Βικιπαίδεια:Αξιόπιστες πηγές

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Τα λήμματα της Βικιπαίδειας θα πρέπει να βασίζεται σε αξιόπιστες, δημοσιευμένες πηγές, εξασφαλίζοντας ότι καλύπτονται όλες οι πλειοψηφικές και σημαντικές μειοψηφικές απόψεις που έχουν εμφανιστεί σε αυτές τις πηγές (δείτε Βικιπαίδεια:Ουδετερότητα).

Η κατευθυντήρια γραμμή σε αυτή τη σελίδα συζητά την αξιοπιστία των διαφόρων τύπων πηγών. Η πολιτική για την τεκμηρίωση είναι Βικιπαίδεια:Επαληθευσιμότητα, η οποία απαιτεί εντός κειμένου παραπομπές για κάθε υλικό που αμφισβητείται ή ενδέχεται να αμφισβητηθεί, καθώς και για όλα τα παραθέματα. Η πολιτική αυτή εφαρμόζεται αυστηρά σε όλο το περιεχόμενο στα λήμματα, καταλόγους, και ενότητες των λημμάτων, χωρίς εξαίρεση, και ιδίως στις βιογραφίες των ατόμων που ζουν, η οποία αναφέρει:

Αμφιλεγόμενο υλικό για ζωντανά προσώπα (ή που πέθαναν πρόσφατα ), το οποίο είναι ατεκμηρίωτο ή κακής προέλευσης -άσχετα εάν το υλικό είναι αρνητικό, θετικό, ουδέτερο, ή απλά αμφίβολο- θα πρέπει να απομακρύνεται αμέσως και χωρίς να καθυστερούμε για συζήτηση.

Σε περίπτωση αντίφασης μεταξύ της παρούσας σελίδας και των πολιτικών μας όσον αφορά την τεκμηρίωση και απόδοση, η πολιτική έχει προτεραιότητα και οι συντάκτες θα πρέπει να επιδιώκουν να επιλύσουν τη διαφορά. Άλλες πολιτικές που αφορούν την προέλευση της τεκμηρίωσης είναι Βικιπαίδεια:Όχι πρωτότυπη έρευνα και Βικιπαίδεια:Βιογραφίες ζώντων προσώπων.


Επισκόπηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα λήμματα θα πρέπει να βασίζονται σε αξιόπιστες, από τρίτους, δημοσιευμένες πηγές με μια φήμη για τον έλεγχο των γεγονότων και την ακρίβεια. Αυτό σημαίνει ότι δημοσιεύσουμε τις απόψεις μόνο αξιόπιστων συγγραφέων, και όχι τις απόψεις του Βικιπαιδειστών που διάβασαν και ερμήνευσαν πρωτογενές υλικό οι ίδιοι. Τα ακόλουθα παραδείγματα αφορούν μόνον κάποια από τα πιθανά είδη αξιόπιστων πηγών και προβλήματα αξιοπιστίας πηγών, και δεν προορίζονται να είναι πλήρη. Η σωστή τεκμηρίωση πάντα εξαρτάται από το πλαίσιο χρήσης. Η κοινή λογική και συντακτική κρίση αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας.

Βασικές αρχές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ίδια η πηγή, ο δημιουργός της, ο εκδότης της ή ο χώρος δημοσίευσής της (διαδικτυακός τόπος, βιβλίο, συλλογή, πίνακας) μπορούν να επηρεάσουν την αξιοπιστία της. Τα λήμματα πρέπει να αναφέρουν πηγές που προέρχονται από ανεξαρτήτους, τρίτους συγγραφείς και που βρίσκονται σε έγκυρες εκδόσεις.

Δεν εννοούνται ως αξιόπιστες πηγές οι απλές αναφορές ονομάτων ή τίτλων που επιβεβαιώνουν την ύπαρξη του εν λόγω θέματος. Έτσι η απλή αναφορά π.χ. σε γενικές βάσεις δεδομένων ή άλλου τύπου γενικούς καταλόγους δεν αποτελούν αξιόπιστη πηγή τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τα κριτήρια σπουδαιότητας.

Ορισμός μιας πηγής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η λέξη "πηγή" όταν παρατίθενται πηγές στη Βικιπαίδεια έχει τρεις σχετικές έννοιες:

  • το κομμάτι της ίδιας της εργασίας (το άρθρο, βιβλίο),
  • τον δημιουργό του έργου (ο συγγραφέας, δημοσιογράφος),
  • και ο εκδότης του έργου (για παράδειγμα, Random House ή Cambridge University Press).

Οποιαδήποτε από τις τρεις μπορεί να επηρεάσει την αξιοπιστία. Αξιόπιστες πηγές μπορούν να είναι δημοσιευμένο υλικό με μια αξιόπιστη διαδικασία έκδοσης, συγγραφείς που θεωρούνται αυθεντίες σε σχέση με το αντικείμενο, ή και τα δύο. Τα προσόντα αυτά πρέπει να μπορούν να επιδειχθούν σε άλλους ανθρώπους.

Ορισμός του δημοσιευμένου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο όρος "δημοσιευμένο" πιο συχνά συνδέεται με κείμενα, είτε στην παραδοσιακή έντυπη μορφή ή σε δικτυακή. Ωστόσο, ηχητικό, video και πολυμεσικό υλικό που έχει καταγραφεί και στη συνέχεια μεταδοθεί, διανεμηθεί ή αρχειοθετηθεί από ένα αξιόπιστο πρόσωπο ή οργανισμό μπορεί επίσης να πληρούν τα απαραίτητα κριτήρια για να θεωρηθούν αξιόπιστες πηγές. Όπως και οι πηγές κειμένων, οι πηγές από μέσα ενημέρωσης πρέπει να παράγονται από ένα αξιόπιστο τρίτο εκδότη και να έχει μια σωστή παραπομπή. Επιπλέον, ένα αρχειοθετημένο αντίγραφο του μέσου ενημέρωσης πρέπει να υπάρχει. Είναι βολικό, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι αναγκαίο, για το αρχειοθετημένο αντίγραφο να είναι προσβάσιμο μέσω του Διαδικτύου.

Το πλαίσιο έχει σημασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η αξιοπιστία μιας πηγής εξαρτάται από το εννοιολογικό πλαίσιο. Κάθε πηγή πρέπει να ζυγίζεται προσεκτικά για να κρίθεί κατά πόσον είναι αξιόπιστη για τη δήλωση που γίνεται στο λήμμα της Βικιπαίδειας και αν είναι η κατάλληλη πηγή για αυτό το περιεχόμενο. Σε γενικές γραμμές, όσο περισσότεροι άνθρωποι ασχολούνται με τον έλεγχο των γεγονότων, αναλύοντας νομικά ζητήματα, καθώς και έλεγχο την γραφή, τόσο πιο αξιόπιστη η δημοσίευση. Οι πηγές πρέπει να στηρίζουν άμεσα την πληροφορία όπως παρουσιάζεται στο άρθρο της Βικιπαίδειας. Εάν δεν μπορούν να βρεθούν αξιόπιστες πηγές σχετικά με ένα θέμα, η Βικιπαίδεια δεν θα πρέπει να έχει ένα λήμμα σχετικά με αυτό.

Ορισμένοι τύποι πηγών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολλά λήμματα της Βικιπαίδειας βασίζονται σε επιστημονικό υλικό. Όταν είναι διαθέσιμες, ακαδημαϊκές και έγκριτες δημοσιεύσεις, επιστημονικές μονογραφίες και διδακτικά βιβλία είναι συνήθως οι πιο αξιόπιστες πηγές. Ωστόσο, ορισμένο επιστημονικό υλικό μπορεί να είναι παρωχημένο, σε ανταγωνισμό με εναλλακτικές θεωρίες, ή αμφιλεγόμενο εντός του σχετικού πεδίου. Προσπαθήστε να παραπέμπετε στη σύγχρονη επιστημονική συναίνεση όταν είναι διαθέσιμη, αναγνωρίζοντας ότι αυτή είναι συχνά απούσα. Αξιόπιστες μη-ακαδημαϊκές πηγές μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν σε λήμματα σχετικά με επιστημονικά θέματα, ιδίως υλικό από υψηλής ποιότητας γενικές δημοσιεύσεις. Η απόφαση για ποιες πηγές είναι κατάλληλες εξαρτάται από το πλαίσιο. Το υλικό πρέπει να αποδίδεται στην πηγή του εντός κειμένου, όπου οι πηγές διαφωνούν.

