Θεόκριτος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ασημένιο πινακίδιο στα τέλη της ελληνιστικής περιόδου (323 π.Χ.- 146 π.Χ.), Μουσείο Ερμιτάζ.

Ο Θεόκριτος (Συρακούσες 315-260 π.Χ.) ήταν ένας από τους σημαντικότερους ποιητές της Ελληνιστικής εποχής, πρωτοπόρος της βουκολικής ποίησης που άνθισε περίπου τον 3ο π.Χ αιώνα. Για τη ζωή του Θεόκριτου δεν διαθέτουμε πολλές πληροφορίες, ενώ όσα γνωρίζουμε προέρχονται κυρίως από το ίδιο το έργο του.

Σύνοψη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πιθανότερη χρονική περίοδος γέννησής του θεωρείται το 300 π.Χ. περίπου, καθώς η ακμή του συνέπεσε με την 124η Ολυμπιάδα (284 - 280 π.Χ.). Σχετικά με τον τόπο καταγωγής του, μία ευρύτερα αποδεκτή θεώρηση είναι πως γεννήθηκε στις Συρακούσες, άποψη που φαίνεται να επιβεβαιώνεται και μέσα από το ίδιο το έργο του (Ειδύλλιο XXVIII, στ. 16-18). Θεωρείται επίσης πολύ πιθανό πως έζησε στην Κω, την Αλεξάνδρεια καθώς και στην Αίγυπτο την περίοδο του Πτολεμαίου Β'.

Έργο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Θεόκριτος αναγνωρίζεται ως ένας από τους σημαντικούς ποιητές του αρχαίου κόσμου. Από το σύνολο του έργου του, διασώθηκαν τριάντα ποιήματα, που αργότερα συγκεντρώθηκαν κάτω από το γενικό τίτλο Ειδύλλια.

Ειδύλλια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αμφιβολίες έχουν διατυπωθεί και ως προς τη γνησιότητα οκτώ ειδυλλίων και συγκεκριμένα για τα υπ'αριθμόν 8, 9, 19, 20, 21, 23, 26 και 27. Ο όρος ειδύλλια χρησιμοποιήθηκε πιθανόν λόγω της μικρής έκτασης των ποιημάτων, αντίθετα με τα έπη. Επύλλια δηλ. ειδύλλια (αγλ.Idyls) μοιάζουν με το έπος, γιατί αφηγούνται περιπέτειες ηρώων, αλλά είναι πολύ πιο σύντομα και πραγματεύονται το θέμα τους με φυσικότερο τρόπο και πιο άνετη διάθεση. Κυρίως ασχολούνται με το δωρικό ήρωα Ηρακλή (Ηρακλίσκος, Ύλας) και σ΄αυτά ανήκει και το μεγαλύτερο ποίημα του Θεοκρίτου, ο Ύμνος εις Διοσκούρους.

Επιγράμματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον Θεόκριτο αποδίδονται επιπλέον 16 επιγράμματα της Παλατινής Ανθολογίας, πολλά από τα οποία όμως δεν θεωρούνται γνήσια. Στη δεύτερη κατηγορία των ποιημάτων του Θεόκριτου κατατάσσονται τα επιγράμματά του με τα οποία, όπως και με εκείνα του Καλλίμαχου, το είδος αυτό έφτασε στο υψηλότερό του σημείο κατα την Αλεξανδρινή εποχή.[1] Πολλά φαίνεται ότι γράφτηκαν για πραγματικά περιστατικά και αρκετά εκτός από την ομορφιά τους, είναι και πολύ πνευματώδη. Ξεχωρίζει μια όμαδα επιγραμμάτων που φαίνεται να γράφτηκαν για να χαραχτούν στη βάση αγαλμάτων ποιητών:Αρχίλοχου, Ανακρέοντα, Ιππώνακτα, Επίχαρμου, Πεισάνδρου από την Κάμειρα. Μερικά, τέλος φαίνονται σαν ελεγείες και αναγγέλουν την λατινική ελεγεία του Σέξτου Προπέρτιου.[2]

Έπαινοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε μια τρίτη κατηγορία μπορούν να περιληφθούν τα υπόλοιπα ποιήματα του Θεόκριτου: «έπαινοι» (π.χ. στον Ιέρων Β΄των Συρακουσών, στον Πτολεμαίο Φιλάδελφο), συνοδευτικά δώρων (Ηλακάτη) κ.α, όπως και το κομψό στιχουργικό παιχνίδι η Σύριγξ, ένας γρίφος σε στίχους που η έκτασή του ποικίλλει έτσι, ώστε το κείμενο να μοιάζει με απεικόνιση του γνωστού ποιμενικού πνευστού, της φλογέρας.[3]

Αποτίμηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το ποιητικό του έργο, ο Θεόκριτος αποτέλεσε τον ιδρυτή της αποκαλούμενης και βουκολικής ποίησης. Σε αρκετά ποιήματα των Ειδυλλίων η θεματολογία βασίζεται στον ποιμενικό βίο, ενώ τα υπόλοιπα στηρίζονται σε θέματα μυθικού ή ερωτικού περιεχομένου, χωρίς να απουσιάζουν και ύμνοι ή ποιήματα επικού χαρακτήρα. Η γλώσσα που χρησιμοποίησε ο Θεόκριτος ήταν η δωρική διάλεκτος, αλλά συναντάται επίσης η ιωνική – κυρίως σε ποιήματα επικού ύφους – και η αιολική. Σχεδόν το σύνολο των Ειδυλλίων είναι γραμμένο σε δακτυλικό εξάμετρο.

Η επίδραση της ποίησης του Θεόκριτου ήταν σημαντική και αρκετοί μεταγενέστεροι ποιητές μιμήθηκαν το ύφος του. Θεωρείται εμφανής και στην ποίηση του Βιργίλιου, ειδικότερα στο έργο του ΕκλογέςΒουκολικά) και του Σέξτου Προπέρτιου.

Ποιήματά του είναι:

I Θύρσις ή Ωδή
II Φαρμακεύτριαι
III Κῶμος
IV Νομείς
V Αιπολικόν και Ποιμενικόν
VI Βουκολιασταί
VII Θαλύσια
VIII Βουκολιασταί (Δάφνις, Μενάλκας και Αιπόλος)
IX Βουκολιασταί (Δάφνις και Μενάλκας)
X θερισταί ή Εργατίναι (Μίλων και Βουκαίος)
XI Κύκλωψ
XII Αΐτης
XIII Ὕλας
XIV Κυνίσκας Έρως ή Αισχίνης και Θυώνιχος
XV Συρακούσιαι ή Αδωνιάζουσαι
XVI Χάριτες ή Ἱέρων
XVII Ἐγκώμιον εἰς Πτολεμαῖον
XVIII Ἑλένης Ἐπιθαλάμιος
XIX Κηριοκλέπτης
XX Βουκολίσκος
XXI Αλιείς
XXII Διόσκουροι
XXIII Εραστής ή Δύσερως
XXIV Ηρακλίσκος
XXV Ηρακλής Λεοντοφόνος
XXVI Λῆναι ή Βάκχαι
XXVII Οαριστύς
XXVIII Ηλακάτη
XXIX Παιδικά
XXX Εις Νεκρόν Άδωνιν

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ελληνική Δημιουργία, τεύχ. 124 1953, Εκδ. οίκος Μελάς Σπύρος
  2. Εκπαιδευτική Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, Τόμ. 4ος
  3. Παγκόσμιο Βιογραφικό λεξικό, Εκδοτική Αθηνών, τόμ.4 σ.67 Ηλίας Σπυρόπουλος

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Θεοκρίτου Ειδύλλια, μετάφραση Ιωαν. Πολέμη, Φέξη, Αθήνα 1911
  • Θεοκρίτου Ειδύλλια (και επιγράμματα), αρχαίο κείμενο και μετάφραση Νίκου Σφυρόερα, "Ελληνικός Εκδοτικός Οργανισμός", Αθήνα 1972 ;
  • Θεόκριτος, Άπαντα, εκδ. Κάκτος
  • Θεόκριτος, Ειδύλλια, εκδ. Ι. Ζαχαρόπουλος
  • Ειδύλλια, Εκδ. Γεωργιάδη
  • ΕΙΔΥΛΙΑ «Αποσπάσματα, Επιγράμματα ΣΥΡΙΓΞ», Εκδ. Κάκτος σε μετάφρ. Γ.Ν. Νικολάου

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Wikisource logo
Στη Βικιθήκη υπάρχει υλικό που έχει σχέση με το θέμα: