Δρυοκολάπτης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Δρυοκολάπτης
RO B Carol Park green woodpecker crop.jpg
Κατάσταση διατήρησης
Status iucn3.1 LC el.svg
Ελαχίστης Ανησυχίας (IUCN 3.1) [1]
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο: Ζώα (Animalia)
Συνομοταξία: Χορδωτά (Chordata)
Ομοταξία: Πουλιά (Αves)
Τάξη: Δρυοκολαπτόμορφα (Piciformes)
Οικογένεια: Δρυοκολαπτίδες (Picidae)

Ο Δρυοκολάπτης ή τσικλητάρα ή τζουμπλιντάρα είναι πτηνό αναρριχητικό της οικογένειας των δρυοκολαπτιδών που αριθμεί περισσότερα από 200 είδη, τα οποία ζουν σε δασώδεις περιοχές σχεδόν όλου του κόσμου, εκτός από τη Μαδαγασκάρη και την Αυστραλία. Από τα σημαντικότερα μέλη αναφέρονται τα γένη Picus και Dendrocopus, στα ποία ανήκουν οι γνήσιοι δρυοκολάπτες, γνωστοί και με την κοινή ονομασία τσικλιτάρες ή τζουμπλιντάρες.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διακρίνονται για ορισμένες συνήθειες και ανατομικές ιδιαιτερότητές τους. Τα δύο εξωτερικά δάκτυλα των ποδιών τους είναι γυρισμένα προς τα πίσω και τα εσωτερικά προς τα μπρος, ώστε να γατζώνονται με ευκολία στα κλαδιά και στις αυλακώσεις των δένδρων. Οι κάλαμοι των ουραίων φτερών (ουροπήγιο), εκτός των εξωτερικών, είναι πολύ σληροί και μυτεροί, επιτρέποντάς τους να χρησιμοποιούν την ουρά τους ως στήριγμα για να κάθονται.Το μήκος του σώματός του κυμαίνεται από 9 - 55 εκατ. και έχει χρώμα ασπρόμαυρο και λίγο πρασινωπό. Έχει μακρύ λαιμό, μεγάλο κεφάλι και ράμφος αρκετά μακρύ και ισχυρό, για να μπορεί να βρίσκει εύκολα την τροφή του στις φλούδες των δέντρων ή στα ξύλα όπου ανοίγει τρύπες. Ο δρυοκολάπτης πετά από δέντρο σε δέντρο και χτυπά δυνατά τον κορμό του. Από τον κρότο καταλαβαίνει ποιο δέντρο είναι κούφιο και χωρίς να χάσει καιρό ανοίγει με το ράμφος του τρύπες συλλαμβάνοντας τις προνύμφες με την κολλώδη, σκωληκόμορφη και πολύ ευλύγιστη, κερατινοποιημένη στην άκρη γλώσσα του. Από όλα τα είδη ο δρυοκολάπτης της Νοτίου Αφρικής είναι ο μόνος που δεν τρυπά τις φλούδες ή τα ξύλα των δέντρων. Τρέφεται με έντομα, προνύμφες και σκουλήκια που βρίσκει μέσα στην ξερή λάσπη. Στη λάσπη επίσης κατασκευάζει και τη φωλιά του. Όλοι οι άλλοι φτιάχνουν τη φωλιά τους στις κουφάλες των δέντρων ή ανοίγουν τρύπες στους κορμούς των δέντρων, σε χοντρούς πασσάλους και σε τηλεφωνικούς στύλους. Εκεί το θηλυκό γεννά μέχρι τρεις φορές το χρόνο από 5 - 8 αβγά την κάθε φορά και τα κλωσά 16 ημέρες.

Γνωστά είδη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα πιο γνωστά είδη στην Ελλάδα είναι: ο δρυοκολάπτης ο χλωρός ή χλωρίων, η πίπρα ή πίπος ή πιπώ των αρχαίων από όπου προέρχεται και η λατινική επιστημονική ονομασία του (picus) και ο κελεός ή κολεός κατά τον Αριστοτέλη. Λέγεται και σπέλεκος, ξυλοφάς ή ξυλοφάγος, σαρακοφάγος, τρυπόξυλο, καλοτύπης και τσικλιτάρα. Άλλα είδη επίσης γνωστά στην Ελλάδα είναι ο Δενδροκόπος ο μείζων - Dendrocopos major ή δενδροκόπος ο μέγας ή δρυοβάτης ο μέγας, η μεγάλη τσικλιτάρα ή ζιγκλιάρα, Δενδροκόπος ο λευκωτός (Dendrocopos leucotos), ο δενδροκόπος ο λευκόνωτος ή παρδαλή τσικλιτάρα, ο Δενδροκόπος ο ελάσσων (Dendrocopos minor) ή δενδροκόπος ο μικρός ή μικρή τσικλιτάρα, ο Δενδροκόπος ο μέσος - Dendrocopos medius ή δενδροκόπος ο μέτριος, Δενδροκόπος ο μείζων ή μαύρη τσικλιτάρα και ο ίυγξ ή μυρμηγκοφάγος, καλλιαγός, σφοντύλι, γλωσσάς, αναγελάστρα και στραβολαίμης.

Από τα γνωστά και χαρακτηριστικά είδη που ζουν στις ξένες χώρες είναι: ο πράσινος (Δρυοκολάπτης ο πράσινος - Picus viridis), που ζει στις Ινδίες και στην Ευρώπη, εκτός από το ΝΑ τμήμα της. Όμοιος στο σχήμα, αλλά μεγαλύτερος, είναι ο Δρυοκολάπτης ο πολιός - Picus canus (τεφρόχρους), που ζει στη Βόρεια Ευρασία και στις Άλπεις. Ο μαύρος, που ζει επίσης στην Ευρασία. Στο γένος "δρυομπάτης", διαδομένο στην Ευρασία, ανήκουν διάφορα είδη όπως ο "ερυθρός" με λευκή ράχη και ο "ερυθρός ο μικρός". Αυτοί διαφέρουν από τους άλλους στο ότι μπορούν να εξημερωθούν πολύ εύκολα. Στις νοτιοδυτικές περιοχές της Βορείου Αμερικής? ζει ο δρυοκολάπτης των κάκτων (Picus cactorum) συνών. Μελανερπης των κάκτων (Melanerpes cactorum) Νότια Αμερική, Dryobates scalaris cactophilus? (Δρυοβάτης ο σκαλικός ο κακτόφιλος) Βόρεια Αμερική, που τρέφεται με καρπούς των κάκτων και σαρκώδεις καρπούς του ιξού. Τη φωλιά του, που έχει σχήμα κατακόρυφης φιάλης και μήκος 40 εκατ., φτιάχνει στους κορμούς των κάκτων.

Σχέσεις με τους ανθρώπους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο δρυοκολάπτης είναι αρκετά ωφέλιμο πτηνό, γιατί ζει αποκλειστικά με βλαβερά σκουλήκια και έντομα, γι` αυτό οι γεωργοί τον αγαπούν και οι κυνηγοί δεν τον πειράζουν, αφού άλλωστε το κρέας του δεν προσφέρεται για τροφή.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. BirdLife International (2008). pica pica. 2008 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2008. Ανακτήθηκε 1 Νοεμβρίου 2008. Η καταχώρηση στη βάση δεδομένων περιέχει και την δικαιολόγηση του γιατί το είδος ανήκει στην κατηγορία Ελαχίστης Ανησυχίας

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • (Linnaeus, 1758)
  • Εκπαιδευτική Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, τόμ.«Ζωολογία», Εκδοτική Αθηνών, 1990