Επιστημονικές πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Τα λήμματα θα πρέπει να βασίζονται σε δευτερογενείς πηγές, όποτε είναι δυνατόν. Για παράδειγμα, ένα επιστημονικό άρθρο που επιθεωρεί ένα θέμα, μια μονογραφία, ή ένα βιβλίο είναι καλύτερα από μια πρωτογενή ερευνητική εργασία. Όταν η τεκμηρίωση βασίζεται σε πρωτογενείς πηγές συνιστάται ιδιαίτερη προσοχή· οι βικιπαιδιστές δεν πρέπει ποτέ να ερμηνεύουν οι ίδιοι το περιεχόμενο των πρωτογενών πηγών. Δείτε Βικιπαίδεια:Όχι πρωτότυπη έρευνα.
  • Υλικό όπως ένα άρθρο, βιβλίο, μονογραφία, ή ερευνητική εργασία που έχει υποβληθεί σε έλεγχο από την επιστημονική κοινότητα θεωρείται αξιόπιστο: εάν το υλικό έχει δημοσιευθεί σε έγκριτες peer-reviewed πηγές, από σεβαστές ακαδημαϊκές εκδόσεις ή γενικά έχει ελεγχθεί από έναν ή περισσότερους άλλους επιστήμονες.
  • Ολοκληρωμένες εργασίες ή διατριβές που γράφτηκαν ως μέρος των απαιτήσεων για την απόκτηση διδακτορικού διπλώματος, και οι οποίες είναι διαθέσιμες στο κοινό (μέσω διαδανεισμού ή από Proquest), μπορούν να χρησιμοποιηθούν αλλά πρέπει να δοθεί προσοχή. Κάποιες από αυτές θα έχουν περάσει από μια διαδικασία ομότιμης ακαδημαϊκής αναθεώρησης, με διαφορετικά επίπεδα αυστηρότητας, όμως μερικές όχι. Αν είναι δυνατόν, χρησιμοποιήστε διατριβές που έχουν αναφερθεί στη βιβλιογραφία, εποπτευόμενες από αναγνωρισμένους ειδικούς στον τομέα, ή αξιολογημένες από τρίτους. Διατριβές σε εξέλιξη δεν έχουν ελεγχθεί και δεν θεωρούνται ως δημοσιευμένες και έτσι δεν είναι αξιόπιστες πηγές κατά κανόνα. Μερικά διατριβές δημοσιεύονται αργότερα με τη μορφή επιστημονικών μονογραφιών ή ομότιμα επιθεωρημένων άρθρων, και, εάν υπάρχουν, αυτές είναι συνήθως προτιμότερες από την αρχική διατριβή ως πηγές. Μεταπτυχιακές εργασίες και διατριβές θεωρούνται αξιόπιστες μόνον εάν μπορεί να αποδειχθεί ότι είχαν σημαντική επιστημονική επιρροή.
  • Η αξιοπιστία μιας πηγής μπορεί να βεβαιωθεί όταν αυτή έχει εισέλθει στην κύρια ακαδημαϊκή συζήτηση με τον έλεγχο των ακαδημαϊκών αναφορών που αυτή έχει λάβει σε citation indexes. Περιοδικά που δεν περιλαμβάνονται σε κάποιο citation index, ιδίως σε τομείς που καλύπτονται ικανοποιητικά από τέτοια ευρετήρια, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή, αν και το κατά πόσο είναι δόκιμη η αναφορά στις πηγές αυτές εξαρτάται από το πλαίσιο χρήσης τους.
  • Απομονωμένες μελέτες συνήθως θεωρούνται αβέβαιες και μπορεί να αλλάξουν υπό το φως της περαιτέρω ακαδημαϊκής έρευνας. Η αξιοπιστία μιας μελέτης εξαρτάται από το πεδίο. Μελέτες που αφορούν πολύπλοκους και δυσνόητους τομείς, όπως η ιατρική, είναι λιγότερο καθοριστικές. Αποφύγετε την δυσανάλογη βαρύτητα όταν χρησιμοποιείτε μεμονωμένες μελέτες σε τέτοιους τομείς. Μετα-αναλύσεις , βιβλία και επιστημονικά άρθρα επιθεωρήσεων προτιμώνται όταν είναι διαθέσιμα, έτσι ώστε να παρέχετε κατάλληλο πλαίσιο.
  • Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να λαμβάνεται με περιοδικά που υπάρχουν κυρίως για να προωθήσουν μια συγκεκριμένη άποψη. Ο ισχυρισμός της αξιολόγησης από ομοτίμους δεν αποτελεί ένδειξη ότι το περιοδικό είναι σεβαστό, ή ότι οποιαδήποτε ουσιαστική αξιολόγηση από ομοτίμους συμβαίνει πραγματικά. Περιοδικά που δεν είναι ομότιμα αξιολογημένα από την ευρύτερη ακαδημαϊκή κοινότητα δεν θα πρέπει να θεωρούνται αξιόπιστα, εκτός από το να δείξετε τις απόψεις των ομάδων που εκπροσωπούνται από αυτά τα περιοδικά.[1]
  • Ορισμένες εκδόσεις που εμφανίζονται να είναι αξιόπιστα περιοδικά, είναι, αντίθετα, πολύ χαμηλής ποιότητας· οι δημοσιεύσεις τους δεν υπόκεινται σε έλεγχο από κριτές (επιστήμονες ειδικούς στο αντικείμενο του θέματος) και δημοσιεύουν οτιδήποτε υποβάλλεται αν ο συγγραφέας είναι διατεθειμένος να καταβάλλει ένα τέλος. Μερικά πάνε τόσο μακριά ώστε να μιμούνται τα ονόματα αξιόπιστων περιοδικών.[2][3][4] Αν δεν είστε σίγουροι για την ποιότητα του περιοδικού, ελέγξτε ότι η συντακτική ομάδα βασίζεται σε ένα σεβαστό αναγνωρισμένο πανεπιστήμιο, και ότι περιλαμβάνεται στο σχετικό citation index.

Επιστημονική διαφωνία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η προφορική δήλωση των επιστημόνων που καλούνται να εκφέρουν γνώμη σε ειδησεογραφικές εκπομπές μέσων μαζικής ενημέρωσης για ένα επιστημονικό θέμα στο οποίο υπάρχει διχογνωμία και άρα δυσκολία στον εντοπισμό της πλέον αξιόπιστης πηγής, δεν θεωρείται αξιόπιστη επιστημονική πηγή και είναι χρήσιμη μόνο ως η γνώμη του τάδε επιστήμονα. Η επιστημονική διαφωνία υφίσταται όταν υπάρχει αντίλογος πάνω στο θέμα με κρινόμενη επιστημονική δημοσίευση η οποία απαντά σε προηγούμενη δημοσιευμένη επιστημονική εργασία. Η αστήρικτη βιβλιογραφικά αντίθεση ενός επιστήμονα απέναντι σε μια τεκμηριωμένη επιστημονικά θέση δεν είναι επιστημονική διαφωνία.
  • Σε δύσκολες περιπτώσεις που υφίσταται πράγματι επιστημονική διαφωνία είναι χρήσιμες ως πηγές έγκριτες δημοσιεύσεις που κατά καιρούς συνοψίζουν την πορεία της επιστημονικής έρευνας.

Ειδησεογραφικοί οργανισμοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ειδησεογραφικές πηγές συχνά περιέχουν τόσο περιεχόμενο που αφορά σε γεγονότα όσο και περιεχόμενο απόψεων. "Ειδησεογραφικό ρεπορτάζ" από καθιερωμένους ειδησεογραφικούς οργανισμούς γενικά θεωρείται ότι είναι αξιόπιστο για δηλώσεις περί γεγονότων (αν και ακόμη και το πιο αξιόπιστο ρεπορτάζ περιέχει μερικές φορές λάθη). Ειδησεογραφικό ρεπορτάζ από λιγότερο καθιερωμένα μέσα γενικά θεωρείται λιγότερο αξιόπιστο για αναφορά γεγονότων. Οι περισσότερες εφημερίδες επανεκτυπώνουν κομμάτια από ειδησεογραφικά πρακτορεία, όπως το BBC News, Reuters, Agence France-Presse ή το Associated Press, τα οποία είναι υπεύθυνα για την ακρίβεια. Τα πρακτορεία θα πρέπει να αναφέρονται εκτός από την εφημερίδα που τα ανατύπωσε.

Συντακτικός σχολιασμός, αναλύσεις και άρθρα γνώμης, είτε έχουν γραφτεί από τους αρχισυντάκτες της δημοσίευσης (editorials) ή εξωτερικούς συντάκτες (op-eds) είναι αξιόπιστες πρωτογενείς πηγές για δηλώσεις που αποδίδονται στους εν λόγω εκδότες, αρχισυντάκτες ή συντάκτες, αλλά σπάνια είναι αξιόπιστα για δηλώσεις γεγονότων.

