Σινασός Καππαδοκίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Σινασός/Mustafapaşa

Η κωμόπολη Σινασός (σήμερα Μουσταφα-πασά) βρίσκεται στο κέντρο της Μικράς Ασίας, στην Καππαδοκία, περίπου 250 χλμ νοτιοανατολικά της Άγκυρας και 50 περίπου χλμ νοτιοδυτικά από την Καισάρεια. Ο πληθυσμός της πριν από την Ανταλλαγή πληθυσμών Ελλάδας-Τουρκίας, το 1924, ανερχόταν σε περίπου 3.000 Έλληνες και 500 Τούρκους.

Γενικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το σκαλιστό ξωκκλήσι Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου στη Σινασό της Καππαδοκίας (σημερινό Mustafapaşa, Nevşehir της Τουρκίας)

Η Σινασός ήταν ένα από τα 4-5 ελληνόφωνα χωριά της Καππαδοκίας και οι Σινασίτες ήταν Χριστιανοί Ορθόδοξοι με υψηλό θρησκευτικό συναίσθημα αλλά και με ισχυρό εθνικό φρόνημα από την ελληνική καταγωγή τους. Το όνομά της, κατά την επικρατέστερη άποψη, το πήρε από τις λέξεις ΣΙΝ που στα σημιτικά σημαίνει ήλιος[1] και το τελικό -ΑΣΣΟΣ, ενδεικτική κατάληξη τοπωνυμιών και κυρίως πόλεων όπως πχ. Μαμασσός, Αλικαρνασσός, Παρνασσός κλπ. Δηλαδή, Σινασός = Ηλιούπολη.

Σχετικά με το ιστορικό παρελθόν της Σινασού υπάρχουν λιγοστά τεκμηριωμένα στοιχεία. Η παλαιότερη αναφορά για τη Σινασό βρίσκεται σ’ ένα οθωμανικό κατάστιχο του 1476. Από μεταγενέστερες πηγές γνωρίζουμε ότι από το 1769 την διοίκηση της κοινότητας ασκούσε η Δημογεροντία της οποίας τα μέλη εκλέγοντο κάθε χρόνο με το πλειοψηφικό σύστημα, είχε δε πολλές αρμοδιότητες, αφού έκανε μέχρι και χρέη Ειρηνοδικείου. Υπήρχε δηλαδή ένα είδος αυτονομίας.[2].Η Δημογεροντία εξέδιδε και Κανονισμούς για διάφορες κοινωνικές δραστηριότητες των Σινασιτών, όπως για τη βάπτιση, για τον αρραβώνα, για το γάμο, για τα πανηγύρια, για τα σχολεία, κ.λ.π. μια εσωτερική νομοθεσία δηλαδή.

Εξώθυρες αρχοντικών της Σινασού.

Κατά το 19ο αι., ιδιαίτερα ανεπτυγμένη ήταν στη Σινασό η ελληνική παιδεία, καθώς λειτουργούσαν Νηπιαγωγείο, Παρθεναγωγείο και Αρρεναγωγείο, με δασκάλες και δασκάλους επί το πλείστον από την Αθήνα. Το Αρρεναγωγείο συστήθηκε το 1821 με σιγίλιο του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄, δύο μήνες πριν τον απαγχονισμό του. Ήταν οκτατάξιο, όπως και το Παρθεναγωγείο. Στη Σινασό μιλούσαν άπταιστα την ελληνική γλώσσα όπως ακριβώς και στην Ελλάδα, μάθαιναν την Τουρκική ως δεύτερη γλώσσα, η δε εκπαίδευση ήταν δωρεάν και υποχρεωτική για όλους. Πληροφορίες για τη γλώσσα και λαογραφικά στοιχεία για τη Σινασό βρίσκονται στο βιβλίο "Modern Greek in Asia Minor: a study of the dialects of Siĺli, Cappadocia and Phárasa, with grammar, texts, translations and glossary", Richard McGillivray Dawkins, William Reginald Halliday, University Press, 1916 . Το βιβλίο είναι διαθέσιμο σε ηλεκτρονική μορφή στη σελίδα Google Books. [3]

