Αντώνης Γρηγοράκης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Αντωνής Γρηγοράκης)
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση


Ο Αντώνης Γρηγοράκης (προσωνύμιο: Σατανάς) γεννήθηκε στον Κρουσώνα Ηρακλείου το 1888. Το "Σατανάς" τον συνόδευε σε όλη τη διάρκεια της ζωής του και πολλοί Κρουσανιώτες διηγούνται πως το απέκτησε από τον δυναμικό και άφοβο χαρακτήρα του, αφού δε λογάριαζε ποτέ το θάνατο. Στο Ηράκλειο διατηρούσε πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο καφενείο στη Χανιόπορτα το οποίο καθιερώθηκε ως τόπος συνάντησης των Βενιζελικών οπαδών. Βενιζελικός και ο ίδιος, προσωπικός φίλος του Εθνάρχη. Φίλος και του Υποπροξένου της Αγγλίας στο Ηράκλειο Μιχάλη Ηλιάδη. Η γνωριμία του Τζων Πεντλέμπουρυ (John Pendlebury)με τον Αντώνη Γρηγοράκη – Σατανά, οφείλεται στον Υποπρόξενο Μιχάλη Ηλιάδη.Ο Ηλιάδης ήταν εκείνος που τον έφερε σε επαφή με τον Τζων Πεντλέμπουρυ. Ο Πεντλέμπουρυ επιλέγει τον Σατανά και σχηματίζουν ένοπλη ομάδα Κρουσανιωτών, πριν καν αρχίσει η πτώση των Γερμανών αλεξιπτωτιστών στην Κρήτη την 21η Μαΐου 1941 και η μετέπειτα κατάληψη της.

Ο Αρχηγός και ιδρυτής της "Ανεξάρτητης Ανταρτικής Ομάδας Σατανά", Αντώνης Γρηγοράκης

Ο Σατανάς εφοδιάζει με όπλα τους άντρες του (τα προμήθευσε ο Πεντλέμπουρυ από τις Βρετανικές αποθήκες) και παίρνουν μέρος στη Μάχη της Κρήτης. Μετά την κατάληψη της Κρήτης (1 Ιουνίου 1941), ο Σατανάς ορκίζει την ομάδα του και μετέχει της Αντίστασης του κρητικού λαού εναντίον των κατακτητών. Η ανταρτική Ομάδα Κρουσώνα, εξοντώνει τον Μάιο του 1942 τον διορισμένο από τις κατοχικές αρχές Πρόεδρο της Κοινότητας Κρουσώνα Μιχάλη Τζουλιά και τον γιο του Κωστή. Έκτοτε, οι άντρες της Ομάδος Σατανά και ο ίδιος γίνονται οι πλέον καταζητούμενοι των Γερμανών.
Ο Αντώνης Γρηγοράκης Σατανάς αναχωρεί στις 22 Αυγούστου 1941 για τη Μέση Ανατολή και επιστρέφει στην Κρήτη στις 9 Οκτωβρίου του ίδιου έτους. Στις 23 Ιουνίου 1943 αναχωρεί για δεύτερη φορά στη Μέση Ανατολή λόγω κλονισμού της υγείας του. Στις 5 Σεπτεμβρίου 1943 πεθαίνει στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. [1]

Την άνοιξη του 1942, αρχές Μαΐου, ο Γρηγοράκης και η ομάδα του, οργανώνουν, υλοποιούν και φέρνουν εις πέρας, το πρώτο μεγάλο αντιστασιακό χτύπημα στο Γερμανό κατακτητή. Με συντονισμένη ενέργεια και συνεπικουρούμενοι από διάφορες άλλες αντάρτικες ομάδες, ο Αντώνης Γρηγοράκης και η Κρουσανιώτικη "Ομάδα Σατανάς” προχωρούν σε καταδρομική ενέργεια σαμποτάζ των αεροδρομίων Καστελίου, Τυμπακίου και Ηρακλείου, καταστρέφοντας ολοκληρωτικά, περισσότερα από 40 γερμανικά πολεμικά αεροσκάφη, διαφόρων τύπων. Ήταν τόσο μεγάλο το πλήγμα που κατάφερε η ομάδα «Σατανάς» στον κατακτητή, που οι Γερμανοί άρχισαν αμέσως τα αντίποινα εναντίον του άμαχου πληθυσμού, καίγοντας πολλά σπίτια και εκτελώντας άτομα που θεωρούσαν ότι ήταν συγγενείς των ανταρτών. Επίσης, πολλούς πολίτες που συνέλαβαν τους έκλεισαν επί μακρόν στις φυλακές, πιστεύοντας πως έτσι θα καμφθεί το φρόνημα της αντίστασης και θα διαλυθούν οι διάφορες ανταρτικές ομάδες. [2]