  • Κατά τη λήψη πληροφοριών από άρθρο γνώμης, η ταυτότητα του συντάκτη μπορεί να σας βοηθήσει να προσδιορίσετε την αξιοπιστία. Οι απόψεις των ειδικών και αναγνωρισμένων εμπειρογνωμόνων είναι πιο πιθανό να είναι αξιόπιστες και να αντανακλούν μια σημαντική άποψη.[5] Εάν η δήλωση δεν είναι έγκυρη, αποδίδουν την γνώμη στον συντάκτη του κειμένου του άρθρου και μην το παρουσιάζετε ως γεγονός. Κριτικές για βιβλία, ταινίες, τέχνη, κ.λπ. μπορεί να είναι απόψεις, περιλήψεις ή επιστημονικά άρθρα.[6][7]
  • Για πληροφορίες σχετικά με τα ακαδημαϊκά θέματα, επιστημονικές πηγές και υψηλής ποιότητας μη-ακαδημαϊκές πηγές είναι γενικά καλύτερες από τα δελτία ειδήσεων. Τα ρεπορτάζ ειδήσεων μπορεί να είναι αποδεκτά ανάλογα με το πλαίσιο. Τα άρθρα που ασχολούνται σε βάθος με ειδικές μελέτες, όπως ένα εξειδικευμένο άρθρο σχετικά με την επιστήμη, έχουν την τάση να έχουν μεγαλύτερη αξία από ό, τι γενικά άρθρα τα οποία μόνο επιφανειακά ασχολούνται με ένα θέμα. Συχνά, αν και όχι πάντα, τα εν λόγω άρθρα έχουν γραφτεί από εξειδικευμένους συγγραφείς που μπορούν να αναφερθούν ονομαστικά.
  • Η αναφορά φημών έχει περιορισμένη εγκυκλοπαιδική αξία, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι κατάλληλες και επαληθεύσιμες πληροφορίες σχετικά με τις φήμες. Η Βικιπαίδεια δεν είναι το κατάλληλο μέρος για να διαδίδονται κουτσομπολιά και φήμες.
  • Ορισμένοι ειδησεογραφικοί οργανισμοί έχουν χρησιμοποιήσει λήμματα της Wikipedia ως πηγή για το έργο τους. Οι συντάκτες πρέπει επομένως να προσέχουν την κυκλική τεκμηρίωση.
  • Αν μια συγκεκριμένη είδηση ​​είναι αξιόπιστη για ένα συγκεκριμένο γεγονός ή δήλωση σε ένα λήμμα της Βικιπαίδειας θα αξιολογείται ανάλογα με την περίπτωση.
  • Μερικές ιστορίες αναδημοσίευονται από πολλούς ειδησεογραφικούς οργανισμούς. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα ειδησεογραφικά πρακτορεία, όπως το Associated Press. Κάθε μοναδικό άρθρο πρέπει να μετράει ως μία μόνο πηγή.
  • Οι ειδησεογραφικοί οργανισμοί δεν υποχρεούνται να δημοσιεύουν την εκδοτική πολιτική τους ή συντακτικής επιτροπής διαδικτυακά. Πολλές μεγάλες εφημερίδες δεν δημοσιεύουν της πολιτικές σύνταξής τους.
  • Ένα σημάδι ότι ένας ειδησεογραφικός οργανισμός πραγματοποιεί έλεγχο γεγονότων και έχει φήμη για ακρίβεια είναι η δημοσίευση διορθώσεων.

Μεροληπτικές ή δογματικές πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα λήμματα της Βικιπαίδειας απαιτούνται για να παρουσιάζουν μια ουδέτερη οπτική γωνία. Ωστόσο, αξιόπιστες πηγές δεν απαιτείται να είναι ουδέτερες, αμερόληπτες, ή αντικειμενικές. Μερικές φορές μη ουδέτερες πηγές είναι οι καλύτερες δυνατές πηγές για την υποστήριξη πληροφορίας σχετικά με τις διαφορετικές απόψεις που υπάρχουν για ένα θέμα.

Ενώ μια πηγή μπορεί να είναι μεροληπτική, μπορεί να είναι αξιόπιστη στο συγκεκριμένο πλαίσιο. Όταν έχουν να κάνουν με μια δυνητικά προκατειλημμένη πηγή, οι συντάκτες θα πρέπει να εξετάζουν κατά πόσον η πηγή πληροί τις συνήθεις απαιτήσεις για αξιόπιστες πηγές, όπως εκδοτικό έλεγχο και μια φήμη για έλεγχο ως προς τα γεγονότα. Οι συντάκτες πρέπει επίσης να εξετάζουν κατά πόσον η προκατάληψη καθιστά κατάλληλο να χρησιμοποιηθεί απόδοση στην πηγή εντός κειμένου, όπως στο «Σύμφωνα με τη γνώμη της αρθρογράφου Maureen Dowd...» ή «Σύμφωνα με τον κριτικό όπερας Tom Sutcliffe...»

Κοινές πηγές μεροληψίας περιλαμβάνουν πολιτικές, οικονομικές, θρησκευτικές, φιλοσοφικές ή άλλες πεποιθήσεις.

