Πολιτικός (διάλογος)

Λεπτομέρεια στο κέντρο της σύνθεσης του Ραφαήλ Σχολή των Αθηνών.

{{

II.ΤΕΤΡΑΛΟΓΙΑ

• Κρατύλος (διάλογος)
• Θεαίτητος
• Σοφιστής
• Πολιτικός
  

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΑΛΟΓΟΥ

• Εισαγωγική συζήτηση (257a - 258a)
  
• Ο πρώτος ορισμός του πολιτικού (258b - 268d)
  
• Ο μύθος (268d - 274d)
  
• Ο αναθεωρημένος ορισμός (274e-277a)
  
• Η φύση του παραδείγματος (277a - 279a)
  
• Ο ορισμός της ύφανσης (279a - 283b)
  
• Υπερβολή και έλλειψη «Η πραγματική τέχνη της μέτρησης»(2283b - 287b)
  
• Τελικός ορισμός του πολιτικού (287b - 311c)
  

Πλάτων, Πολιτικός

Platonis Opera, ed. John Burnet, Oxford University Press, 1903 (Πολιτικός).}}

Απόδοση στη νεοελληνική

O Πολιτικός είναι φιλοσοφικός διάλογος του Πλάτωνα που αποτελεί την άμεση συνέχεια του Σοφιστή και το αντίστοιχό του στη μεθοδική διάταξη. Απο τα τέσσερα πρόσωπα του διαλόγου, τα τρία, ο Σωκράτης, ο Θεόδωρος και ο Ελεάτης ξένος, εμφανίζονται και στον Σοφιστή και στον Πολιτικό, στο δεύτερο όμως διάλογο, αντί για τον Θεαίτητο, ο Πλάτων διάλεξε ως τέταρτο πρόσωπο του έργου τον αποκαλούμενο «νέο Σωκράτη».

Γενικά

Στον Πολιτικό, ο Πλάτων εξέτασε τον αληθινό άρχοντα, τον βασιλικό άνθρωπο, τον γνώστη που μόνο αυτός κατέχει την αληθινή κυβερνητική τέχνη. Επειδή όμως δεν είναι υποχρεωμένος να δεσμευτεί ούτε καν από τον νόμο που είναι άκαμπτος και ατελής, καταλήγει εδώ σε ένα είδος φωτισμένου τυράννου. Ο Πλάτων αναγώριζε, ωστόσο, ως αναγκαίο κακό το νομικό κράτος στις διάφορες μορφές του. Έτσι, ο διάλογος αυτός λειτουργεί περισσότερο σε θεωρητικό επίπεδο παρά σε πρακτικό σε σχέση με τις πραγματικές συνθήκες που επικρατούσαν την εποχή που γράφτηκε, ανάμεσα στο 366 π.Χ. με 362 π.Χ.^α[›] και θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι γεφύρωσε, στη διάταξη του συνολικού έργου του φιλοσόφου την ιδανική πολιτεία της προγενέστερης εποχής με το όψιμο έργο των Νόμων. Ανάμεσα στα δύο αυτά κύρια μέρη παρεμβάλλεται ένα βοηθητικό παράδειγμα, όπου ερευνάται η ουσία και καθορίζεται η έννοια της υφαντικής τέχνης και όπου η σύσταση της πολιτείας παραβάλλεται με τη συμπλοκή της υφαντικής.

Αναγωγή της πολιτικής τέχνης στην υφαντική

Ο ξένος μαντεύει πως η τέχνη της ύφανσης μάλλινων ρούχων θα τους χρησίμευε ως παράδεγμα για την πολιτική, και έτσι, προχωρεί σε μια σειρά διαιρέσεων, προκειμένου να ορίσει αυτήν την τέχνη. Πρέπει να τη διακρίνουν από τις τέχνες που κατασκευάζουν συγγενή προϊόντα, από εκείνες που αποτελούν μέρος της διαδικασίας επεξεργασίας των ερίων, και από απλές, δευτερεύουσες τέχνες, των οποίων τα προϊόντα είναι απαραίτητα στον υφαντή. Μόνο αφού διαχωρίσουν την ύφανση από όλα αυτά, μπορούν να ισχυριστούν πως την έχουν ορίσει. Οι ενεργητικοί και επιθετικοί χαρακτήρες είναι το στημόνι της κοινωνίας, ενώ οι ήσυχοι και συνετοί το υφάδι.

Ο τελικός ορισμός

Μεγάλο μέρος πέφτει στην εκπαίδευση των νέων. Τα παιδιά δοκιμάζονται πρώτα στα παιχνίδια και μετά στη τυπική εκπείδευση. Εκείνοι που δεν μπορούν να ανταποκριθούν, ενδέχεται να περιπέσουν στην σκλαβιά. Το υλικό που δίνουν οι παιδαγωγοί, ο πολιτικός θα το χρησιμοποιήσει για να υφάνει το υφαντό του κράτους. Η υψίστη τέχνη συνίσταται στην ύφανση του στημονιού με το υφάδι, στη διαπλοκή των γενναίων με τους συνετούς. Αυτό θα επιτευχθεί με τη συνεργασία όλων των πολιτών, αφού ενστερνιστούν τα ίδια ιδανικά και τις ίδιες αξίες. Ο θείος αυτός δεσμός θα συμπληρωθεί με ανθρώπινους δεσμούς· ο πολιτικός καλείται να εργαστεί και γι΄αυτούς. Οι γάμοι, για παράδειγμα, δε θα πρέπει να συνάπτονται για τα χρήματα, ούτε πρέπει να συνδέονται όμοιοι χαρακτήρες, γιατί αυτό οδηγεί στην υπερβολή του χαρακτήρα προς τη μι ή την άλλη κατεύθυνση. Η ισχύς του στημονιού πρέπει να συνταιριαστεί με τη σύνεση και τη μαλακότητα του υφαδιού. Τα αξιώματα, επίσης, πρέπει να συνδυάζουν και τους δύο τύπους. Έτσι, η αρμονία της συντροφικότητας θα απορρεύεσει από τη λεπτή εργασία του βασιλικού υφαντή, που είναι ο αληθινός πολιτικός.

Δείτε επίσης

• Πολιτικά (Αριστοτέλης)

Σημείωση

^ α: Ανάμεσα στους διαλόγους που αποφεύγουν το γλωσσικό φαινόμενο της χασμωδίας, που προτιμούν ορισμένο γλωσσικό τύπο για την κατάφαση και αντικαθιστούν το «ότι» με το «ως» θεωρούνται διάλογοι της τελευταίας χρονικής περιόδου.

Βιβλιογραφία

• Diels A., Platon Le Politique, Paris, Les Belles Lettres, 1950
• Κωνσταντίνος Τσάτσος, Πολιτική, Οι εκδόσεις των φίλων, 2000^3η ISBN 960-289-056-8
• Πολιτικός, εκδ. Κάκτος «Αρχαία Ελληνική Γραμματεία», αριθ. 176
• Πλάτων, «Πολιτικός» εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια Ιωάννης Χριστοδούλου, εκδ. Ζήτρος 2003 ISBN 960-7760-30-1