Μετάβαση στο περιεχόμενο

Τρέξιμο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
 Το λήμμα παραθέτει τις πηγές του αόριστα, χωρίς παραπομπές. Βοηθήστε συνδέοντας το κείμενο με τις πηγές χρησιμοποιώντας παραπομπές, ώστε να είναι επαληθεύσιμο.
Το πρότυπο τοποθετήθηκε χωρίς ημερομηνία. Για τη σημερινή ημερομηνία χρησιμοποιήστε: {{χωρίς παραπομπές|7|10|2026}}
Αθλητές στον Μαραθώνιο της Αθήνας (το 1980).
Βίντεο ανθρώπινου τρεξίματος.

Το τρέξιμο είναι μια μέθοδος χερσαίας μετακίνησης με την οποία άνθρωποι και ζώα κινούνται γρήγορα με τα πόδια. Χαρακτηρίζεται ως βηματισμός κατά τον οποίο και τα δύο πόδια, σε συγκεκριμένες φάσεις, βρίσκονται ταυτόχρονα στον αέρα (αν και υπάρχουν εξαιρέσεις).[1] Αυτό έρχεται σε αντίθεση με το περπάτημα, μια πιο αργή μορφή κίνησης, όπου τουλάχιστον ένα πόδι παραμένει πάντα σε επαφή με το έδαφος, τα πόδια παραμένουν σχεδόν ίσια και το κέντρο βάρους του σώματος μετατοπίζεται πάνω από τα πόδια στήριξης, αντί να αιωρείται όπως στο τρέξιμο.[2] Κατά το τρέξιμο, η ενέργεια του σώματος αλλάζει συνεχώς μεταξύ κίνησης (κινείται μπροστά) και ύψους (το σώμα σηκώνεται και κατεβαίνει). Μέρος αυτής της ενέργειας αποθηκεύεται στους τένοντες και στους μυς, που λειτουργούν σαν μικρά ελατήρια. Στην επόμενη κίνηση, αυτή η ενέργεια ελευθερώνεται για να βοηθήσει στο επόμενο βήμα. Με λίγα λόγια: το σώμα «συλλέγει» και «επαναχρησιμοποιεί» ενέργεια σαν να έχει φυσικά ελατήρια μέσα του.[3] Ο όρος «τρέξιμο» μπορεί να περιλαμβάνει διάφορες ταχύτητες, από το χαλαρό τρέξιμο μέχρι το έντονο τρέξιμο σπριντ.

Το τρέξιμο (και η αερόβια άσκηση) συνδέεται με καλύτερη καρδιοαναπνευστική υγεία, μείωση της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερίνης, απώλεια βάρους και βελτίωση της ψυχικής υγείας, ενώ μελέτες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που τρέχουν τακτικά έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής σε σύγκριση με όσους δεν ασκούνται.[4]

Πιστεύεται ότι οι πρόγονοι του ανθρώπου ανέπτυξαν την ικανότητα να τρέχουν μεγάλες αποστάσεις πριν από περίπου 2,6 εκατομμύρια χρόνια, πιθανότατα για να κυνηγούν ζώα ή για δραστηριότητες που απαιτούσαν ταχύτητα και αντοχή, όπως η συμμετοχή σε πολεμικές μάχες.[5][6] Αργότερα, το τρέξιμο έγινε οργανωμένο άθλημα, με τους πρώτους καταγεγραμμένους αγώνες τρεξίματος να λαμβάνουν χώρα στην Αρχαία Ελλάδα κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, τα Παναθήναια και άλλες αθλητικές διοργανώσεις.[7][8][9]

Η διαδικασία του τρεξίματος συνοπτικά

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το τρέξιμο εκτελείται ως ακολουθία διασκελισμών, οι οποίοι εναλλάσσονται μεταξύ των δύο ποδιών. Ο διασκελισμός κάθε ποδιού μπορεί να διαιρεθεί κατά προσέγγιση σε τρεις φάσεις: υποστήριξη, κίνηση, και αποκατάσταση. Η υποστήριξη και η κίνηση γίνονται όταν το πόδι είναι σε επαφή με το έδαφος. Η αποκατάσταση γίνεται όταν είναι το πόδι στον αέρα. Δεδομένου ότι μόνο ένα από τα πόδια μπορεί να είναι στο έδαφος, το ένα θα είναι στην αποκατάσταση, ενώ το άλλο στην υποστήριξη και κίνηση. Μετά, καθώς ο δρομέας είναι στον αέρα για σύντομο χρονικό διάστημα και τα δύο πόδια είναι στην αποκατάσταση.

