Μπανάνα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ο καρπός του δέντρου.

Η μπανάνα είναι τροπικό φρούτο, καρπός της μπανανιάς. Περιέχει βιταμίνες A, B, C, D[1]. Καταναλώνεται συνήθως ωμή, αν και μπορεί να φαγωθεί τηγανητή, ψητή και αποξηραμένη, σε στρογγυλές επίπεδες φέτες. Για τη διατήρησή της μπορεί μετά την ξήρανση να τριφτεί σε αλεύρι. Είναι φυτό γηγενές της τροπικής ζώνης και πιθανώς εξημερώθηκε για πρώτη φορά στην Παπούα Νέα Γουινέα[2] Σήμερα καλλιεργείται κυρίως στην τροπική ζώνη[3]. Ορισμένες πρόσφατες ανακαλύψεις φυτολίθων μπανάνας στο Καμερούν που χρονολογούνται στην πρώτη χιλιετία π.Χ.[4] πυροδότησαν μια διεθνή συζήτηση για την αρχαιότητα καλλιέργειας της μπανάνας στην Αφρική. Υφίσταται γλωσσολογική μαρτυρία ότι οι μπανάνες ήταν ήδη γνωστές στη Μαδαγασκάρη περίπου εκείνη την εποχή[5]. Η πιο πρώιμη μαρτυρία καλλιέργειας μπανάνας πριν από αυτές τις πρόσφατες ανακαλύψεις θεωρείτο ο ύστερος 6ος αιώνας[6]. Τούτη η μαρτυρία υπονοεί ότι οι μπανάνες καλλιεργούνταν στην Αφρική πριν φθάσουν Πολυνήσιοι έποικοι στη Μαδαγασκάρη και υποδεικνύει επίσης επίσης επαφή και εμπόριο μεταξύ Πολυνήσιων και Αφρικανών τουλάχιστον 3.000 χρόνια πριν. Άλλες ποικιλίες μπανάνας εισήχθησαν στην ανατολική ακτή της Αφρικής από Μουσουλμάνους Άραβες[7].

Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι δέκα μεγαλύτεροι παραγωγοί μπανάνας το 2005
(εκατομμύρια μετρικοί τόνοι)
Ινδία Ινδία 16,8
Flag of Brazil.svg Βραζιλία 6,7
Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας Κίνα 6,4
Ισημερινός (χώρα) Ισημερινός 5,9
Φιλιππίνες Φιλιππίνες 5,8
Ινδονησία Ινδονησία 4,5
Κόστα Ρίκα Κόστα Ρίκα 2,2
Μεξικό Μεξικό 2,0
Ταϊλάνδη Ταϊλάνδη 2,0
Κολομβία Κολομβία 1,6
Μπουρούντι Μπουρούντι 1,6
Σύνολο στον κόσμο 72,5
Πηγή (FAO)[8]

Ο καρπός είναι μακρόστενος, κίτρινου χρώματος εξωτερικά, με ευχάριστο άρωμα και μαλακό φλοιό ο οποίος μπορεί να αφαιρεθεί με ευκολία. Το εσωτερικό χρώμα του είναι υπόλευκο και εκτός από γευστικός είναι και ιδιαίτερα εύπεπτος (η άγουρη μπανάνα όμως παράγει πολλά αέρια). Το μήκος του μπορεί να φτάσει τα 15-18 εκατοστά και διάμετρο τα 4-5 εκατοστά. Όσο είναι άγουρη η μπανάνα είναι πράσινη και όταν ωριμάσει, παίρνει το χαρακτηριστικό της κίτρινο χρώμα. Ο φλοιός της μπορεί εύκολα να αποσπαστεί σε λωρίδες. Το φυτό της μπανάνας είναι ψευδόστεμα που αναπτύσσεται έως τα 6 ως 7.6 m (20-25 ft) ύψος. Τα φύλλα είναι διευθετημένα σπειροειδώς και είναι δυνατόν να αποκτήσουν 2.7 m (9 ft) μήκος και 60 cm (2 ft) πλάτος[9].

