Γιάαν Καπλίνσκι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Γιάαν Καπλίνσκι
Kaplinski, Jaan.IMG 9426 (cropped).JPG
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Jaan Kaplinski (Εσθονικά)
Γέννηση22  Ιανουαρίου 1941[1][2][3][4]
Τάρτου
Θάνατος8  Αυγούστου 2021[5]
ΕθνικότηταΕβραίοι
Χώρα πολιτογράφησηςΈνωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών
Εσθονία[6]
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΙσπανικά
Αγγλικά
Ρωσικά
Εσθονικά[7]
ΣπουδέςHugo Treffner Gymnasium
Πανεπιστήμιο του Τάρτου[8]
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταποιητής
φιλόσοφος
συγγραφέας
διδάσκων πανεπιστημίου
δημοσιογράφος
συγγραφέας παιδικής λογοτεχνίας
πολιτικός
μεταφραστής
συγγραφέας έργων επιστημονικής φαντασίας[9]
πεζογράφος
δοκιμιογράφος
ΕργοδότηςΠανεπιστήμιο του Τάρτου
Αξιοσημείωτο έργοSeesama jõgi
d:Q12365705
d:Q16412810
d:Q12377047
d:Q12377901
d:Q12378106
d:Q12379420
Πολιτική τοποθέτηση
Πολιτικό κόμμα/ΚίνημαΣοσιαλδημοκρατικό Κόμμα
Οικογένεια
ΣύζυγοςTiia Toomet
ΤέκναMärt-Matis Lill
Lauris Kaplinski
Elo-Mall Toomet
Lemmit Kaplinski
ΓονείςJerzy Kaplinski
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμαmember of the Riigikogu
ΒραβεύσειςOrder of the National Coat of Arms, 3rd Class (2006)
βραβείο Βιλένικα
Eino Leino Prize (1992)
βραβείο Μαξ-Ζακόμπ (2003)
Juhan Liiv Poetry Award (1968 και 2012)
Order of the National Coat of Arms, 4th Class (1997)
Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας (2016)
Literary award of Viru county (2004)
Ιππότης της Λεγεώνας της Τιμής
Ιστότοπος
jaan.kaplinski.com/index.html

Ο Γιάαν Καπλίνσκι (γεν. στις 22 Ιανουαρίου του 1941-8 Αυγούστου 2021 στο Τάρτου [10] ) ήταν Εσθονός ποιητής, φιλόσοφος και κριτικός. Ο Καπλίνσκι είναι γνωστός για το ανεξάρτητο πνεύμα του, για την ενασχόλησή του με παγκόσμια προβλήματα και για την υποστήριξή του στην αριστερή / φιλελεύθερη σκέψη. Έχει επηρεαστεί από τις ανατολικές φιλοσοφικές σχολές (από τον ταοϊσμό και κυρίως από τον βουδισμό). [11]

Ο Καπλίνσκι σπούδασε ρομανικές γλώσσες και γλωσσολογία στο Πανεπιστήμιο του Τάρτου, από όπου αποφοίτησε με πτυχίο γαλλικής φιλολογίας το 1964, [11] [12] και εργάστηκε ως μεταφραστής, επιμελητής εκδόσεων κοινωνιολόγος [13] και οικολόγος στο Βοτανικό Κήπο του Τάλιν. Έχει προταθεί για το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. [14]

Έργο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Γιάαν Καπλίνσκι έχει δημοσιεύσει πολλές συλλογές ποιημάτων, πεζά και δοκίμια. Έχει επίσης μεταφράσει κείμενα από τα γαλλικά, τα αγγλικά, τα ισπανικά, τα κινέζικακαι τα σουηδικά (το έργο του Τούμας Τράνστρεμερ).

Το έργο του Καπλίνσκι έχει μεταφραστεί στα αγγλικά, τα φινλανδικά, τα γαλλικά, τα νορβηγικά, τα σουηδικά, τα ολλανδικά, τα ισλανδικά, τα ουγγρικά, τα ιαπωνικά, τα λετονικά, τα λιθουανικά, τα ρωσικά, τα εβραϊκά, τα βουλγαρικά και τα τσέχικα. Τα δοκίμιά του ασχολούνται με περιβαλλοντικά προβλήματα, με τη φιλοσοφία γλώσσας, με τα κλασικά κινεζικά ποιήματα, τη φιλοσοφία, τον βουδισμό και με τον εσθονικό εθνικισμό.

Ο Καπλίνσκι έχει επίσης συνθέσει ποιήματα στα αγγλικά και στα φινλανδικά. Στη δεκαετία του 2000 άρχισε να γράφει στα ρωσικά και η πρώτη του πρωτότυπη ρωσική συλλογή (αποτελούμενη από μερικά από τα ποιήματά του που μεταφράστηκαν από τα εσθονικά στα ρωσικά) εκδόθηκε το 2014 με τον τίτλο Λευκές πεταλούδες της νύχτας (Белые бабочки ночи) και βραβεύτηκε στη Ρωσία.

Ο Γιάαν Καπλίνσκι ήταν ένας από τους συγγραφείς και τους εμπνευστές της λεγόμενης «Επιστολής των 40 διανοουμένων» (Neljakümne kiri), μιας επιστολής υπογεγραμμένης από γνωστούς Εσθονούς διανοούμενους που διαμαρτύρονταν για τη συμπεριφορά των αρχών στη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Εσθονίας η οποία εστάλη στις μεγάλες εφημερίδες της εποχής. Αν και δεν ήταν ανοιχτά κατά του καθεστώτος, η επιστολή δεν δημοσιεύθηκε ποτέ στον Τύπο εκείνη την εποχή και εκείνοι που υπέγραψαν διώχθηκαν από το καθεστώς.

Το ημιαυτοβιογραφικό του μυθιστόρημα Το ίδιο ποτάμι εκδόθηκε από τον Peter Owen σε αγγλική μετάφραση της Σούζαν Γουίλσον.

Το 1997, του απονεμήθηκε το Βραβείο της Βαλτικής Συνέλευσης για τη Λογοτεχνία, τις Τέχνες και την Επιστήμη.

Πολιτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Καπλίνσκι ήταν μέλος του Εσθονικού Κοινοβουλίου από το 1992 έως το 1995. [10] Αρχικά ήταν υποψήφιος στη λίστα του Κετρώου Κόμματος, αλλά σύντομα έγινε ανεξάρτητος βουλευτής. Από το 2004 είναι μέλος του Εσθονικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος. Το 2005, έβαλε υποψηφιότητα στις δημοτικές εκλογές στο Τάρτου και ήταν ο πρώτος υποψήφιος στη λίστα της παράταξης. Ο Γιάαν Καπλίνσκι εξελέγη ως ο δεύτερος υποψήφιος των Σοσιαλδημοκρατών, συγκεντρώνοντας 1.045 ψήφους. [15] Ήταν ένας από τους διανοούμενους που υποστήριξαν την υποψηφιότητα του Τόμας Χέντρικ Ίλβες.

Προσωπική ζωή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μητέρα του Γιάαν Καπλίνσκι ήταν Εσθονή και ο Πολωνοεβραίος πατέρας του ήταν ο Γιέρζι Καπλίνσκι, καθηγητής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τάρτου, [11] που συνελήφθη από τα σοβιετικά στρατεύματα και πέθανε από πείνα σε σοβιετικό στρατόπεδο εργασίας το 1945. [10] [16] Ο Καπλίνσκι είναι παντρεμένος με τη συγγραφέα και διευθύντρια του Μουσείου Παιχνιδιών του Τάρτου, Tiia Toomet. Έχουν τρεις γιους - τους Ott-Siim Toomet, Lauris Kaplinski και Lemmit Kaplinski. Έχει επίσης μια κόρη, την Elo-Mall Toomet, από τον πρώτο γάμο του με την Küllike Kaplinski. Είχε στο παρελθόν μακροχρόνια σχέση με την Ασθονή κλασική φιλόλογο και μεταφράστρια Anne Lill, με την οποία έχει έναν γιο, τον συνθέτη Märt-Matis Lill. [17]

Κληρονομιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο αστεροειδής 29528 Καπλίνσκι πήρε το όνομά του από τον Γιάαν Καπλίνσκι.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 29  Απριλίου 2014.
  2. 2,0 2,1 (Αγγλικά) SNAC. w65f69kg. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  3. 3,0 3,1 «Eesti biograafiline andmebaas ISIK» (Εσθονικά) 6817. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. 4,0 4,1 (Γερμανικά) Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους. kaplinski-jaan.
  5. www.geni.com/people/Jaan-Kaplinski/6000000114631799850.
  6. LIBRIS. 26  Μαρτίου 2018. libris.kb.se/katalogisering/wt79bkff2cjbn95. Ανακτήθηκε στις 24  Αυγούστου 2018.
  7. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) αρχή της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12303474b. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  8. Ανακτήθηκε στις 8  Ιουλίου 2019.
  9. Ανακτήθηκε στις 24  Ιουνίου 2019.
  10. 10,0 10,1 10,2 «Jaan Kaplinski - writer». Estonian Foreign Ministry. Ανακτήθηκε στις 11 Μαΐου 2010. [νεκρός σύνδεσμος]
  11. 11,0 11,1 11,2 «Jaan Kaplinski». Scottish Poetry Library. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Ιουλίου 2010. Ανακτήθηκε στις 11 Μαΐου 2010. 
  12. «Jaan Kaplinski». Arc Publications. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 11 Μαΐου 2010. 
  13. Käärik, Henn (2010-04-01). «Henn Käärik: mõtisklusi sotsioloogias» (στα Estonian). Tartu Postimees (Postimees). http://www.tartupostimees.ee/?id=244388. Ανακτήθηκε στις 11 May 2010. 
  14. http://www.dn.se/arkiv/kultur/var-hamnar-pricken-i-ar-litteraturpristagaren-utses-i-dag
  15. [1]
  16. Benjamin Ivry, 'Will Bob Dylan, Jaan Kaplinski or Philip Roth Win the Nobel Prize This Year?,' The Forward 4 October 2016.
  17. Veidemann, Rein (26 Ιανουαρίου 2011). «Jaan Kaplinski seotud kõne*» (στα Εσθονικά). Ανακτήθηκε στις 4 Αυγούστου 2020. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]