Αμφίβολες και αυτοδημοσιευμένες πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αμφίβολες πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αμφίβολες πηγές είναι εκείνες που με φτωχή φήμη για τον έλεγχο των πραγματικών περιστατικών, ή χωρίς συντακτική επίβλεψη. Τέτοιες πηγές περιλαμβάνουν ιστοσελίδες και δημοσιεύσεις που εκφράζουν απόψεις που αναγνωρίζονται ευρέως ως εξτρεμιστικές, που είναι διαφημιστικές από τη φύση τους, ή οι οποίες βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε φήμες και προσωπικές απόψεις. Αμφίβολες πηγές είναι γενικά ακατάλληλες ως τεκμηρίωση για αμφισβητούμενους ισχυρισμούς σχετικά με τρίτους, που περιλαμβάνει ισχυρισμούς για θεσμικά όργανα, πρόσωπα που ζουν ή είναι νεκρά, καθώς και πιο ασαφείς οντότητες. Οι σωστές χρήσεις αμφισβητήσιμων πηγών είναι πολύ περιορισμένες.

Αυτοδημοσιευμένες πηγές (δικτυακές και έντυπες)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οποιοσδήποτε μπορεί να δημιουργήσει μια προσωπική ιστοσελίδα ή να δημοσιεύσει το δικό του βιβλίο, και επίσης να ισχυριστεί ότι είναι ένας ειδικός σε ένα συγκεκριμένο τομέα. Για το λόγο αυτοδημοσιευμένα μέσα - βιβλία, ενημερωτικά δελτία, προσωπικές ιστοσελίδες, ανοιχτά wiki, blog, προσωπικές σελίδες στους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης, φόρουμ στο διαδίκτυο, ή tweets - είναι γενικά μη αποδεκτά. Αυτό περιλαμβάνει οποιαδήποτε ιστοσελίδα το περιεχόμενο των οποίων είναι σε μεγάλο βαθμό παραγόμενο από χρήστες, συμπεριλαμβανομένου του Internet Movie Database (IMDB), CBDB.com, φάρμες περιεχομένου, συνεργατικά παραγόμενες ιστοσελίδες όπως wikis, και ούτω καθεξής, με εξαίρεση του υλικού σε τέτοιους ιστότοπους που είναι χαρακτηρισμένα ως προερχόμενα από διαπιστευμένα μέλη της συντακτικής ομάδας του συντακτικού προσωπικού του ιστότοπου, αντί από τους χρήστες.

"Blog" σε αυτό το πλαίσιο αναφέρεται σε ατομικά και ομαδικά blogs. Μερικά ειδησεογραφικά μέσα φιλοξενούν διαδραστικές στήλες που αποκαλούν blog, και αυτά μπορεί να είναι αποδεκτά ως πηγές εφ 'όσον οι συγγραφείς είναι επαγγελματίες δημοσιογράφοι ή είναι επαγγελματίες στον τομέα για τον οποίο γράφουν και το blog υπόκειται σε πλήρη συντακτική έλεγχο του ειδησεογραφικό πρακτορείου. Δημοσιεύσεις που αφήνουν οι αναγνώστες δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πηγές. Δείτε Βικιπαίδεια:Επαληθευσιμότητα#Blog εφημερίδων και περιοδικών.

Αυτοδημοσιευμένο υλικό μπορεί μερικές φορές να είναι αποδεκτό όταν ο δημιουργός του είναι ένας καθιερωμένος ειδικός του οποίου το έργο στο σχετικό πεδίο έχει δημοσιευθεί από αξιόπιστες τρίτες εκδόσεις. Αυτοδημοσιευμένες πληροφορίες δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιηθούν ως πηγές για ένα ζωντανό πρόσωπο, ακόμη και αν ο συγγραφέας είναι ένας πολύ γνωστός επαγγελματίας ερευνητής ή συγγραφέας. Δείτε Βικιπαίδεια: Βιογραφίες ζώντων προσώπων.

Αυτοδημοσιευμένες και αμφισβητήσιμες πηγές ως πηγές για τον εαυτό τους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αυτοδημοσιευμένες και αμφισβητήσιμες πηγές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πηγές πληροφόρησης για τον εαυτό τους, ιδιαίτερα σε άρθρα σχετικά με τον εαυτό τους, χωρίς την απαίτηση να είναι δημοσιευμένοι ειδικοί στον τομέα, εφ 'όσον:

  • το υλικό δεν είναι ούτε υπερβολικά ιδιοτελές ούτε εξαιρετικός ισχυρισμός
  • δεν περιλαμβάνει ισχυρισμούς σχετικά με τρίτους (όπως πρόσωπα, οργανώσεις ή άλλους φορείς)
  • δεν περιλαμβάνει ισχυρισμούς σχετικά με γεγονότα που δεν συνδέονται άμεσα με το αντικείμενο
  • δεν υπάρχει καμία εύλογη αμφιβολία ως προς τη γνησιότητά του
  • το λήμμα δεν βασίζεται κατά κύριο λόγο σε αυτές τις πηγές.

