Άσος Κεφαλονιάς

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Η Άσος όπως φαίνεται από τη χερσόνησο του Φρουρίου.

Η Άσος[1], αναγραφόμενη και ως Άσσος, είναι μικρό παραθαλάσσιο χωριό του Νομού Κεφαλληνίας, στο βορειοδυτικό μέρος της νήσου Κεφαλονιάς, πάνω στη χερσόνησο Έρισσο, με πληθυσμό 88 κατοίκων (απογραφή 2011). Είναι κτισμένο σε μεσοσταθμικό υψόμετρο 20 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, σε οδική απόσταση 40 χιλιομέτρων βόρεια από το Αργοστόλι.

Γεωγραφία-δημογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Άσος βρίσκεται πάνω και βόρεια από στενό ισθμό («λαιμό») πλάτους μόλις 50 μέτρων, που ενώνει την κυρίως Κεφαλονιά με μικρή απόκρημνη χερσόνησο, τη χερσόνησο της Άσου, όπου υπάρχει το Φρούριο της Άσου. Ο αβαθής ορμίσκος που σχηματίζεται βορείως του ισθμού αποτελεί το λιμανάκι του χωριού. Οι γεωγραφικές συντεταγμένες του χωριού είναι πλάτος 38°23΄ Βόρειο και μήκος 20°32΄ Ανατολικό. Τα κοντινότερα χωριά βρίσκονται σχετικώς μακριά: τα Δραπανίτικα απέχουν λιγότερο οδικώς, ευρισκόμενα 5 χιλιόμετρα βορείως της Άσου, ενώ σε ευθεία γραμμή πλησιέστερα είναι τα Δεφαρανάτα (2 χιλιόμ.) και ο Κοθρέας.

Διοικητικά η Άσος υπάγεται σήμερα στην ομώνυμη τοπική κοινότητα (της οποίας αποτελεί τον μοναδικό οικισμό), της Δημοτικής Ενότητας Ερίσου του Δήμου Κεφαλονιάς, στην Περιφερειακή Ενότητα Κεφαλληνίας της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων. Παλαιότερα, αντίστοιχα, ήταν έδρα ομώνυμης κοινότητας (στην οποία υπαγόταν και ο οικισμός Φρούριο, με 6 κατοίκους το 1961), της Επαρχίας Σάμης του Νομού Κεφαλληνίας. Ο ταχυδρομικός κώδικας του χωριού είναι 28084.

Η εξέλιξη του πληθυσμού του χωριού στις επίσημες απογραφές φαίνεται στον παρακάτω πίνακα.

Πληθυσμός της Άσου
1858 1907 1961 1971 1981 1991 2001 2011
67077514490728212288


Τοπωνυμικά-ιστορικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ετυμολογία του ονόματος του χωριού δεν μπορεί να διακριβωθεί άμεσα από τα παλαιότερα ελληνικά κείμενα στα οποία εμφανίζεται, καθώς σε άλλα γράφεται Άσος και σε άλλα Άσσος, αλλά και Νάξος. Από τον 16ο αιώνα και μετά, λατινικά και ιταλικά κείμενα την αναφέρουν ως Naxo, Nasso και Asso. Ωστόσο, ορθότερος κατόπιν αυτών πρέπει να θεωρηθεί ο τύπος Άσος, ως προερχόμενος από την αρχαία λέξη νάσος (που είναι απλώς ο δωρικός τύπος της λέξεως νήσος).[2] Τότε και το διπλό «σ» ερμηνεύεται από την ιταλική, όπου προστίθεται (όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες) προκειμένου να μη προφέρεται ως «ζ» το «σ». Για τις γραφές Naxo/Nasso υπάρχει η ερμηνεία του O. Riemann[3] ότι προέρχεται από την έναρθρη αιτιατική «στην Άσσο» που μετατράπηκε στο «στη Νάσσο», κι επειδή το διπλό s της ιταλικής προέρχεται από το x της λατινικής, σχηματίσθηκε και ο τύπος Naxo.

Η Άσος κτίσθηκε στα τέλη του 16ου αιώνα, στα χρόνια της Ενετοκρατίας. Το κέντρο του χωριού εντοπιζόταν αρχικώς στο φρούριο που κτίσθηκε στη μικρή χερσόνησο από τους Ενετούς. Σε αυτό διέμενε ο ένας από τους προβλεπτές της Κεφαλονιάς, καθώς η Άσος ήταν η διοικητική πρωτεύουσα της βόρειας Κεφαλονιάς[4] από το 1593. Το μερικώς διατηρούμενο φρούριο έχει τετραγωνικό σχήμα και στις 4 γωνίες του βρίσκονται ισάριθμοι προμαχώνες, που φέρουν τα εξής ονόματα: Άγιος Μάρκος (ο βορειοδυτικός), Άγιος Ιωάννης του Κόμη (ο νοτιοδυτικός), Ρεσπούνα (ο βορειοανατολικός) και Μόρα (ο νοτιοανατολικός). Ανάμεσα στους δύο τελευταίους βρίσκεται και πέμπτος, μικρότερος προμαχώνας.

Μετά τη διάλυση της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, το 1797, η Άσος ακολούθησε την τύχη του νησιού και της Επτανήσου. Πολλοί από τους Σουλιώτες υπερασπιστές της Κιάφας μετά την παράδοσή της το 1822, και αφού οι Άγγλοι που κατείχαν τότε τα Επτάνησα τους πέρασαν από κάθαρση 70 ημερών, εγκαταστάθηκαν στην Άσο. Τα όπλα τους ζήτησε το 1823 ο Χρ. Περραιβός να τους επιστραφούν, σε αίτησή του προς τον Άγγλο Αρμοστή Επτανήσου Τόμας Μαίτλαντ.

Μετά την ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα, βασιλικό διάταγμα της 8ης Ιανουαρίου 1866 όρισε τη σύσταση Δήμου Άσου, που περιελάμβανε τα χωριά Βαρύ, Δεφαρανάτα, Δραπανίτικα, Καρυά, Κοθρέας, Κοκολάτα, Κομινάτα, Κοντές, Κουλούμος, Νεοχώριο, Πατρικάτα, Πλαγιά, Πύργος και τον οικισμό του Φρουρίου.

Μετά τους σεισμούς της Κεφαλονιάς του 1953 η Άσος ανοικοδομήθηκε, αλλά δοκιμάσθηκε και αυτή από τον δημογραφικό μαρασμό της νήσου που επακολούθησε.


Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Καλλικράτης, ΔΗΜΟΣ ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑΣ ΠΕ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ
  2. Σπ. Ν. Μαρινάτου: Κεφαλληνία. Ιστορικός και αρχαιολογικός περίπατος, έκδ. Τ.Ε.Τ. Κεφαλληνίας, 1962, σελ. 5
  3. Recherches Archeologiques sur les iles ioniennes. II Cefalonie, Παρίσι 1879, σελ. 50
  4. Freely, John (2008-04-30) (στα αγγλικά). The Ionian Islands: Corfu, Cephalonia and Beyond. I.B.Tauris. ISBN 9780857718280. https://books.google.com/books?id=9VIBAwAAQBAJ. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Νικ. Γ. Μοσχονάς: Το λήμμα «Άσος» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμ. 7, σελ. 90
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Asos της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).