Είδη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπάρχουν πολλά είδη ποικιλιών μπανάνας, πολλά από τα οποία θα εξέπλητταν τους δυτικοευρωπαίους καταναλωτές που είναι συνηθισμένοι στην πανταχού παρούσα ποικιλία επιδόρπιου Cavendish που βρίσκονται στα σουπερμάρκετ. Άλλες περιλαμβάνουν τις κόκκινες Κουβανέζικες (ή Κολοράντο) οι οποίες προέρχονται από τον Ισημερινό και έχουν καφετί-κόκκινο δέρμα, Λακτάταν από τις Φιλιππίνες οι οποίες είναι πολύ αρωματικές, και Μανζάνο και Μπούρο που έχουν ελαφριές γεύσεις μήλου και λεμονιού, αντίστοιχα. Άλλες εξωτικές ποικιλίες δεν καταναλώνονται γενικά τοπικά, επειδή δεν αποθηκεύονται σωστά ή βλάπτεται εύκολα η φλούδα τους. Οι μπανανιές που φυτρώνουν στην Ελλάδα, κυρίως στη Μεσσηνία και την Κρήτη παράγουν ιδιαίτερα εύγεστες και αρωματικές μπανάνες, οι οποίες όμως είναι πολύ μικρές σε σχέση με αυτές που παράγονται σε θερμότερες χώρες. Φυτευτές μπανάνες (Musa balbisiana), οι πρόγονοι της κοινής εξημερωμένης μπανάνας[10] πωλούνται σε αγορές στην Ινδονησία.

Χρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα φύλλα του φυτού είναι μεγάλα, εύκαμπτα και αδιάβροχα. Χρησιμοποιούνται με πολλούς τρόπους, σαν αλεξιβρόχια (ομπρέλες) και για το τύλιγμα της τροφής με σκοπό το μαγείρεμα ή την αποθήκευση[11] Στην Ινδία ο χυμός που βγαίνει από τον κορμό χρησιμοποιείται ως οικιακό φάρμακο για τη θεραπεία του ίκτερου, ενίοτε με την προσθήκη μελιού[12].

Η Βιοχημεία της μπανάνας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

"Η μπανάνα δεν ανήκει στα τρόφιμα που μπορεί κάποιος να καταναλώσει όταν προσπαθεί να χάσει βάρος" είναι μία άποψη που επικρατεί και ακούγεται από το στόμα πολλών ανθρώπων . Συχνά, λέγεται : ‘’ δεν μπορώ να φάω μπανάνα , κάνω δίαιτα’’ ή ‘’μην φας μπανάνα, παχαίνει’’. Πόσο απέχει λοιπόν αυτή η άποψη από την πραγματικότητα; Η αλήθεια είναι λοιπόν ότι η μπανάνα όχι απλά μπορεί να καταναλωθεί όταν κάποιος ακολουθεί ισορροπημένη διατροφή για να χάσει βάρος , αλλά επιδρά και πολύ θετικά σε αυτό. Συγκεκριμένα τα οφέλη της μπανάνας είναι: Ενισχύει την μνήμη και την μάθηση : Η μπανάνα περιέχει μεγάλη ποσότητα καλίου πράγμα που βοηθά την λειτουργία των νευρώνων του εγκεφάλου. Βοηθά στην ισορροπία των ηλεκτρολυτών του σώματος και μειώνει το κίνδυνο διάρροιας κατά την οποία αποβάλλονται μεγάλες ποσότητες ηλεκτρολυτών. Επιδρά θετικά στο πρόβλημα της δυσκοιλιότητας, καθώς περιέχει μεγάλες ποσότητες φυτικών ινών που αυξάνουν την κινητικότητα του εντέρου. Βοηθά στην σιδηροπενική αναιμία λόγω υψηλής περιεκτικότητας σιδήρου.[13]. Μειώνει τον κίνδυνο υπέρτασης λόγω της χαμηλής περιεκτικότητας της σε νάτριο. Βοηθά στις κράμπες λόγω αυξημένης ποσότητας καλίου και μαγνησίου. Βοηθά στη διακοπή του καπνίσματος . Η μπανάνα περιέχει βιταμίνες B6, B12, κάλιο και μαγνήσιο και βοηθά στην μείωση των συμπτωμάτων στέρησης της νικοτίνης. Επιδρά θετικά στην κατάθλιψη. Μερικές φορές τα συναισθήματά μας εξαρτώνται από την έκκριση ή μη χημικών ουσιών στο σώμα μας. Η μπανάνα λοιπόν περιέχει ένα βασικό αμυνοξύ που ονομάζεται τρυπτοφάνη το οποίο συμβάλλει στη σύνθεση μελατονίνης και σεροτoνίνης. Η σεροτονίνη αποτελεί βασική χημική ουσία του νευρικού συστήματος και συχνά επηρεάζει την διάθεσή μας, τα συναισθήματά μας και τον ύπνο μας. [14].Τέλος ας δούμε αν ‘’παχαίνει’’ όπως πολλοί θεωρούν. Η ενέργεια που περιέχει η μπανάνα είναι είναι περίπου 80 kcal/ 100g ενώ το μήλο που συχνά καταναλώνουμε έχει περίπου 50 kcal/100g. Η διαφορά τους λοιπόν είναι πολύ μικρή (30 kcal/100 g). Σε σύγκριση με το μήλο, η μπανάνα περιέχει τέσσερις φορές περισσότερη πρωτεΐνη που βοηθά την μυική ανάπτυξη και πέντε φορές περισσότερο σίδηρο. Είναι φανερό ότι η διαφορά των θερμίδων των δύο αυτών φρούτων είναι αμελητέα. Γνωρίζοντας λοιπόν τα παραπάνω οφέλη της μπανάνας μπορούμε να εύκολα να αλλάξουμε την γνωστή λαϊκή παροιμία λέγοντας: ‘’ μια μπανάνα την ημέρα τον γιατρό τον κάνει πέρα’’. [15].

Παγκόσμια παραγωγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μεγάλοι παραγωγοί μπανάνας είναι η Ινδία, η Κίνα, οι χώρες της Καραϊβικής, της Νότιας Αμερικής και χώρες της Αφρικής.

Παραπομπές - σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Η διατροφική αξία της μπανάνας». http://familyworld.gr/health-fitness/health/%CE%B7-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B1%CE%BE%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BC%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CE%BD%CE%B1%CF%82. 
  2. «Tracing antiquity of banana cultivation in Papua New Guinea». The Australia & Pacific Science Foundation. http://apscience.org.au/projects/PBF_02_3/pbf_02_3.htm. Ανακτήθηκε στις 2007-09-18. 
  3. agroforestry.net
  4. Edmond De Langhe, Pierre de Maret. «TRACKING THE BANANA: Significance to Early Agriculture». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2008-02-16. http://web.archive.org/web/20080216030930/http://coconutstudio.com/bananas%20edmund%20Hather4.doc. 
  5. Friedrich J. Zeller. «Herkunft, Diversität und Züchtung der Banane und kultivierter Zitrusarten (Origin, diversity and breeding of banana and plantain (Musa spp.))». Journal of Agriculture and Rural Development in the Tropics and Subtropics. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2007-06-28. http://web.archive.org/web/20070628040953/http://www.upress.uni-kassel.de/online/frei/978-3-89958-116-4.volltext.frei.pdf. 
  6. B. Julius Lejju, Peter Robertshaw, David Taylor (2005-06-28). «Africa's earliest bananas?». Journal of Archeological Science. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2006-09-05. http://web.archive.org/web/20060905090447/http://www.inibap.org/pdf/phytoliths_en.pdf. 
  7. Watson, Andrew. Agricultural innovation in the early Islamic world, New York: Cambridge University Press, 1983, 54.
  8. UN Food & Agriculture Organisation
  9. Banana from Fruits of Warm Climates by Julia Morton
  10. Plant Breeding Abstracts, Commonwealth Agricultural Bureaux, 1949, 162.
  11. Άλλες χρήσεις της μπανάνας
  12. Healing Power of Foods: Nature's Prescription of Common Diseases, Pustak Mahal, 2004, ISBN 81-223-0748-5, 49.
  13. Έλενα Γελαδά- Διαιτολόγος- Διατροφόλογος, BSc -Επιστημονική Συνεργάτης logodiatrofis.gr Τα ωφέλη της μπανάνας
  14. Έλενα Γελαδά- Διαιτολόγος- Διατροφόλογος, BSc -Επιστημονική Συνεργάτης logodiatrofis.gr Τα ωφέλη της μπανάνας
  15. Έλενα Γελαδά- Διαιτολόγος- Διατροφόλογος, BSc -Επιστημονική Συνεργάτης logodiatrofis.gr Τα ωφέλη της μπανάνας

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει λήμμα που έχει σχέση με το λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα