι πόλεμοι. Μακεδονία, Εμφύλιος, Κύπρος, Εκδόσεις Πατάκη, 2010, σελ. 393.
  9. Αθανασιάδης 2015, κεφαλαιο 2 «Ασυμφιλίωτες μνήμες», σελ. 123: Στην σελ. 123, υποσημ. 54. Παραπέμπει στο Γιώργος Πλουτάρχου, "Οι δύο όψεις της ιστορίας για τους εκτελεσθέντες", εφ. Σημερινή, 7-4-2005 και Θάσος Σοφοκλέους, "ΕΟΚΑ και ιστορική αλήθεια", εφημ. Σημερινή, 3-6-2002
  10. http://www.eoka.org.cy/wp-content/uploads/2015/04/TEVXOS-34.pdf
  11. Μακάριος Δρουσιώτης (24/5/2008). «Ο Τάσσος θεωρητικός των εκτελέσεων ΑΚΕΛικών!». Ανακτήθηκε στις 20/3/2018.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate=, |date= (βοήθεια)
  12. Το απόσπασμα από το βιβλίο του Φώτη Παπαφώτη «Η ΚΑΡΠΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΤΗΣ Ε.Ο.Κ.Α» παραθέτει το έντυπο των συνδέσμων Αγωνιστών της ΕΟΚΑ, Ο Αγωνιστής, τεύχος 34, 2013 σελ:39-41

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]