Οι απαιτήσεις αυτές ισχύουν επίσης για σελίδες από ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης όπως το Twitter, Tumblr και το Facebook.

Αξιοπιστία σε συγκεκριμένα πλαίσια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιογραφίες ζώντων ανθρώπων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι συντάκτες πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν γράφουν βιογραφικό υλικό για τη ζωή προσώπων. Αφαιρέστε ατεκμηρίωτο ή φτωχά τεκμηριωμένο επίμαχο υλικό αμέσως αν πρόκειται για ένα άτομο που ζει, και μην το μετακινήσετε στη σελίδα συζήτησης. Αυτό ισχύει για κάθε υλικό που σχετίζεται ζωντανά πρόσωπα σε κάθε σελίδα σε κάθε ονοματοχώρο, και όχι μόνο στο χώρο λημμάτων.

Πρωτογενείς, δευτερογενείς και τριτογενείς πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα λήμματα της Βικιπαίδειας θα πρέπει να βασίζεται κυρίως σε αξιόπιστες δευτερογενείς πηγές.

Τριτογενείς πηγές, όπως συλλογές, εγκυκλοπαίδειες, διδακτικά εγχειρίδια, νεκρολογίες, και άλλες συνοπτικές πηγές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να δώσουν επισκοπήσεις ή περιλήψεις, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται στη θέση δευτερογενών πηγές για λεπτομερή συζήτηση. Παρά το γεγονός ότι τα λήμματα της Βικιπαίδειας είναι τριτογενείς πηγές, η Βικιπαίδεια δεν περιλαμβάνει κανένα συστηματικό μηχανισμό για τον έλεγχο γεγονότων ή την ακρίβεια. Επειδή η Βικιπαίδεια απαγορεύει την πρωτότυπη έρευνα, δεν υπάρχει τίποτα αξιόπιστο σε αυτή που δεν μπορεί να τεκμηριωθεί από κάτι άλλο. Έτσι λήμματα της Βικιπαίδειας (ή αντίγραφα της Βικιπαίδειας) δεν είναι αξιόπιστες πηγές για οποιονδήποτε σκοπό.

Πρωτογενείς πηγές είναι συχνά δύσκολο να χρησιμοποιηθούν κατάλληλα. Ενώ μπορεί να είναι αξιόπιστες και χρήσιμες σε ορισμένες περιπτώσεις, θα πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή ώστε να αποφευχθεί η πρωτότυπη έρευνα. Ενώ συγκεκριμένα γεγονότα μπορούν να ληφθούν από πρωτογενείς πηγές, οι δευτερογενείς πηγές που παρουσιάζουν το ίδιο υλικό προτιμούνται. Θα πρέπει να αποφεύγονται μεγάλα τμήματα περιεχομένου που βασίζονται αποκλειστικά σε πρωτογενείς πηγές. Όλες οι ερμηνευτικοί ισχυρισμοί, αναλύσεις, ή συνθετικοί ισχυρισμοί σχετικά με τις πρωτογενείς πηγές πρέπει να τεκμηριώνονται από μια δευτερεύουσα πηγή, παρά να γίνεται πρωτότυπη ανάλυση του υλικού πρωτογενούς πηγής από τους συντάκτες της Βικιπαίδειας.

Ιατρικοί ισχυρισμοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιδανικές πηγές για βιοϊατρικούς ισχυρισμούς περιλαμβάνουν γενικές ή συστηματικές επιθεωρήσεις σε αξιόπιστες, από τρίτους, δημοσιευμένες πηγές, όπως έγκριτα ιατρικά περιοδικά, ευρέως αναγνωρισμένα βιβλία γραμμένα από ειδικούς σε έναν τομέα, ή ιατρικές κατευθυντήριες γραμμές και δηλώσεις από εθνικούς ή διεθνείς αξιόπιστους ειδικούς φορείς. Το να είναι "ιατρική πηγή" δεν αποτελεί μια εγγενής ιδιότητα της ίδιας της πηγής. Μια πηγή γίνεται μια ιατρική πηγή μόνο όταν χρησιμοποιείται για να υποστηρίξει μια ιατρική αξίωση. Είναι ζωτικής σημασίας ότι οι βιοϊατρικές πληροφορίες σε όλα τα είδη λημμάτων να βασίζεται σε αξιόπιστες, από τρίτους, δημοσιευμένες πηγές και αντικατοπτρίζουν με ακρίβεια την τρέχουσα ιατρική γνώση.

Παραθέματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ακρίβεια παρατιθέμενου υλικού είναι πρωταρχικής σημασίας και η ακρίβεια των αποφθεγμάτων από ζώντα άτομα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη. Για να εξασφαλιστεί η ακρίβεια, το κείμενο του παρατιθέμενου υλικού είναι καλύτερο να ληφθεί από (και εκεί να παραπέμπεται) την αρχική πηγή που αναφέρεται. Εάν αυτό δεν είναι δυνατό, τότε το κείμενο μπορεί να ληφθεί από μια αξιόπιστη δευτερογενή πηγή (ιδανικά μία που περιλαμβάνει μια παραπομπή στο πρωτότυπο). Άσχετα από όπου θα πάρετε το παρατιθέμενο κείμενο, είναι σημαντικό να καταστεί σαφής η πραγματική πηγή του κειμένου, όπως φαίνεται στο λήμμα(Βικιπαίδεια: Παράθεση πηγών).

Στρατευμένες δευτερογενείς πηγές θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με καχυποψία, καθώς μπορεί να αλλοιώνουν ή να αποσπούν το παράθεμα εκτός πλαισίου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ψάξτε για ουδέτερη επιβεβαίωση από άλλη πηγή.

Οποιαδήποτε ανάλυση ή ερμηνεία του παρατιθέμενου υλικού, ωστόσο, θα πρέπει να βασίζεται σε μια δευτερεύουσα πηγή. (Βικιπαίδεια: Όχι πρωτότυπη έρευνα)

Ακαδημαϊκή συναίνεση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η δήλωση ότι όλοι ή οι περισσότεροι επιστήμονες ή μελετητές υποστηρίζουν μια συγκεκριμένη άποψη απαιτεί αξιόπιστη πηγή που λέει ευθέως ότι όλοι ή οι περισσότεροι επιστήμονες ή μελετητές υποστηρίζουν την άποψη αυτή. Σε αντίθετη περίπτωση, οι μεμονωμένες απόψεις θα πρέπει να αναγνωρίζονται ως εκείνων των ονομαστικών πηγών. Οι συντάκτες πρέπει να αποφεύγουν την πρωτότυπη έρευνα, ιδίως όσον αφορά την κατασκευή αόριστων δηλώσεων με βάση νέα σύνθεση ετερόκλητων υλικών. Με απλά λόγια, οποιαδήποτε δήλωση στη Βικιπαίδεια ότι υπάρχει ακαδημαϊκή συναίνεση για ένα θέμα θα πρέπει να τεκμηριώνεται, αντί να βασίζεται στη γνώμη ή εκτίμηση των συντακτών.

Υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Παραδείγματα περιλαμβάνουν τα The Creation Research Society Quarterly και Journal of Frontier Science (το τελευταίο χρησιμοποιεί σχόλια στο blog ως ομότιμη αναθεώρηση).
  2. Criteria for Determining Predatory Open-Access Publishers (2nd edition)
  3. Gina Kolata (April 7, 2013). «Scientific Articles Accepted (Personal Checks, Too)». The New York Times. http://www.nytimes.com/2013/04/08/health/for-scientists-an-exploding-world-of-pseudo-academia.html. Ανακτήθηκε στις April 11, 2013. 
  4. Declan Butler (March 27, 2013). «Sham journals scam authors: Con artists are stealing the identities of real journals to cheat scientists out of publishing fees.». Nature. http://www.nature.com/news/sham-journals-scam-authors-1.12681. Ανακτήθηκε στις April 11, 2013. 
  5. Please keep in mind that any exceptional claim would require exceptional sources, and this is policy.
  6. Princeton (2011). «Book reviews» (στα English) (html). Scholarly definition document. Princeton. http://wordnetweb.princeton.edu/perl/webwn?s=book%20review. Ανακτήθηκε στις September 22, 2011. 
  7. Virginia Polytechnic Institute and State University (2011). «Book reviews» (στα English) (html). Scholarly definition document. Virginia Polytechnic Institute and State University. http://www.lib.vt.edu/find/byformat/bookreviews.html. Ανακτήθηκε στις September 22, 2011. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]