Μοχάμεντ Μόρσι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μοχάμεντ Μόρσι
Mohamed Morsi cropped.png
Ο πρόεδρος Μοχάμεντ Μόρσι το 2012.
5ος Πρόεδρος της Αιγύπτου
Περίοδος
30 Ιουνίου 2012 – 3 Ιουλίου 2013
Αντιπρόεδρος Μαχμούντ Μεκκί (έως 22 Δεκεμβρίου 2012)
Πρωθυπουργός Καμάλ Γκανζούρι
Χισάμ Καντίλ
Προκάτοχος Χόσνι Μουμπάρακ
Μοχάμεντ Χουσεΐν Τανταουί (Υπηρεσιακός)
Διάδοχος Αντλί Μανσούρ (Υπηρεσιακός)
Γενικός Γραμματέας του Κινήματος των Αδεσμεύτων
Περίοδος
30 Ιουνίου 2012 – 2 Αυγούστου 2012
Προκάτοχος Μοχάμεντ Χουσεΐν Τανταουί (Υπηρεσιακός)
Διάδοχος Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ
Πρόεδρος (1ος) του Κόμματος της Ελευθερίας και της Δικαιοσύνης
Περίοδος
30 Απριλίου 2011 – 24 Ιουνίου 2012
Προκάτοχος -
Διάδοχος Σαάντ ελ-Κατάτνι
Βουλευτής της Λαϊκής Συνέλευσης της Αιγύπτου (κάτω βουλή)
Περίοδος
1 Δεκεμβρίου 2000 – 12 Δεκεμβρίου 2005
Προσωπικά στοιχεία
Γέννηση 20 Αυγούστου 1951 (1951-08-20) (63 ετών)
Αλ-Σαρκία, Αίγυτπος
Εθνικότητα Αιγυπτιακή
Πολιτικό Κόμμα Κόμμα της Ελευθερίας και της Δικαιοσύνης
Σύζυγος Ναγκλαά Αλί Μαχμούντ
Παιδιά 5
Σπουδές Πανεπιστήμιο του Κάιρο
Πανεπιστήμιο Νότιας Καλιφόρνιας
Επάγγελμα Ακαδημαϊκός (Μηχανική)
Θρήσκευμα Σουνιτικό Ισλάμ
Υπογραφή Muhammed Morsi Signature.png

Ο Μοχάμεντ Μόρσι Ισά Ελ-Αγιάτ (Αραβικά: محمد مرسى عيسى العياط, IPA: [mæˈħæmmæd ˈmoɾsi ˈʕiːsæ (ʔe)l.ʕɑjˈjɑːtˤ], ή Μοχάμεντ Μούρσι) είναι ο πέμπτος κατά σειρά Πρόεδρος της Αιγύπτου. Ανέλαβε την εξουσία της χώρας στις 30 Ιουνίου 2012 διαδεχόμενος τον Χόσνι Μουμπάρακ. Ανατράπηκε από τον Στρατό της χώρας στις 3 Ιουλίου 2013.

Σπουδές και πανεπιστημιακή καριέρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννημένος στις 20 Αυγούστου του 1951 στο χωριό Έντβα της περιοχής Αλ-Σαρκία, στην Κάτω Αίγυπτο, σπούδασε Εφαρμοσμένη Μηχανική στο Πανεπιστήμιο του Καΐρου (πτυχία Bachelor το 1975 και Master το 1978), ενώ έλαβε το διδακτορικό του δίπλωμα πάνω στην Επιστήμη Υλικών στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας στις ΗΠΑ το 1982.[1][2] Από το 1982 έως το 1985 κατείχε θέση επίκουρου καθηγητή στο πανεπιστήμιο California State University του Νόρθρινγκ, ενώ το 1985 επέστρεψε στην Αίγυπτο και ανέλαβε τη θέση του επικεφαλής του τμήματος Μηχανικής του Πανεπιστημίου της Ζαγκαζίγκ, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 2010.[2][3][4]