Στα Πρακτικά της Κοινότητας (Από τα Μητρώα της Σινασού, που βρίσκονται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους), σταχυολογούμε: Ίδρυση Παρθεναγωγείου το 1862, ανέγερση Παρθεναγωγείου το 1874. Πρακτικό 42/7 Ιουλίου 1876 κανονίζεται η ενδυμασία των γυναικών και ο τρόπος διασκέδασης. "Όταν πέρνουν λόγον δια γάμους, περισσότερον από δέκα άνθρωποι να μην πηγαίνουν, και το εσπέρας όπου πέρνουν λόγον, τα τραγούδια είναι εμποδισμένα και εις τα δύο μέρη, το εσπέρας του Σαββάτου ο γάμος να γίνεται εντός της οικίας με ρωμαίικα τραγούδια και χωρίς παίξιμον των γυναικών, τα βιολιά και παιχνίδια (σ. σ. χοροί) να λείπουν καθ' ολοκληρίαν ...Αι γυναίκες και μέσα εις το σπίτι να μην παίζουν (σ. σ. χορεύουν), αι αντίχαραι καθ' ολοκληρίαν απαγορεύονται. Τα τραγούδια και ντέφια ιδιαιτέρως γινόμενα εις οικίας εμποδίζονται καθ' ολοκληρίαν..." (σελ. 123). Έτος 1866: Ο Αναστάσιος Στυλιανού, Φαρασιώτης, υπόσχεται ότι θα ακολουθήσει τους "νόμους" της Συνασού μετά την τέλεση γάμου του με Σινασίτισσα." (σλ. 129). Έτος 1920. Διοικητική έρευνα της Δημογεροντίας για τη διαγωγή της ... Διενεργήθηκε έλεγχος για το ποιους δέχεται στο σπίτι της.(σελ. 131) Έτος 1862: Υποχρεωτική φοίτηση των παιδιών άνω των έξι ετών. Έτος 1870: Ορίζεται το τυπικό που πρέπει να ακολουθείται στα συνοικέσια με τους νέους του γειτονικού χωριού Τζαλέλα. Δηλαδή υπήρχαν Κανονισμοί της Δημογεροντίας για όλα τα θέματα,τις ανάγκες και τα προβλήματα της Κοινότητας.(Από Ματούλα Κουρουπού - Ευαγγελία Μπαλτά: "ΕΛΛΗΝΟΡΘΌΔΟΞΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ Ι. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ" Κ.Μ.Σ. Αθήνα, 2001.)

Ο πληθυσμός της Σινασού λίγα χρόνια πριν την Ανταλλαγή, σε απογραφή του 1893, ανερχόταν κατά Συνοικία ,ως κάτωθι :

               Συνοικία 
            α)Νέα συνοικία:    Σύν. 77 οικογένειες.
            β)Γαβράς:          Σύν. 61      "
            γ)Λουλάς:          Σύν. 61      "
            δ)Κήπος:           Σύν. 76      "
                    --------------------------------------------------------------
                    ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ:  275 οικογένειες.        

Η ευσέβεια, χαρακτηριστικό των κατοίκων της ευρύτερης Καππαδοκίας, ήταν πολύ έντονη στους Σινασίτες. Στην κωμόπολη υπήρχαν δύο ενοριακοί ναοί,(Αγ.Κωνσταντίνου & Ελένης, και των Αγ.Ταξιαρχών), το Μοναστήρι του Προστάτη της Σινασού, Αγ.Νικολάου,που ήταν σε τριώροφο σκαλιστό μονόλιθο και περίπου 40 παρεκκλήσια μέσα και γύρω απ’ αυτήν, τα περισσότερα δε ήσαν ιδιωτικά. Στον κεντρικό ναό των Αγ. Κωνσταντίνου και Ελένης, που διατηρείται μέχρι σήμερα, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, τα τελευταία χρόνια τελεί λειτουργία, σχεδόν κάθε χρόνο.

Πηγή ευημερίας για τη Σινασό ήταν το εμπόριο. Οι Σινασίτες διέπρεπαν στην Κωνσταντινούπολη ως έμποροι ναυτιλιακών ειδών, αλιπάστων και κυρίως μαύρου χαβιαριού,του οποίου είχαν αποκλειστικά το διαμετακομιστικό εμπόριο από τη Ρωσσία στην Ευρώπη και για το οποίο είχαν συστήσει ειδική Συντεχνία με δικό της Καταστατικό, ήδη από το 18ο αιώνα. Η ελληνική εκπαίδευση και οι επαφές με την κοσμοπολίτικη Πόλη είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση του βιοτικού επιπέδου των Σινασιτών και τη βελτίωση των δεσμών με την ιδιαίτερή τους πατρίδα. Η νοσταλγία, η αγάπη για το χωριό και η ευημερία των Σινασιτών, δημιούργησαν τα περίφημα αρχοντικά της Σινασού, τα οποία είχαν πλούσιο εσωτερικό και εξωτερικό διάκοσμο, με σκαλιστά φορούσια, μαιάνδρους, τοιχογραφίες κλπ. 'Ενα τμήμα των σπιτιών ήταν σκαλισμένο στον μαλακό βράχο και το υπόλοιπο ήταν κτιστό. Από αυτά, 95 έχουν κριθεί διατηρητέα από το τουρκικό κράτος, ενώ ολόκληρος ο οικισμός χαρακτηρίσθηκε διατηρητέος από την UNESCO πριν από λίγα χρόνια. Τα κτήρια που έχουν διασωθεί αλλά ακόμη κι αυτά που είναι ερειπωμένα μαρτυρούν τον πολιτισμό των κατοίκων της. Τα τελευταία χρόνια πολλά από τ'αρχοντικά αυτά μετατρέπονται σε πανσιόν.