Στοιχεία καλής τακτικής συνοπτικά

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Όρθια στάση και μικρή κλίση εμπρός
  • Ταχύτητα και τύπος διασκελισμών ανάλογα με την περίπτωση

Άλλα στοιχεία καλής τεχνικής

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Ιατρική συμβουλή πριν το ξεκίνημα του αθλήματος
  • Ειδικά παπούτσια τρεξίματος: συμπεριλαμβάνουν τύπους για τον συγκεκριμένο τύπο ποδιού και μεθόδου κίνησης.
  • Κατάλληλη προθέρμανση και εκθέρμανση. π.χ. 5 λεπτά πριν και μετά απλό περπάτημα.
  • Για αυτούς που ξεκινάνε, μόνο λίγα λεπτά τρεξίματος που εναλλάσσονται με περπάτημα. Σταδιακά μπορεί να ανέβει η διάρκεια του κανονικού τρεξίματος.
  • Η αναπνοή είναι οδηγός: δεν πρέπει να υπάρχει εξάντληση, ο αθλούμενος να είναι σε θέση κάνει συζήτηση καθώς τρέχει.
  • Σωστή ενυδάτωση, σωστή διατροφή και σωστό πρόγραμμα για την παροχή τους.

Οφέλη στην υγεία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Καρδιαγγειακή υγεία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το τρέξιμο ωφελεί σημαντικά το καρδιαγγειακό και αναπνευστικό σύστημα. Γενικότερα, βελτιώνει την καρδιαγγειακή φυσική κατάσταση, συμβάλλει στη μείωση της ολικής χοληστερίνης του αίματος και μειώνει τον κίνδυνο καρδιοαγγειακών παθήσεων.[10] Η τακτική συμμετοχή στο τρέξιμο ή σε οποιοδήποτε είδος αερόβιας άσκησης θεωρείται ότι μειώνει κατά 20% την πιθανότητα σοβαρών καρδιακών προβλημάτων, ακόμα και σε άτομα που έχουν ήδη υποστεί έμφραγμα.[11]

Μολονότι μια κατάλληλη ποσότητα αερόβιας άσκησης, όπως το τρέξιμο, μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων και μπορεί να αυξήσει το προσδόκιμο ζωής, η υπερβολική άσκηση (π.χ. μαραθώνιοι) μπορεί να έχει αντίθετα αποτελέσματα και να επιβαρύνει την καρδιά, ενώ συνδέεται με την καρδιοτοξικότητα.[12]

Μεταβολική υγεία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ένας Αμερικανός στρατιώτης κατά τη διάρκεια τρεξίματος.
Μία γυναίκα που τρέχει με αγωνιστική στολή.

Το τρέξιμο μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να χάσουν βάρος, να διατηρηθούν σε καλή φυσική κατάσταση και να βελτιώσουν τη σύσταση του σώματός τους. Έρευνες δείχνουν ότι ένα άτομο μέσου βάρους καίει περίπου 60–65 θερμίδες ανά χιλιόμετρο τρεξίματος.[13] Το τρέξιμο ενεργοποιεί τον μεταβολισμό, ο οποίος συνεχίζει να καίει θερμίδες ακόμη και αφού τελειώσει το τρέξιμο. Αυτό συμβαίνει επειδή το σώμα δεν επιστρέφει αμέσως σε κατάσταση ηρεμίας, μία διαδικασία που διαρκεί μερικά λεπτά έως λίγες ώρες, ανάλογα με την ένταση και διάρκεια της άσκησης.[14] Επιπλέον, η τακτική άσκηση μπορεί να βελτιώσει και τη ρύθμιση της γλυκόζης και των λιπιδίων στο αίμα, υποστηρίζοντας τη μεταβολική υγεία συνολικά.

Ψυχική υγεία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το τρέξιμο μπορεί επίσης να έχει ψυχολογικά οφέλη. Πολλοί συμμετέχοντες στο άθλημα αναφέρουν ότι νιώθουν ευφορία, χαρά και ανάλαφρη διάθεση, μία κατάσταση που οφείλεται σε χημικές αλλαγές στον εγκέφαλο, κυρίως στην απελευθέρωση ενδορφινών και ενδοκανναβινοειδών («ευφορία του δρομέα»).[15] Το τρέξιμο συχνά συνιστάται ως θεραπεία για άτομα με κατάθλιψη και για όσους αντιμετωπίζουν εθισμούς.[16]

Σε πειράματα που διεξήχθησαν με ζώα αποδείχτηκε ότι το τρέξιμο βοηθά τον εγκέφαλο να δημιουργεί νέα νευρικά κύτταρα.[17] Αυτό το εύρημα είναι σημαντικό καθώς δείχνει ότι το τρέξιμο θα μπορούσε να έχει θετικές επιπτώσεις πάνω στη γήρανση του εγκεφάλου, καθώς και σε λειτουργίες όπως η μάθηση και η μνήμη. Επίσης, μία πρόσφατη επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Cell Metabolism έδειξε ότι το τρέξιμο σχετίζεται με βελτίωση της μνήμης και με καλύτερες ικανότητες μάθησης.[18]

Το τρέξιμο μπορεί να είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για τη μείωση των φλεγμονών, του άγχους και της κατάθλιψης. Τα άτομα με εποχική συναισθηματική διαταραχή ωφελούνται από το τρέξιμο σε εξωτερικούς χώρους, ιδιαίτερα όταν αυτό γίνεται σε ζεστό και ηλιόλουστο περιβάλλον. Το τρέξιμο μπορεί επίσης να βελτιώσει την πνευματική εγρήγορση και την ποιότητα του ύπνου.[19] Η έρευνα και η κλινική εμπειρία δείχνουν ότι η άσκηση μπορεί να συμβάλει στη θεραπεία της κατάθλιψης και του άγχους, ακόμη και σε σοβαρές περιπτώσεις, γι’ αυτό και ορισμένοι γιατροί τη συνιστούν ως μέρος της θεραπείας στους ασθενείς τους.[20] Σε ορισμένες περιπτώσεις, το τρέξιμο μπορεί να έχει πιο μακροπρόθεσμα θετικά αποτελέσματα από τα αντικαταθλιπτικά, όταν χρησιμοποιείται ως μέρος μιας συνολικής θεραπευτικής προσέγγισης.[21] Το τρέξιμο προσφέρει ένα ήρεμο και ασφαλές περιβάλλον, που μπορεί να κάνει το άτομο να νιώθει ότι καταφέρνει κάτι και ότι ανήκει κάπου, και αυτό μπορεί να βοηθήσει ανθρώπους με ψυχικά προβλήματα.[22]

Δείτε επίσης

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ Rubenson, Jonas; Heliams, Denham B.; Lloyd, David G.; Fournier, Paul A. (22 May 2004). «Gait selection in the ostrich: mechanical and metabolic characteristics of walking and running with and without an aerial phase». Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences 271 (1543): 1091–1099. doi:10.1098/rspb.2004.2702. PMID 15293864.
  2. ↑ Biewener, A. A. 2003. Animal Locomotion. Oxford University Press, US. (ISBN 978-0-19-850022-3), books.google.com
  3. ↑ Cavagna, G. A.; Saibene, F. P.; Margaria, R. (1964). «Mechanical Work in Running». Journal of Applied Physiology 19 (2): 249–256. doi:10.1152/jappl.1964.19.2.249. PMID 14155290. https://archive.org/details/sim_journal-of-applied-physiology_1964-03_19_2/page/248.
  4. ↑ Pedisic, Zeljko; Shrestha, Nipun; Kovalchik, Stephanie; Stamatakis, Emmanuel; Liangruenrom, Nucharapon; Grgic, Jozo; Titze, Sylvia; Biddle, Stuart JH και άλλοι. (4 November 2019). «Is running associated with a lower risk of all-cause, cardiovascular and cancer mortality, and is the more the better? A systematic review and meta-analysis». British Journal of Sports Medicine 54 (15): bjsports–2018–100493. doi:10.1136/bjsports-2018-100493. PMID 31685526. https://vuir.vu.edu.au/40291/1/Pedisic_etal%282020%29-Is_running_associated_with_alower_risk.pdf.
  5. ↑ «Born To Run – Humans can outrun nearly every other animal on the planet over long distances». Discover Magazine. 2006. σελ. 3.
  6. ↑ Heinrich, Bernd (7 Μαΐου 2009). Why we run: A natural history. Harper Collins. ISBN 978-0060958701.
  7. ↑ https://www.monopoli.gr/2021/07/23/istories/san-simera/493911/olympiakoi-agones-i-istoria-tou-megalyterou-athlitikou-thesmou-kai-i-fetini-diaforetiki-diorganosi/
  8. ↑ «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Ιουνίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2025.
  9. ↑ Soviet Sport: The Success Story. p. 49, V. Gerlitsyn, 1987
  10. ↑ Gretchen Reynolds (4 Νοεμβρίου 2009). «Phys Ed: Why Doesn't Exercise Lead to Weight Loss?». The New York Times.
  11. ↑ «The science of exercise shows benefits beyond weight loss | Harvard Medical School Commentaries on Health - Credo Reference». search.credoreference.com (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Απριλίου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Αυγούστου 2025.
  12. ↑ Lavie, Carl J.; Lee, Duck-Chul; Sui, Xuemei; Arena, Ross; O'Keefe, James H.; Church, Timothy S.; Milani, Richard V.; Blair, Steven N. (2015). «Effects of Running on Chronic Diseases and Cardiovascular and All-Cause Mortality». Mayo Clinic Proceedings 90 (11): 1541–1552. doi:10.1016/j.mayocp.2015.08.001. PMID 26362561. https://archive.org/details/sim_mayo-clinic-proceedings_mayo-clinic-proceedings_2015-11_90_11/page/1540.
  13. ↑ «How Many Calories Does Running Burn? | Competitor.com». 2 Μαρτίου 2015. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Ιουλίου 2016. Ανακτήθηκε στις 2 Αυγούστου 2016.
  14. ↑ «4 Ways Running is Best for Weight Loss». 18 Ιουλίου 2016. Ανακτήθηκε στις 2 Αυγούστου 2016.
  15. ↑ Boecker, H.; Sprenger, T.; Spilker, M. E.; Henriksen, G.; Koppenhoefer, M.; Wagner, K. J.; Valet, M.; Berthele, A. και άλλοι. (2008). «The Runner's High: Opioidergic Mechanisms in the Human Brain». Cerebral Cortex 18 (11): 2523–2531. doi:10.1093/cercor/bhn013. PMID 18296435. http://mediatum.ub.tum.de/doc/693893/document.pdf.
  16. ↑ «Health benefits of running». Free Diets. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Ιουλίου 2009. Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2008.
  17. ↑ «Running increases cell proliferation and neurogenesis in the adult mouse dentate gyrus». Nat. Neurosci. 2 (3): 266–270. March 1999. doi:10.1038/6368. PMID 10195220.
  18. ↑ «Memory improved by protein released in response to running». Medical News Today. 24 Ιουνίου 2016.
  19. ↑ Kalak, Nadeem (2012). «Daily morning running for 3 weeks improved sleep and psychological functioning in healthy adolescents compared with controls.». Journal of Adolescent Health 51 (6): 615–622. doi:10.1016/j.jadohealth.2012.02.020. PMID 23174473. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1054139X12001115.
  20. ↑ Greist, John (1979). «Running as treatment for depression». Comprehensive Psychiatry 20 (1): 41–54. doi:10.1016/0010-440X(79)90058-0. PMID 759100. https://dx.doi.org/10.1016/0010-440X%2879%2990058-0.
  21. ↑ Alic, M. (2012). Mental health and exercise. In J. L. Longe, The Gale encyclopedia of fitness. Farmington, MI: Gale. Retrieved from https://search.credoreference.com/content/entry/galefit/mental_health_and_exercise/0 [νεκρός σύνδεσμος]
  22. ↑ Morris, Paul; Scott, Helen (2019-07-03). «Not just a run in the park: a qualitative exploration of parkrun and mental health» (στα αγγλικά). Advances in Mental Health 17 (2): 110–123. doi:10.1080/18387357.2018.1509011. ISSN 1838-7357. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/18387357.2018.1509011.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Τρέξιμο&oldid=11853862"