Πολιτική καριέρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μόρσι υπήρξε ηγετικό μέλος της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και μέλος του Γραφείου Σχεδιασμού της (το 15μελές «Maktab al-Irshad»)[5]. Εξελέγη ως ανεξάρτητος βουλευτής στο Λαϊκό Κοινοβούλιο της Αιγύπτου το 2000[6], καθώς το καθεστώς Μουμπάρακ είχε απαγορεύσει την κάθοδο της Αδελφότητας ως νόμιμο σχηματισμό στις εκλογές[7]. Παρέμεινε στο βουλευτικό αξίωμα μέχρι το 2005. Στις 30 Απριλίου του 2011, μετά τις πρώτες εξεγέρσεις στην χώρα κατά της κυβέρνησης Μουμπάρακ, ο Μόρσι αναλαμβάνει πρώτος πρόεδρος του νεοϊδρυθέντος, από την Μουσουλμανική Αδελφότητα, Κόμματος της Ελευθερίας και της Δικαιοσύνης.[8][9]

Προεδρικές Εκλογές 2012[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την επικράτηση της Αιγυπτιακής Επανάστασης και την πτώση της κυβέρνησης Μουμπάρακ (αναγκάστηκε σε παραίτηση στις 11 Φεβρουαρίου του 2011), η χώρα περιήλθε σε μια μακρά προεκλογική διαδικασία. Πρώτος υποψήφιος του Κόμματος της Ελευθερίας και της Δικαιοσύνης στις εκλογές που θα ακολουθούσαν τέθηκε ο Καϊράτ ελ-Σατέρ, ο οποίος είχε φυλακιστεί από το 2007 από την κυβέρνηση Μουμπάρακ έως τον Μάρτιο του 2011, όταν αφέθηκε ελεύθερος από το Ανώτατο Συμβούλιο των Ενόπλων Δυνάμεων.[10] Ο Ελ-Σατέρ δεν μπόρεσε να λάβει μέρος στην εκλογική διαδικασία ως υποψήφιος πρόεδρος αφού το Ανώτατο Συμβούλιο των Ενόπλων Δυνάμεων, που κατείχε την εξουσία την μεταβατική περίοδο, απέρριψε στις 31 Μαρτίου του 2012 την υποψηφιότητά του καθώς, σύμφωνα με τη νομοθεσία, έπρεπε να μην είχε φυλακιστεί για τουλάχιστον 6 χρόνια πριν την εκλογική διαδικασία.[11]

Μετά τον αποκλεισμό του Ελ-Σατέρ, η Μουσουλμανική Αδελφότητα, μέσω του Κόμματος της Ελευθερίας και της Δικαιοσύνης, όρισε ως υποψήφιο τον Μόρσι.[12] Καθώς η Αδελφότητα είχε δηλώσει πως δεν θα κατέβαζε μέλος της για υποψήφιο στην εκλογική διαδικασία, για να κατευνάσει έτσι τους φόβους της Δύσης για μετατροπή της Αιγύπτου σε ισλαμιστικό κράτος, ο Μόρσι υποχρεώθηκε σε παραίτηση από μέλος της.

Στον πρώτο γύρο των εκλογών[13] που διεξήχθη στις 23 με 24 Μαΐου του 2012, ο Μόρσι κατέλαβε την πρώτη θέση με ποσοστό 24,78% (5.764.952 ψήφοι), διαψεύδοντας τα προγνωστικά που ήθελαν τον ανεξάρτητο Αμρ Μουσσά να έρχεται πρώτος με μεγάλη διαφορά[14][15] (τελικά τερμάτισε 5ος με ποσοστό 11,13%). Δεύτερος ήρθε ο ανεξάρτητος Αχμέντ Σαφίκ, με κοντινό ποσοστό της τάξης του 23,66% (5.505.327 ψήφοι).Οι δυο τους προκρίθηκαν στο δεύτερο γύρο των εκλογών.

