Γλώσσες της Πολωνίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Η πολωνική γλώσσα είναι μια γλώσσα της Δημοκρατίας της Πολωνίας και είναι η κύρια γλώσσα που ομιλείται στην Πολωνία.[1] Αυτή η γλώσσα περιλαμβάνει τόσο τις γλώσσες του αυτόχθονου πληθυσμού της χώρας όσο και τις γλώσσες των μεταναστών και των απογόνων τους. Η μόνη επίσημη γλώσσα της Πολωνίας, σύμφωνα με το Σύνταγμα, είναι η πολωνική. Η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού της χώρας τη μιλά ως μητρική γλώσσα ή ως γλώσσα επικοινωνίας στο σπίτι.[2]

Οι κοινότητες κωφών χρησιμοποιούν την πολωνική νοηματική γλώσσα, η οποία ανήκει στη οικογένεια γερμανικής νοηματικής γλώσσας.

Η ποικιλία των γλωσσών που ομιλούνται από τον πολωνικό λαό και τις εθνοτικές ομάδες (εξαιρουμένων των πολωνικών), που έχουν ζήσει στην περιοχή για τουλάχιστον 100 χρόνια αναγνωρίζονται νομικά ως περιφερειακές και μειονοτικές γλώσσες, οι οποίες έχουν τους κατάλληλους κανόνες χρήσης.[3] Σε διοικητικές περιοχές, όπου ο αριθμός των ομιλητών μειονοτικής γλώσσας ή ομιλητών περιφερειακής γλώσσας είναι 20% ή μεγαλύτερος, οι γλώσσες μπορούν να έχουν το καθεστώς βοηθητικής γλώσσας για τους ανθρώπους, ενώ η πολωνική είναι η επίσημη γλώσσα.[4]

Σύμφωνα με τον νόμο της 6ης Ιανουαρίου 2005 για τις εθνικές και εθνοτικές μειονότητες και τις περιφερειακές γλώσσες,[5] 16 άλλες γλώσσες έχουν αναγνωριστεί επίσημα με καθεστώς μειονοτικών γλωσσών: 1 περιφερειακή γλώσσα, 10 γλώσσες 9 εθνικών μειονοτήτων (οι μειονότητες που έχουν τις δικό τους ανεξάρτητο κράτος αλλού) και 5 γλώσσες 4 εθνοτικών μειονοτήτων (ομιλούνται από τα μέλη των μειονοτήτων που δεν έχουν ξεχωριστό κράτος αλλού). Οι εβραϊκές και Ρομά μειονότητες έχουν 2 αναγνωρισμένες μειονοτικές γλώσσες η καθεμία.

Οι ακόλουθες γλώσσες ομιλούνται επίσης στην Πολωνία:

Γλώσσες που χρησιμοποιούνται σε οικιακές επαφές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πληθυσμός ανά τύπο και αριθμό γλωσσών που χρησιμοποιήθηκαν σε οικιακές επαφές το 2011.[6]

Γλώσσες που έχουν το καθεστώς της γλώσσας εθνικής μειονότητας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γλώσσες που έχουν το καθεστώς της γλώσσας εθνοτικής μειονότητας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η επίσημη αναγνώριση παρέχει στους εκπροσώπους της μειονότητας ορισμένα δικαιώματα (υπό ορισμένους όρους που προβλέπονται από τους νόμους): της εκπαίδευσης στη γλώσσα τους, της καθιέρωσης της γλώσσας ως δευτεροβάθμιας διοικητικής γλώσσας ή της γλώσσας βοήθειας στις κοινότητες τους, οικονομικής υποστήριξης του κράτους στην προώθηση της γλώσσας και του πολιτισμού τους

Γλώσσες που έχουν το καθεστώς της περιφερειακής γλώσσας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γλώσσες που έχουν καθεστώς βοηθητικής γλώσσας σε ορισμένες κοινότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το δίγλωσσο καθεστώς των γκμίνα (δήμος) στην Πολωνία ρυθμίζεται από τον Νόμο της 6ης Ιανουαρίου 2005 σχετικά με τις εθνικές και εθνοτικές μειονότητες και τις περιφερειακές γλώσσες, ο οποίος επιτρέπει σε ορισμένα γκμίνα με σημαντικές γλωσσικές μειονότητες να εισαγάγουν μια δεύτερη, βοηθητική γλώσσα που θα χρησιμοποιείται επίσημα παράλληλα με την πολωνική. Μέχρι στιγμής 44 γκμίνα το έχουν κάνει.[8] Ο αριθμός σε παρένθεση αναφέρεται στον αριθμό γκμίνα που η γλώσσα διατηρεί αυτό το καθεστώς.

Γλώσσες που ασκούν δικαιώματα ονομασίας δίγλωσσης διευθέτησης σε ορισμένες κοινότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επισήμως οποιαδήποτε επίσημα αναγνωρισμένη ή περιφερειακή ή μειονοτική γλώσσα μπορεί να εφαρμοστεί από μία κοινότητα για να έχει αυτό το δικαίωμα, ωστόσο μόνο 5 από τις γλωσσικές κοινότητες έχουν ασκήσει αυτήν την εξουσία. Αριθμός κοινοτήτων με δικαιώματα ονομασίας διπλής γλώσσας σε παρένθεση.

Γλώσσες νέων κοινοτήτων διασπορών και μεταναστών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αυτές οι γλώσσες δεν αναγνωρίζονται ως μειονοτικές γλώσσες, καθώς ο νόμος του 2005 ορίζει τη μειονότητα ως «μια ομάδα Πολωνών πολιτών (...) που προσπαθούν να διατηρήσουν τη γλώσσα, τον πολιτισμό ή την παράδοσή τους, (...) της οποίας οι πρόγονοι ζούσαν στο παρόν έδαφος της Δημοκρατίας της Πολωνίας για τουλάχιστον 100 χρόνια»:

  • Ελληνικά - γλώσσα της μεγάλης ελληνικής διασποράς στην Πολωνία της δεκαετίας του 1950.
  • Βιετναμέζικα - η μεγαλύτερη κοινότητα μεταναστών στην Πολωνία, από τη δεκαετία του 1960, με δικές τους εφημερίδες, σχολεία, εκκλησίες, κ.λπ.

Νοηματικές γλώσσες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πολωνική νοηματική γλώσσα είναι η γλώσσα της κοινότητας των κωφών στην Πολωνία. Προέρχεται από τη γερμανική νοηματική γλώσσα. Το λεξικό και η γραμματική του διαφέρουν από την πολωνική γλώσσα, αν και υπάρχει μια Μη αυτόματη κωδικοποιημένη έκδοση της πολωνικής γλώσσας γνωστή ως System Językowo-Migowy (SJM ή νοηματικά πολωνικά), η οποία χρησιμοποιείται συχνά από διερμηνείς στην τηλεόραση και από καθηγητές στα σχολεία. Το 2012, σύμφωνα με τον «Νόμο για τη Νοηματική Γλώσσα», η γλώσσα έλαβε επίσημο καθεστώς και μπορεί να επιλεγεί ως γλώσσα διδασκαλίας από εκείνους που τη χρειάζονται.[9]

Μη αναγνωρισμένες περιφερειακές γλώσσες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Σιλεσικά - υπάρχει διαφωνία εάν η γλώσσα είναι μία από τις τέσσερις κύριες διαλέκτους της πολωνικής γλώσσας,[10][11][12][13] ενώ άλλοι τη χαρακτηρίζουν ως ξεχωριστή γλώσσα, διαφορετική από την πολωνική.[14][15][16][17][18] Η Ethnologue διακρίνει τη σιλεσική γλώσσα από την άνω σιλεσική διάλεκτο της πολωνικής γλώσσας. Έχουν γίνει προσπάθειες από ορισμένες σιλεσικές ομάδες που υποστηρίζουν τη χορήγηση νομικής αναγνώρισης (παρόμοια ή ίδια με εκείνη της κασουβικής γλώσσας) και το θέμα θεωρείται πολιτικό ζήτημα.
  • Βιμισόρις - είναι μια απειλούμενη γλώσσα με πολύ λίγους ομιλητές, που προέρχονται από το Βιλαμοβίτσε, αλλά σε αντίθεση με την καραϊμική γλώσσα που έχει παρόμοια κατάσταση, ήταν πρακτικά άγνωστηο κατά την προετοιμασία του προαναφερθέντος νόμου.

Νεκρές και τεχνητές γλώσσες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μεταξύ των γλωσσών που χρησιμοποιούνται στην Πολωνία, η Ethnologue[19] αναφέρει:

αλλά δεν αναφέρει δύο άλλες γνωστές εξαφανισμένες γλώσσες:

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej». www.sejm.gov.pl. Ανακτήθηκε στις 28 Μαρτίου 2021. 
  2. http://isaσελ.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20050170141[νεκρός σύνδεσμος]
  3. http://isaσελ.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20050170141[νεκρός σύνδεσμος]
  4. http://isaσελ.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20050170141[νεκρός σύνδεσμος]
  5. «Πράξη της 6ης Ιανουαρίου 2005 σχετικά με τις εθνικές και εθνοτικές μειονότητες και τις περιφερειακές γλώσσες» (PDF). 
  6. Struktura narodowo-etniczna, językowa i wyznaniowa ludności Polski, σελ. 70, σελ. 173
  7. Σύμφωνα με την Ethnologue οι ακόλουθες ρομανί γλώσσες ομιλούνται στην Πολωνία: βλαξ ρομανί γλώσσα, καρπαθική ρομανί γλώσσα, σίντι ρομανί γλώσσα, βαλτική ρομανί γλώσσα.
  8. «Map on page of Polish Commission on Standardization of Geographical Names» (PDF). Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2015. 
  9. AGH (23 Μαρτίου 2012). «Ustawa o języku migowym wchodzi w życie!» (στα Πολωνικά). agh.edu.pl. Ανακτήθηκε στις 27 Μαΐου 2018. 
  10. Gwara Śląska – świadectwo kultury, narzędzie komunikacji. Jolanta Tambor (eds.); Aldona Skudrzykowa. Κατοβίτσε: „Śląsk". 2002. ISBN 83-7164-314-4. 
  11. „Słownik gwar Śląskich".
  12. „Dialekt śląski" author: Feliks Pluta, publication: Wczoraj, Dzisiaj, Jutro. – 1996, no 1/4, σελ. 5–19
  13. „Fenomen śląskiej gwary" author: Jan Miodek publication: Śląsk. – 1996, no 5, σελ. 52
  14. Νόρμαν Ντέιβις, Europe: A History, Oxford 1996 σελ. 1233
  15. Wikipedia:SDU/Kategoria:Śląska Wikipedia (2008) {Discussion on the inclusion of Silesian-language articles in the Polish Wikipedia.
  16. Ekspertyza naukowa dra Tomasza Wicherkiewicza[νεκρός σύνδεσμος]
  17. Ekspertyza naukowa dra Tomasza Kamuselli[νεκρός σύνδεσμος]
  18. Jolanta Tambor.
  19. Ethnologue.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]