Οι Σινασίτες είχαν ελληνικότατα δημοτικά τραγούδια, μερικά από τα οποία ήταν ακριτικά καθώς η Καππαδοκία θεωρείται η κατ’ εξοχήν περιοχή του Διγενή Ακρίτα. Πολλά τραγούδια τους, οι Σινασίτισσες τα χόρευαν με τους κλειστούς κυκλικούς χορούς (που πιθανόν να προέρχονταν από τους Κύκλιους χορούς των αρχαίων Ελλήνων,{ Σούλα Τόσκα-Κάμπα,ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ,Μακεδονίας,Θράκης,Μ.Ασίας,Πόντου,Εκδ.Φιλιππότη,1999 σελ.115}), με τραγούδια που τα περισσότερα προέρχονταν από διάφορες άλλες περιοχές του Ελληνισμού, αλλά στη Σινασό τους είχαν δώσει πιο βυζαντινότροπες μελωδίες. Οι γυναίκες χόρευαν επίσης, τον μοναδικό αντικρυστό ΄Ισο. Οι άνδρες,χόρευαν τον παγκαππαδοκικό Κόνιαλι(τον χορό των κουταλιών), και τέλος, μόνο οι σινασίτες, στα βάθη της Ανατολής ,χόρευαν τον πανελλήνιο Συρτό. Οι δε γυναικείες παραδοσιακές φορεσιές της Σινασού ήσαν καταπληκτικά δείγματα Μικρασιατικής λαϊκής φορεσιάς, μεταξωτές, ασημοκέντητες και χρυσοκέντητες.

H Σινασός στην Καππαδοκία

Οι Σινασίτες, μετά την Ανταλλαγή του '24, πρόσφυγες πλέον, ασχολήθηκαν και στον ελλαδικό χώρο με το εμπόριο και τα γράμματα όπου και διαπρέπουν. Το 1925 ίδρυσαν το Φιλανθρωπικό Σωματείο "Η ΝΕΑ ΣΙΝΑΣΟΣ", με πλούσια φιλανθρωπική, κοινωνική και πολιτιστική δραστηριότητα μέχρι σήμερα, και για τα 60χρονά του, τιμήθηκε με Βραβείο από την Ακαδημία Αθηνών το 1986. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Καππαδοκικών Σωματείων(Π.Ο.Κ.Σ.),η οποία δεν υφίσταται πλέον. Είναι ιδρυτικό μέλος της Ομοσπονδίας Προσφυγικών Σωματείων Ελλάδος( Ο.Π.Σ.Ε.) και της Πανελλήνιας Ένωσης Καππαδοκικών Σωματείων(Π.Ε.Κ.Σ.). Στη βόρεια Εύβοια υπάρχει και κωμόπολη με το όνομα Νέα Σινασός, η οποία υπάγεται στην Ιστιαία, όπου δεσπόζει ο ναός του Αγίου Νικολάου,με πολλά και σημαντικά ιερά κειμήλια που έφεραν από τη Σινασό οι πρόγονοί τους.

Έτσι, η Σινασός της Καππαδοκίας, μία μικρή κωμόπολη στα βάθη της Ανατολής, με την ελληνική γλώσσα, τα σχολεία της, τις εκκλησιές της, τον πολιτισμό της, τα τραγούδια και τους χορούς της, κράτησε ψηλά τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία μέχρι την Ανταλλαγή του 1924. Γι αυτό ο Ελβετός ιστορικός Ανρύ Γκρεγκουάρ χαρακτήρισε τη Σινασό "εστία ελληνικής αναγέννησης στην Καππαδοκία" και ο μακαριστός Μητροπολίτης Καισαρείας Κλεόβουλος είπε για τη Σινασό: "Όασις εν ερήμω, Αστήρ εν τω σκότει, Αθήναι εν Μικρά Ασία".[4].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
  1. Ι. Σαραντίδου Αρχέλαου, Η Σινασός, Αθήναι, 1899
  2. Η Σινασός της Καππαδοκίας του 1924, Λεύκωμα, σελ.10
  3. Google Books
  4. στην Ιστοσελίδα : www.sinasos.gr

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Dawkins, Richard; Halliday, William (1916). Modern Greek in Asia Minor: a study of the dialects of Silli, Cappadocia and Phárasa, with grammar, texts, translations and glossary. University Press. 
  • Χρήστος Χατζηιωσήφ, Συνασός. Ιστορία ενός τόπου χωρίς ιστορία, Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2005

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]