Ανεξάρτητος Ανταρτική Ομάς Σατανά, ιδρυθείσα τη 27 - 5 - 1941. (Η πρώτη ιδρυθείσα ανταρτική Ομάδα της Κατοχής στην Κρήτη)
Οι έξι συναρχηγοί της Ανταρτικής Ομάδος Σατανά. Από δεξιά: Ιωάννης Ανδρεαδάκης, Μενέλαος Ξυλούρης, Χαράλαμπος Γιανναδάκης, Αντώνης Δομαλάκης, Δημήτρης Δομαλάκης και Νικόλαος Βιδάκης
Οι έξι συναρχηγοί της Ανταρτικής Ομάδος Σατανά. Από δεξιά: Ιωάννης Ανδρεαδάκης, Μενέλαος Ξυλούρης, Χαράλαμπος Γιανναδάκης, Αντώνης Δομαλάκης, Δημήτρης Δομαλάκης και Νικόλαος Βιδάκης



Κάιρο, Σεπτέμβριος 1943. Κηδεία Αντώνη Γρηγοράκη - Σατανά. (Δημητρίου Γ. Λεμονάκη, Απομνημονεύματα, Ρίζες Λευτεριάς, σελ. 170)[3]

Στο αρχείο του φιλίστορα Κρουσανιώτη Γεωργίου Ξυλούρη του Μύρωνα, καταγράφεται το παρακάτω τραγούδι λαϊκού ποιητή με τίτλο,
«Το τραγούδι των καπεταναίων της Αντίστασης»:

Γιάννης Ποδιάς και Μπαντουβάς και Νίκος Σαμαρείτης
Πετρακογιώργης, Σατανάς, οι ένδοξοι της Κρήτης
και των Ανωγειανώ Αρχηγός
ο Γιάννης Δραμουντάνης
τα κατορθώματα αυτηνού, άνθρωπος δε τα κάνει
τόνε σκοτώσαν Γερμανοί, μα στάθει στο ποδάρι
’να παλικάρι ξακουστό, του Χρίστο ο Μιχάλης.
Επόθανε κι ο Σατανάς μα’φήκε τα παιδιά του
να εκδικηθούν τσι άτιμους που κάψαν την καρδιά του
τσι Δόμηδες τσι ξακουστούς και τον Ανδρεαδάκη
το Νικολή το Τσικαλά, Λάμπη το Γιανναδάκη
ανέλαβε για Αρχηγός, ο πιο γραμματισμένος
Ξυλούρης ο Μενέλαος ο πολυπικραμένος.
Τον κύρη του σκοτώσανε με βάσανα περίσσα
και τρία αξαδέρφια ντου που’ταν σαν κυπαρίσσα.
Θε μου και δώστος δύναμη μαζί και προστασία
να φέρουνε στην Κρήτη μας ξανά Ελευθερία!!!

H έκθεση του ΓΕΣ/.ΔΙΣ το 1945 σχετικά με τη δράση της Αντιστασιακής Ομάδας Σατανά (Κρουσώνα Μαλεβιζίου)
H έκθεση του ΓΕΣ/.ΔΙΣ το 1945 σχετικά με τη δράση της Αντιστασιακής Ομάδας Σατανά (Κρουσώνα Μαλεβιζίου)
Μνημείο ΑΝΤΩΝΗ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗ (ΣΑΤΑΝΑ) - ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΑΡΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΚΡΟΥΣΩΝΑ
Μάχη-κρήτης-κρουσώνας-βρομωνερό.jpg

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

ΠΗΓΕΣ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Καλογεράκης, Γεώργιος. «Αντώνης Γρηγοράκης-Σατανάς (ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ), ΚΡΗΤΗ 1940-45: Ιστορικες σελιδες». Γεώργιος Α. Καλογεράκης είναι δρ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. 
  2. Δοντάς, Μάρκος. «Ο θάνατος του καπετάν Αντώνη Γρηγοράκη «Σατανά»». Μάρκος Δοντάς (Πολιτικός Επιστήμονας - Ιστορικός Ερευνητής MSc. European & International Studies). 
  3. Λεμονάκης, Δημήτριος. «"Ρίζες Λευτεριάς" - Καπετάν Αντώνης Γρηγοράκης, ο αποκαλούμενος "Σατανάς"». "Ρίζες Λευτεριάς" - Καπετάν Αντώνης Γρηγοράκης, ο αποκαλούμενος "Σατανάς". Συγγρ. Λεμονάκης Δημήτριος Γ. - ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΟΚΤΑΗΜΕΡΟ.