Καταστατικός Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών
 | |
| Συγγραφέας | Διάσκεψη του Σαν Φρανσίσκο |
|---|---|
| Τίτλος | Charta Spojených národů |
| Γλώσσα | Αγγλικά, Αραβικά, Γαλλικά, Ισπανικά, Κινεζικά, Ρωσικά. |
| Ημερομηνία δημιουργίας | Υπογράφηκε στις 26 Ιουνίου 1945 και τέθηκε σε ισχύ στις 24 Οκτωβρίου 1945. |
| Θέμα | Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών |
| Τόπος | Σαν Φρανσίσκο |
 Σχετικά πολυμέσα | |
| δεδομένα () | |
Ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών είναι το ιδρυτικό έγγραφο των Ηνωμένων Εθνών. Υπογράφηκε στις 26 Ιουνίου 1945, στο Σαν Φρανσίσκο, κατά την ολοκλήρωση της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για τον Διεθνή Οργανισμό, και τέθηκε σε ισχύ στις 24 Οκτωβρίου 1945. Από την ίδρυση του ΟΗΕ το 1945, η αποστολή και το έργο του Οργανισμού καθοδηγούνται από τους σκοπούς και τις αρχές που περιέχονται στον ιδρυτικό του Χάρτη, ο οποίος έχει τροποποιηθεί τρεις φορές, το 1963, το 1965 και το 1973. Το Διεθνές Δικαστήριο, το κύριο δικαστικό όργανο των Ηνωμένων Εθνών, λειτουργεί σύμφωνα με το Καταστατικό του Διεθνούς Δικαστηρίου, το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.[1]
Σημασία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Τα Ηνωμένα Έθνη μπορούν να αναλάβουν δράση σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων λόγω του μοναδικού διεθνούς χαρακτήρα τους και των εξουσιών που τους παρέχονται από τον Χάρτη τους, ο οποίος θεωρείται διεθνής συνθήκη. Ως εκ τούτου, ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών είναι ένα μέσο διεθνούς δικαίου και τα κράτη μέλη του ΟΗΕ δεσμεύονται από αυτόν. Ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών κωδικοποιεί τις κύριες αρχές των διεθνών σχέσεων, από την κυρίαρχη ισότητα των κρατών έως την απαγόρευση της χρήσης βίας στις διεθνείς σχέσεις.[1]
Περιεχόμενο
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών αποτελείται από ένα προοίμιο και 111 άρθρα, ομαδοποιημένα σε 19 κεφάλαια.[2]
Το προοίμιο αποτελείται από δύο κύρια μέρη. Το πρώτο μέρος περιέχει μια γενική έκκληση για τη διατήρηση της ειρήνης και της διεθνούς ασφάλειας και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το δεύτερο μέρος του προοιμίου είναι μια δήλωση σε συμβατικό ύφος ότι οι κυβερνήσεις των λαών των Ηνωμένων Εθνών έχουν συμφωνήσει στον Χάρτη και είναι το πρώτο διεθνές έγγραφο που αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα.
- Το Κεφάλαιο 1 καθορίζει τους σκοπούς των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένων των σημαντικών διατάξεων για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.
- Το Κεφάλαιο 2 ορίζει τα κριτήρια για την ένταξη στα Ηνωμένα Έθνη.
- Τα Κεφάλαια 3 - 15, το μεγαλύτερο μέρος του εγγράφου, περιγράφουν τα όργανα και τους θεσμούς του ΟΗΕ και τις αντίστοιχες εξουσίες τους.
- Τα Κεφάλαια 16 και 17 περιγράφουν τις ρυθμίσεις για την ενσωμάτωση του ΟΗΕ στο καθιερωμένο διεθνές δίκαιο.
- Τα Κεφάλαια 18 και 19 προβλέπουν την τροποποίηση και την επικύρωση του Χάρτη.
Τα ακόλουθα κεφάλαια ασχολούνται με τις εξουσίες επιβολής των οργάνων του ΟΗΕ:
- Το Κεφάλαιο 6 περιγράφει την εξουσία του Συμβουλίου Ασφαλείας να διερευνά και να μεσολαβεί σε διαφορές.
- Το Κεφάλαιο 7 περιγράφει την εξουσία του Συμβουλίου Ασφαλείας να εγκρίνει οικονομικές, διπλωματικές και στρατιωτικές κυρώσεις, καθώς και τη χρήση στρατιωτικής βίας, για την επίλυση διαφορών.
- Το Κεφάλαιο 8 καθιστά δυνατή τη διατήρηση της ειρήνης και της ασφάλειας εντός της περιοχής τους από τις περιφερειακές ρυθμίσεις.
- Τα Κεφάλαια 9 και 10 περιγράφουν τις εξουσίες του ΟΗΕ για οικονομική και κοινωνική συνεργασία, καθώς και το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο που επιβλέπει αυτές τις εξουσίες.
- Τα Κεφάλαια 12 και 13 περιγράφουν το Συμβούλιο Κηδεμονίας, το οποίο επέβλεπε την αποαποικιοποίηση.
- Τα Κεφάλαια 14 και 15 καθορίζουν τις εξουσίες, αντίστοιχα, του Διεθνούς Δικαστηρίου και της Γραμματείας των Ηνωμένων Εθνών.
- Τα Κεφάλαια 16 έως 19 ασχολούνται, αντίστοιχα, με τα 16: διάφορες διατάξεις, 17: μεταβατικές ρυθμίσεις ασφαλείας που σχετίζονται με τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, 18: τη διαδικασία τροποποίησης του χάρτη και 19: την επικύρωση του χάρτη.
Στο Κεφάλαιο 1, το Άρθρο 2 (7) του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών αναγνωρίζει ρητά την κυριαρχία των κρατών και απαγορεύει στα Ηνωμένα Έθνη να παρεμβαίνουν σε θέματα που εμπίπτουν «ουσιαστικά στην εσωτερική δικαιοδοσία» οποιουδήποτε κράτους. Η μόνη εξαίρεση είναι οι ενέργειες που εξουσιοδοτούνται από το Συμβούλιο Ασφαλείας βάσει του Κεφαλαίου 7 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Τροποποιήσεις στα Άρθρα 23, 29 και 67 του Χάρτη υιοθετήθηκαν από τη Γενική Συνέλευση στις 17 Δεκεμβρίου 1963 και άρχισαν να ισχύουν στις 31 Αυγούστου 1965. Μια ακόμη τροποποίηση του Άρθρου 62 υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση στις 20 Δεκεμβρίου 1965 και άρχισε να ισχύει στις 24 Σεπτεμβρίου 1973. Μια τροποποίηση στο Άρθρο 109, που υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση στις 20 Δεκεμβρίου 1965, άρχισε να ισχύει στις 12 Ιουνίου 1968. Η τροποποίηση στο Άρθρο 23 αυξάνει τον αριθμό των μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας από έντεκα σε δεκαπέντε. Η τροποποίηση του Άρθρου 27 ορίζει ότι οι αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας για θέματα διαδικασίας θα παίρνονται με θετική ψήφο εννέα μελών (προηγουμένως εφτά), και για όλα τα άλλα θέματα με θετική ψήφο εννέα μελών (προηγουμένως εφτά) στα οποία θα περιλαμβάνονται και τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. Με την τροποποίηση του Άρθρου 61, που άρχισε να ισχύει στις 31 Αυγούστου 1965, αυξήθηκε ο αριθμός των μελών του Οικονομικού και Κοινωνικού Συμβουλίου από δεκαοχτώ σε είκοσι εφτά. Η μεταγενέστερη τροποποίηση, του Άρθρου αυτού, που άρχισε να ισχύει στις 24 Σεπτεμβρίου 1973, αύξησε ακόμη περισσότερο τον αριθμό των μελών του Συμβουλίου, που από είκοσι εφτά έγιναν πενήντα τέσσερα. Η τροποποίηση του Άρθρου 109, που αφορά την πρώτη παράγραφο του Άρθρου αυτού, ορίζει ότι Γενική Διάσκεψη των Κρατών - Μελών, η αναθεώρηση του Χάρτη θα μπορέσει να γίνει σε χρόνο και τόπο που θα οριστούν με ψήφο των δύο τρίτων των μελών της Γενικής Συνελεύσεως και με την ψήφο εννέα (προηγουμένως εφτά) οποιωνδήποτε μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας. Η παράγραφος 3 του Άρθρου 109, που εξετάζει την ενδεχόμενη σύγκληση αναθεωρητικής διασκέψεως κατά τη δέκατη τακτική συνεδρίαση της Γενικής Συνελεύσεως, κρατήθηκε στην αρχική της μορφή σε ότι αφορά την ψήφο οποιονδήποτε εφτά μελών του Συμβουλίου Ασφάλειας, επειδή η παράγραφος αυτή εφαρμόστηκε το 1955 από τη Γενική Συνέλευση στη δέκατη τακτική συνεδρίασή της, καθώς και από το Συμβούλιο Ασφαλείας.[2]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- 1 2 UN Charter | United Nations. un.org. Ανακτήθηκε στις 05/01/2026.
- 1 2 Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών. unric.org. Ανακτήθηκε στις 05/01/2026.
Βιβλιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (Σαν Φρανσίσκο, 26 Ιουνίου 1945). Καταστατικό του Διεθνούς Δικαστηρίου. Mετάφραση Μαρία Βερτσώνη - Κοκόλη, εποπτεία μετάφρασης Νικόλαος Παπαντωνίου. Περιφερειακό Κέντρο Πληροφόρησης των Ηνωμένων Εθνών (UNRIC). https://unric.org/el/καταστατικο-του-διεθνουσ-δικαστηριο-2/. Ανακτήθηκε στις 5 Ιανουαρίου 2026.
- Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (Σαν Φρανσίσκο, 26 Ιουνίου 1945). Καταστατικός Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών. Περιφερειακό Κέντρο Πληροφόρησης των Ηνωμένων Εθνών (UNRIC). https://unric.org/el/χαρτησ-οηε/. Ανακτήθηκε στις 5 Ιανουαρίου 2026.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
- United Nations, Charter of the United Nations.