Γύρος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
γύρος
Döner kebab slicing.jpg
Γύρος την ώρα που ο εστιάτορας αφαιρεί το έτοιμο, ψημένο κρέας
Προέλευση
Άλλη ονομασία Ντόνερ Κεμπάπ
Τόπος προέλευσης Ελλάδα, Τουρκία
Περιοχή Προύσα
Πληροφορίες
Πιάτο πρόχειρο φαγητό
Κύρια συστατικά χοιρινό κρέας
Παραλλαγές μοσχαρίσιος γύρος,γύρος με κοτόπουλο, γύρος με κιμά
Άλλες πληροφορίες προέρχεται από το Τουρκικό Ντόνερ Κεμπάπ το οποίο δημιουργήθηκε στην πόλη Προύσα τον 19ο αιώνα

Γύρος ονομάζεται το έδεσμα που αποτελείται από κομμάτια χοιρινού κρέατος από διάφορα μέρη του ζώου. Το νοστιμότερο γύρο τον κάνει κρέας από το λαιμό του χοίρου. Ονομάζεται από την ελληνική γύρα ή αλλιώς περιστροφή που κάνει το κρέας στην κατακόρυφη μεταλλική σούβλα που περνιέται για να ψηθεί γύρω από τον άξονά της, με τη φωτιά στη μια πλευρά. Ο γύρος φτιάχνεται και με κιμά - όπως το γνωστό κεμπάπ - αλλά και με κρέας κοτόπουλου. Προσφέρεται τυλιγμένος σε πίτα (άζυμο ψωμί), αλλά και ως μερίδα. Σερβίρεται με διάφορες σαλάτες - χαρακτηριστικότερη το τζατζίκι - ντομάτα, κρεμμύδι και τηγανητές πατάτες. Σήμερα στην Ελλάδα ο γύρος με κιμά έχει απαγορευθεί με σχετική αγορανομική διάταξη λόγω των υγειονομικών παραβάσεων που είχαν σημειωθεί[1].

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα μικρομάγαζα που άνοιξαν το 1922-1923 οι πρόσφυγες από τη Σμύρνη και την Κωνσταντινούπολη μετά τον πόλεμο εξαπλώθηκαν σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Οι συνταγές του γύρου εξαπλώθηκαν με την μετανάστευση ως την Αμερική και την Αυστραλία.

Σήμερα, μεγάλες εταιρίες εστίασης, όπως τα Goody's, τα everest (Πολίτικο) και τα McDonald's προσφέρουν κάποια παραλλαγή γύρου στο μενού τους. Στην Γερμανία και την Γαλλία το ντόνερ αποτελεί εδώ και χρόνια αγαπημένο έτοιμο φαγητό, ενώ και ο χοιρινός γύρος των Ελλήνων αποτελεί γνωστό φαγητό. Νέες γεύσεις προστέθηκαν, ενώ υπάρχουν πλέον και ο "πράσινος ή οικολογικός γύρος" και ο "παιδικός γύρος".

Στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη πωλείται ακόμη και μέσω του διαδικτύου.

Θερμίδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Συνήθως ένας γύρος με αλάδωτη πίτα έχει γύρω στις 350 με 400 θερμίδες, όμως επειδή πολλά καταστήματα ζεσταίνουν τη πίτα μέσα στο λίπος ή την λαδώνουν, η πίτα απορροφά το λίπος και έτσι μπορεί να φτάσει μέχρι τις 710 θερμίδες. Επίσης, τα σουβλατζίδικα σπάνια χρησιμοποιούν ελαιόλαδο αλλά προτιμούν λόγω χαμηλού κόστους το φοινικέλαιο ή το σπορέλαιο, τα οποία όμως είναι πιο ανθυγιεινά γιατί έχουν κυρίως κορεσμένα λιπαρά οξέα.[2][3]

Παρόμοια φαγητά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το αραβικό φαγητό shawarma και το μεξικάνικο tacos al pastor είναι όλα παρόμοια με τον γύρο, και όλα προέρχονται από το Τουρκικό Ντόνερ Κεμπάπ το οποίο δημιουργήθηκε στην πόλη Προύσα τον 19ο αιώνα. Το ντονέρ κεμπάπ αποτελείται από αρνίσιο ή μοσχαρίσιο κρέας ή κοτόπουλο, ωστόσο στην Ελλάδα επικράτησε παραλλαγή με χοιρινό, αφού οι Χριστιανοί μπορούν να καταναλώσουν αυτό το κρέας.[4]

Στα Αραβικά Εμιράτα βάζουν αντί για τζατζίκι ψιλοκομμένο φιστίκι, ενώ ακόμα και σήμερα στην Κρήτη χρησιμοποιούν γιαούρτι.

Ο γύρος είναι ένα από τα σημαντικότερα εδέσματα που έχει σκοπό να δοκιμάσει ο τουρίστας κατά την επίσκεψη του στην Ελλάδα, μαζί με το μουσακά και το σουβλάκι.

Δες επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα

Υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Κωδικοποίηση της αγορανομικής διάταξης 14/89, ΚΕΦΑΛΑΙΟ 19. ΕΙΔΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΙ ΠΟΤΑ, Άρθρο 289: Απαγόρευση παρασκευής γύρου από κιμά [1], όπως δημοσιεύθηκε από το Υπουργείο Ανάπτυξης (Δελτίο Τύπου, 12 Μαΐου 2005)
  2. Το σουβλάκι αποτελεί "διατροφική" βόμβα ygeianews.gr
  3. Το σουβλάκι παχαίνει; mednutrition.gr
  4. Kenneth F. Kiple, Kriemhild Coneè Ornelas, eds., Cambridge World History of Food, Cambridge, 2000. ISBN 0-521-40216-6. Vol. 2, p. 1147.