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας ο Μόρσι παρουσίασε τον Σαφίκ ως συνεχιστή της πολιτικής Μουμπάρακ.[16] Αντίθετα, κατηγορήθηκε ως υπερσυντηρητικός, με κάποια μέσα ενημέρωσης να συνδέουν αυτόν και την Μουσουλμανική Αδελφότητα με τις δράσεις εξτρεμιστών Μουσουλμάνων και τις σφαγές Χριστιανών στη χώρα εκείνη την εποχή.[17][18]

Στον επαναληπτικό γύρο της 16ης με 17ης Ιουνίου, ο Μόρσι κατέλαβε ξανά την πρώτη θέση με ποσοστό 51,73% (13.230.131 ψήφοι) έναντι 48,27% του Σαφίκ (12.347.380 ψήφοι). Στις 24 Ιουνίου ανακοινώθηκε και επίσημα ως νικητής των εκλογών.[19] Την ίδια ημέρα υπέβαλε την παραίτησή του από την προεδρία του Κόμματος της Ελευθερίας και της Δικαιοσύνης. Ορκίστηκε πρόεδρος της Αιγύπτου στις 30 Ιουνίου του 2012.[20]

Η πολιτική του ως Πρόεδρος της Αιγύπτου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως πρόεδρος της χώρας, ο Μόρσι βρέθηκε αρχικά αναγκασμένος να αντιμετωπίσει τον κρατικό μηχανισμό που ήταν στελεχωμένος από πολλούς πρώην οπαδούς του Μουμπάρακ..[21] Υπήρχαν φόβοι πως οι προσπάθειές του θα οδηγούσαν σε ρήξη με πολλά μέλη του, κυρίως με τους στρατιωτικούς.[22]

Στις πρώτες του δημόσιες δηλώσεις (29 Ιουνίου 2012), στην κεντρική πλατεία Ταχρίρ, υποσχέθηκε ότι θα προχωρούσε στην απελευθέρωση των διαδηλωτών που περίμεναν να δικαστούν σε στρατοδικεία αλλά και ότι θα προσπαθούσε να απελευθερώσει τον σεΐχη Ομάρ Αμπντέλ Ραχμάν, ο οποίος παρέμενε φυλακισμένος στις ΗΠΑ για τη συμμετοχή του στην βομβιστική επίθεση του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου το 1993.[23] Επιπλέον, προσπάθησε να επηρεάσει τις συζητήσεις για το νέο σύνταγμα της χώρας. Προσπάθησε να ευνοήσει ένα σύστημα που θα περιείχε μέτρα που προστάτευαν τους πολίτες, αλλά ταυτόχρονα θα κατοχύρωνε το ισλαμικό δίκαιο.[24] Το προσχέδιο του νέου Συντάγματος που υιοθετήθηκε τελικά όριζε το Ισλάμ ως θρησκεία του κράτους, έδινε κεντρικό ρόλο στη Σαρία ως βασική πηγή της νομοθεσίας (και αντίστοιχα στο Χριστιανισμό και τον Ιουδαϊσμο ως βασική πηγή νομοθεσίας για τους Χριστιανούς και τους Εβραίους της χώρας), όριζε ότι το κράτος θα προστατεύει «την αληθινή φύση της αιγυπτιακής οικογένειας και θα προάγει τα ήθη και τις αξίες της», απαγόρευε σε ανώτερα στελέχη του Εθνικού Δημοκρατικού Κόμματος του Μουμπάρακ να πάρουν μέρος στις τοπικές ή τις βουλευτικές εκλογές επί 10 χρόνια, ενώ απουσίαζε από αυτό μια ρητή κατοχύρωση της ισότητας των δύο φύλων.[25][26]

Στις αρχές Ιουλίου του 2012 προσπάθησε να επαναφέρει τα μέλη του κοινοβουλίου που είχε διαλυθεί ένα μήνα νωρίτερα και στο οποίο κυριαρχούσαν οι ισλαμιστές του Κόμματος της Ελευθερίας και της Δικαιοσύνης και άλλων ισλαμιστικών ομάδων, κάτι που έφερε την αντίδραση του Ανώτατου Συμβουλίου των Ενόπλων Δυνάμεων.[27] Στις 2 Αυγούστου όρισε ως πρωθυπουργό της χώρας, μετά την παραίτηση του Καμάλ Γκανζούρι, τον πρώην υπουργό Υδάτινών Πόρων και Άρδευσης, Χισάμ Καντίλ, ο οποίος σχημάτισε κυβέρνηση συνεργασίας των κομμάτων της Ελευθερίας και της Δικαιοσύνης, του Κόμματος Ελ-Βασάτ και του Κόμματος Αλ-Ναχντά.

Ο Μόρσι αντιτάχθηκε σε συνταγματικές διατάξεις που περιόριζαν την εξουσία του, ενώ απαίτησε την παραίτηση των επικεφαλής των Ενόπλων Δυνάμεων και του Επιτελείου Στρατού (12 Αυγούστου 2012).[28]

Στην εξωτερική του πολιτική, ο Μόρσι κατάφερε να λάβει τη στήριξη των χωρών του Περσικού Κόλπου.[29] Επιπλέον, δήλωσε πως η Αίγυπτος θα τιμήσει τις υπογραφές της σε όλες της διεθνής συμφωνίες που είχε κάνει μέχρι τότε.[30]

Τον Νοέμβριο του 2012 η παρέμβασή του στην κρίση στη Μέση Ανατολή, μετά τις εχθροπραξίες μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας, υπήρξε κομβική και οδήγησε τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές σε επίτευξη εκεχειρίας. Στο εξωτερικό, οι αναλυτές ανέδειξαν τη συμβολή του, ενίσχυσαν τη φήμη του και αναβάθμισαν τον ρόλο της Αιγύπτου για την ειρήνη στην περιοχή.[31] Η απόφασή του, όμως, τις επόμενες ημέρες, να προχωρήσει σε προεδρικό διάταγμα με το οποίο προστάτευε την συντακτική συνέλευση από την συμφωνημένη διάλυση της τον Δεκέμβριο για επιπλέον δύο μήνες ενώ ταυτόχρονα προστάτευε με τον ίδιο τρόπο την Άνω Βουλή, στην οποία κυριαρχούν οι ισλαμιστές, και αντικαθιστούσε τον γενικό εισαγγελέα, προκάλεσαν νέα ανάφλεξη στο εσωτερικό της χώρας. Ταυτόχρονα, με το ίδιο διάταγμα αφαιρούσε από την δικαιοσύνη ή οποιαδήποτε άλλη αρχή την ικανότητα να προσβάλουν τις αποφάσεις του από την στιγμή της ορκωμοσίας του ως πρόεδρος μέχρι την έναρξη ισχύος του νέου Συντάγματος.[32] Η αντιπολίτευση οργάνωσε διαμαρτυρίες στο Κάιρο, κατηγορώντας τον Μόρσι για δικτατορικές υπερεξουσίες.[33] Αν και ο Μόρσι απέσυρε το διάταγμα τις επόμενες ημέρες[34] η ένταση συνεχίστηκε με αφορμή το δημοψήφισμα για το νέο Σύνταγμα, με βίαιες συγκρούσεις μεταξύ οπαδών της Κυβέρνηση και της αντιπολίτευσης.

Διαδηλώσεις 30ης Ιουνίου 2013 και πραξικόπημα 3ης Ιουλίου 2013[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την επέτειο ενός έτους από την ανάληψη καθηκόντων από την κυβέρνηση Μόρσι, νέες μαζικές διαδηλώσεις διαμαρτυρίας ξέσπασαν στη χώρα. Στις 30 Ιουνίου 2013, χιλιάδες αντικυβερνητικοί διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Ταχρίρ, κέντρο αναφοράς των διαδηλωτών και κατά την επανάσταση του 2011 ενάντια στην κυβέρνηση Μουμπάρακ. Οι διαδηλωτές, με την υποστήριξη της αντιπολίτευσης, ζητούσαν πρόωρες εκλογές και απομάκρυνσή του Μόρσι από την εξουσία, κατηγορώντας τον για την φιλοϊσλαμική του πολιτική, τις εξουσίες που είχε αποκτήσει μέσω των παρεμβάσεών του και τον διορισμό σε σημαντικές θέσεις της διοίκησης μελών της Μουσουλμανικής Αδελφότητας.[35] Τα πνεύματα είχαν οξυνθεί τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες είχαν πραγματοποιηθεί επιθέσεις στα γραφεία της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και οδομαχίες μεταξύ υποστηρικτών και ενάντιων του Μόρσι σε διάφορα περιστατικά βίας σε όλη τη χώρα.[36] Ο Στρατός, από τη μεριά του, είχε διακηρύξει πως είναι έτοιμος να «σώσει το έθνος» και πως δεν θα επέτρεπε μια «επίθεση κατά της θέλησης του λαού» και τη διολίσθηση της χώρας σε «ανεξέλεγκτη σύγκρουση».[37]

Κατά την διάρκεια των διαδηλώσεων σημειώθηκαν νέες αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ των υποστηρικτών και των ενάντιων της κυβέρνησης, με τον Μόρσι να αρνείται κάθε ενδεχόμενο να απομακρυνθεί από την εξουσία. Οι διαδηλωτές κατέλαβαν τα κεντρικά γραφεία της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, ενώ το κίνημα «Ταραμούντ», που πρωταγωνιστούσε στις διαδηλώσεις, κάλεσε τον Μόρσι να παραιτηθεί μέχρι το απόγευμα της Τρίτης 2 Ιουλίου ή να βρεθεί αντιμέτωπος με «πλήρη πολιτική ανυπακόη» στους δρόμους της χώρας.[38][39]

Τότε, ο Στρατός αποφάσισε να παρέμβει. Με τελεσίγραφο προς τον Μόρσι, την 1 Ιουλίου 2013, καλούσε τον πρόεδρο της Αιγύπτου να ακούσει τους διαδηλωτές και να παραδώσει την εξουσία, δίνοντάς του μια διορία 48 ωρών.[40] Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση Μόρσι κατέρρεε στο εσωτερικό της. Αρκετοί υπουργοί της κυβέρνησης παραιτήθηκαν υπό το βάρος των διαδηλώσεων σε όλη τη χώρα, ανάμεσα τους και ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας Μοχάμεντ Καμέλ Αμρ, ενώ επικεφαλής του Στρατού είχε τεθεί ο υπουργός Άμυνας, στρατηγός Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι.[41] Ο Μόρσι απέρριψε το τελεσίγραφο ενώ δήλωσε πως ο ίδιος θα συνέχιζε τη δική του πορεία για να επιτευχθεί «εθνική συμφιλίωση», με την Μουσουλμανική Αδελφότητα να κατηγορεί τον στρατό για προετοιμασία πραξικοπήματος.[42] Όλες οι πλευρές, κυβέρνηση, στρατός και διαδηλωτές, δήλωσαν έτοιμοι και αποφασισμένοι για όλα, δυναμιτίζοντας περισσότερο το κλίμα.[43] O Μόρσι ξεκαθάρισε άλλη μια φορά πως δεν είχε καμία πρόθεση να παραιτηθεί και κάλεσε σε σχηματισμό «κυβέρνησης εθνικής συναίνεσης».[44] Με διάγγελμά του, κάλεσε τις δυνάμεις του στρατού να αποσύρουν το τελεσίγραφο.

Την Τετάρτη 3 Ιουλίου 2013, και ενώ οι διαδηλώσεις συνεχίζονταν, αμέσως μετά την λήξη της διορίας 48 ωρών δυνάμεις του Στρατού κατέλαβαν το κτήριο της κρατικής τηλεόρασης και έθεσαν σε περιορισμό τον Μοχάμεντ Μόρσι, καταλαμβάνοντας περιμετρικά το στρατόπεδο της Ρεπουμπλικανικής Φρουράς, όπου βρισκόταν και συνέχιζε να εργάζεται ο πρόεδρος της Αιγύπτου.[45] Ο Στρατός καθαίρεσε τον πρόεδρο Μόρσι του αξιώματός του και ανέστειλε την ισχύ του Συντάγματος, παρουσιάζοντας τον οδικό χάρτη που είχε σχεδιάσει τις προηγούμενες ημέρες το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο, οποίος θα οδηγήσει τη χώρα μέχρι τις προεδρικές και βουλευτικές εκλογές.[46][47] Ο Στρατός παραχώρησε την εξουσία της χώρας στον πρόεδρο του Συνταγματικού Δικαστηρίου, δικαστή Αντλί Μανσούρ.[48]

Προσωπική ζωή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είναι παντρεμένος από το 1979 με τη Ναγκλαά Αλί Μαχμούντ (Αραβικά: نجلاء على محمود), έχουν αποκτήσει πέντε παιδιά[49], ενώ έχουν και τρία εγγόνια[50].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
  1. David Matthews (July 19, 2012). «Academic-turned-politician aims to fix engine of state». The Times of Higher Education. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις August 12, 2012. http://www.webcitation.org/69sKiyEAe. Ανακτήθηκε στις August 12, 2012. 
  2. 2,0 2,1 Driggs, Alexis (26 June 2012). «Egyptians elect USC alumnus». Daily Trojan. http://dailytrojan.com/2012/06/26/egyptians-elect-usc-alumnus/. Ανακτήθηκε στις 22 September 2012. 
  3. «Interview with Mohamed Morsi» (στα Arabic). Al Jazeera. January 29, 2012. http://www.aljazeera.net/home/print/0353e88a-286d-4266-82c6-6094179ea26d/ec1af614-ab8b-4f33-9e16-b7969e03e175. Ανακτήθηκε στις August 12, 2012. 
  4. «Dr. Mohammad Morsy». Egypt State Information Service. July 20, 2012. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις August 12, 2012. http://www.webcitation.org/69sKrWFL4. Ανακτήθηκε στις August 12, 2012. 
  5. Foreign Affairs magazine, September - October 2011, "The Unbreakable Muslim Brotherhood", by Eric Trager, pp. 114–222
  6. Mayy El Sheikh and David D. Kirkpatrick (June 27, 2012). «Egypt's Everywoman Finds Her Place Is in the Presidential Palace». The New York Times. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις August 12, 2012. http://www.webcitation.org/69sBCsZat. Ανακτήθηκε στις August 12, 2012. 
  7. Yolande Knell (June 24, 2012). «Egypt president: Muslim Brotherhood's Mohammed Mursi». BBC News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις August 12, 2012. http://www.webcitation.org/69sBe7Jf3. Ανακτήθηκε στις August 12, 2012. 
  8. «Egypt’s Muslim Brotherhood selects hawkish leaders | Al-Masry Al-Youm: Today's News from Egypt». Al-Masry Al-Youm. 30 April 2011. http://www.almasryalyoum.com/en/node/418600. Ανακτήθηκε στις 20 December 2011. 
  9. «Egypt: Muslim Brotherhood sets up new party». BBC News. 30 April 2011. http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-13249434. Ανακτήθηκε στις 20 December 2011. 
  10. Kirkpatrick, David D. (31 March 2012), «More Confident Brotherhood Names Candidate in Egypt», New York Times, http://www.nytimes.com/2012/04/01/world/middleeast/brotherhood-chooses-a-candidate-in-egypt.html 
  11. Egypt bars 10 candidates from election, aljazeera, 15/4/2012
  12. «Egypt Brotherhood candidate: army wants to retain power». Al-Akhbar. Agence France-Presse. 18 April 2012. http://english.al-akhbar.com/content/presidential-frenzy-after-egypt-bars-10-candidates. Ανακτήθηκε στις 12 August 2012. 
  13. Morsi, Shafiq officially in Egypt's presidential elections runoffs, Ahram, 28/5/2012
  14. Arabian Business Egyptians back sharia law, end of Israel treaty, poll shows, 26 April 2011
  15. «Phone Survey of Cairo and Alexandria». Scribd Middle East Polls. 24 June 2010. http://www.scribd.com/Egypt-Poll/d/48662607. Ανακτήθηκε στις 12 March 2011. 
  16. Atul Atulenaja (30 May 2012). «Egypt's Islamists seek 'grand coalition' with liberals, minorities». The Hindu. http://www.thehindu.com/news/international/article3473860.ece. Ανακτήθηκε στις 30 May 2012. 
  17. «Morsy demands Okasha be banned from TV». Egypt Independent. 30 May 2012. http://www.egyptindependent.com/news/morsy-demands-okasha-be-banned-tv. Ανακτήθηκε στις 30 May 2012. 
  18. Harry Sterling (10 June 2012). «Sterling: Gauging Muslims' ability to leave their faith». The Calgary Herald. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 August 2012. http://www.webcitation.org/69sLGCph8. Ανακτήθηκε στις 12 August 2012. 
  19. Ο ισλαμιστής Μοχάμεντ Μούρσι ανακηρύχθηκε νέος πρόεδρος της Αιγύπτου, To Βήμα, 24/06/2012
  20. Πρόεδρος της Αιγύπτου ορκίστηκε ο Μοχάμεντ Μούρσι, in.gr, 30/6/2012
  21. Shadi Hamid (7 June 2012). «Brother Number One». Foreign Policy. http://www.foreignpolicy.com/articles/2012/06/07/brother_number_one?page=full. Ανακτήθηκε στις 26 June 2012. 
  22. Ivan Watson (10 July 2012). «Egyptian parliament to convene in defiance of generals». CNN. http://edition.cnn.com/2012/07/10/world/meast/egypt-politics/index.html. Ανακτήθηκε στις 12 August 2012. 
  23. Συμβολικό όρκο ενώπιον του αιγυπτιακού λαού έδωσε ο Μούρσι στην Ταχρίρ, in.gr, 29/7/2012
  24. Jeffrey Fleishman (25 January 2012). «Egypt's Mohammed Morsi moves into Mubarak's presidential office, meets with military». Toronto Star. http://www.thestar.com/news/world/article/1216640--egypt-s-mohammed-morsi-moves-into-mubarak-s-presidential-office-picks-team. Ανακτήθηκε στις 12 August 2012. 
  25. Κεντρικό ρόλο στη σαρία δίνει το νέο Σύνταγμα της Αιγύπτου, Τα Νέα, 29 Νοεμβρίου 2012
  26. Αίγυπτος: Υιοθετήθηκε το σχέδιο του νέου συντάγματος, Έθνος, 30/11/2012
  27. Αίγυπτος: «Μπρα-ντε-φερ» μεταξύ προέδρου και στρατιωτικών, Αίγυπτος: Αναστέλλεται η εφαρμογή του διατάγματος Μούρσι, Το Βήμα, 10/07/2012
  28. Επίδειξη δύναμης από τον πρόεδρο Μούρσι, Έθνος, 13/8/2012
  29. Viktor Kotsev (14 August 2012). «A Brotherhood coup in Egypt». Asia Times Online. http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/NH15Ak04.html. Ανακτήθηκε στις 14 August 2012. 
  30. Tzvi Ben Gedalyahu (June 25, 2012). «Cairo Gov't Conceived in Violence, Bred in Chaos». Arutz Sheva. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 August 2012. http://www.webcitation.org/69sMBYEHG. Ανακτήθηκε στις 12 August 2012. 
  31. Μόρσι: «σταρ» στο εξωτερικό, «φαραώ» στο εσωτερικό, Το Βήμα, 23/11/2012
  32. Υπερεξουσίες παραχώρησε στον εαυτό του ο Μοχάμεντ Μόρσι, in.gr, 22/11/2012
  33. Να αποσυρθεί το «δικτατορικό» διάταγμα Μόρσι απαιτεί ο Ελ Μπαραντέι, in.gr, 24/11/2012
  34. «Απέσυρε το διάταγμα ο πρόεδρος Μόρσι». Έθνος. 9 Δεκεμβρίου 2012. http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22769&subid=2&pubid=63750947. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2012. 
  35. «BBC: Πού πάει η Αίγυπτος;». Το Βήμα. http://www.tovima.gr/world/article/?aid=520540. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2013. 
  36. «Συγκρούσεις στην Αίγυπτο- δύο νεκροί και δεκάδες τραυματίες». Ελευθεροτυπία. 27 Ιουνίου 2013. http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=371414. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2013. 
  37. ««Παρών» δηλώνει ο στρατός στην Αίγυπτο πριν τις διαδηλώσεις κατά Μόρσι». ΔΟΛ μέσω in.gr. 23 Ιουνίου 2013. http://news.in.gr/world/article/?aid=1231254266. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2013. 
  38. «Εισβολή διαδηλωτών σε γραφεία των Αδελφών Μουσουλμάνων». ΔΟΛ μέσω in.gr. 1 Ιουλίου 2013. http://news.in.gr/world/article/?aid=1231255316. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2013. 
  39. «Αίγυπτος: Τελεσίγραφο του κινήματος Τάμαροντ προς τον πρόεδρο Μόρσι». Αυγή. 1 Ιουλίου 2013. http://www.avgi.gr/article/546723/aiguptos-telesigrafo-tou-kinimatos-tamaront-pros-ton-proedro-morsi. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2013. 
  40. «Τελεσίγραφο στον Μόρσι». Έθνος. 1 Ιουλίου 2013. http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22769&subid=2&pubid=63851396. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2013. 
  41. «Φυλλορροεί η αιγυπτιακή κυβέρνηση». Ελευθεροτυπία. 2 Ιουλίου 2013. http://www.enet.gr/?i=news.el.kosmos&id=372598. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2013. 
  42. «Στο «κόκκινο» η Αίγυπτος-Απέρριψε το τελεσίγραφο του στρατού ο Μόρσι». Έθνος. 2 Ιουλίου 2013. http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22769&subid=2&pubid=63851456. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2013. 
  43. «Μόρσι και Στρατός ορκίζονται και τη ζωή τους καθώς εκπνέει το τελεσίγραφο». ΣΚΑΪ. 2 Ιουλίου 2013. http://www.skai.gr/news/world/article/236594/morsi-kai-stratos-orkizontai-kai-ti-zoi-tous-kathos-ekpneiei-to-telesigrafo/. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2013. 
  44. «Απορρίπτει ο Μόρσι το χακί τελεσίγραφο και θα επιδιώξει συμφιλίωση». ΔΟΛ μέσω in.gr. 2 Ιουλίου 2013. http://news.in.gr/world/article/?aid=1231255456. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2013. 
  45. ««Βελούδινο» στρατιωτικό πραξικόπημα στην Αίγυπτο». Καθημερινή. 3 Ιουλίου 2013. http://www.kathimerini.com.cy/index.php?pageaction=kat&modid=1&artid=139178. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2013. 
  46. «Ο στρατός καθαίρεσε τον Μόρσι». Πρώτο Θέμα. 3 Ιουλίου 2013. http://www.protothema.gr/world/article/291593/o-stratos-katelave-to-ktirio-tis-dimosias-tileorasis-sto-kairo/. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2013. 
  47. «Οδικό χάρτη μετά την καθαίρεση Μόρσι παρουσίασε ο στρατός». ΔΟΛ μέσω in.gr. 3 Ιουλίου 2013. http://news.in.gr/world/article/?aid=1231255832. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2013. 
  48. «Adly Mansour, Chief Justice Of Egypt's Supreme Constitutional Court, Named Interim President». Huffington Post. 3 Ιουλίου 2013. http://www.huffingtonpost.com/2013/07/03/adly-mansour-egypt-interim-president_n_3542657.html. Ανακτήθηκε στις 4 Ιουλίου 2013. 
  49. Tom Perry (24 June 2012). «Newsmaker: Egypt's Morsy goes from prisoner to president». Reuters. http://www.reuters.com/article/2012/06/24/us-egypt-election-morsy-idUSBRE85N0DJ20120624. Ανακτήθηκε στις 12 August 2012. 
  50. «Son of Egypt's President-elect Mursi to resume medical career in Saudi Arabia». Al Arabiya. 27 June 2012. http://english.alarabiya.net/articles/2012/06/26/222916.html. Ανακτήθηκε στις 12 August 2012. 


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Mohamed Morsi της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).