Ο εραστής της λαίδης Τσάτερλι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ο εραστής της λαίδης Τσάτερλι
Συγγραφέας Ντ. Χ. Λώρενς
Τίτλος Lady Chatterley's Lover
Γλώσσα Αγγλικά
Είδος erotic novel
Προηγούμενο John Thomas and Lady Jane
Βραβεία Τα 100 βιβλία του Αιώνα
Η πρώτη ολοκληρωμένη έκδοση του έργου στην Βρετανία, 1960

Ο εραστής της λαίδης Τσάτερλι, (Lady Chatterley's Lover), είναι μυθιστόρημα του Βρετανού λογοτέχνη, Ντ. Χ. Λώρενς, ένα έργο που έγινε διάσημο αρχικά για την απαγόρευση που συνόδευε την κυκλοφορία του για πολλά χρόνια. Σήμερα θεωρείται από τα αριστουργήματα της παγκόσμια ερωτικής λογοτεχνίας.
Το μυθιστόρημα γράφτηκε μεταξύ του 1926 και 1928 όταν ο Λώρενς έμενε στη Φλωρεντία, αλλά δεν κατάφερε να εκδοθεί πλήρες στην Αγγλία, παρά μόνο το 1960, και ύστερα από διάφορες δικαστικές και εξωδικαστικές διαμάχες.

Το έργο περιγράφει τη γνωριμία, τη σχέση και την σεξουαλική έλξη της Λαίδης Κόνι Τσάτερλι, με τον δασοφύλακα - εργάτη στο αχανές κτήμα του Λόρδου Τσάτερλι, Όλιβερ Μέλορς.
«...Οι δύο αυτοί ήρωες θα αποτελέσουν σύμβολα του εικοστού αιώνα, αφού διαμόρφωσαν τον προσωπικό τους κώδικα ηθικής όχι με βάση τα κοινωνικά δεδομένα αλλά ανεξάρτητα από αυτά, δια­τηρώντας την ανθρωπιά και την ακεραιότητά τους μέσα από τη σε­ξουαλική πράξη. Η αποκαλυπτικότητα στην περιγραφή των ερω­τικών σκηνών προκάλεσε σκάνδαλο την εποχή που γράφτηκε το βιβλίο και η κυκλοφορία του απαγορεύτηκε. Χρειάστηκε να περάσουν χρόνια για να αρθεί η παρανόηση του έργου, το οποίο αποτελεί μια τολμηρή έκφραση διαμαρτυρίας για την καταπίεση του ερωτικού ενστίκτου, έκφανση της φθοράς που προκαλούν στους ανθρώπους ο πολιτισμός και η βιομηχανική κοινωνία.»[1]

Το έργο σήμερα θεωρείται κλασσικό - έχει ενταχτεί στα 100 καλύτερα μυθιστορήματα του 20ου αιώνα και έχουν γίνει πάμπολλες διασκευές του για την τηλεόραση, τον κινηματογράφο, το θέατρο, και το ραδιόφωνο.

Περίληψη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

«Είναι κατά βάθος τραγική η εποχή μας, έτσι κι εμείς αρνούμαστε να τη δούμε τραγικά. Ο κατακλυσμός πέρασε, στη μέση τώρα εμείς και γύρω μας χαλάσματα. Αρχίζουμε να στήνουμε μικρά καινούργια σπιτικά, να τρέφουμε μικρές νέες ελπίδες. Μάλλον δύσκολη δουλειά· ομαλός δρόμος για το μέλλον δεν υπάρχει πια· τα εμπόδια, όμως, είτε τα παρακάμπτουμε είτε σκαρφαλώνουμε και τα ξεπερνάμε. Πρέπει να ζήσουμε, όσοι κι αν είναι οι ουρανοί που τσακίστηκαν.Αυτή, λίγο πολύ, ήταν η άποψη της Κόνστανς Τσάτερλι.»[2]
Με αυτά τα λόγια ο Λώρενς ανοίγει το μυθιστόρημά του. Η Κόνστανς (Κόνι) Ρηντ (Constance Reid) παντρεύτηκε το 1917 σε ηλικία 23 χρόνων τον Κλίφορντ Τσάτερλι (Sir Clifford Chatterley), 29 χρονών. Ύστερα από ένα βιαστικό γάμο και ένα σύντομο ταξίδι του μέλιτος, ο Κλίφορντ φεύγει στρατιώτης για την Φλάνδρα, στα πλαίσια του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου. Ύστερα από 6 μήνες, θα επιστρέψει στην Αγγλία, και στην γυναίκα του, ανάπηρος από τη μέση και κάτω, αλλά ωστόσο ζωντανός. Τρία χρόνια αργότερα, όταν ο πατέρας του Κλίφορντ θα πεθάνει, ο γιός του θα πάρει εκτός από τον τίτλο του βαρονέτου, και την τεράστια έπαυλή του, το «Ράγκμπι Χολ».
Η ζωή στο τεράστιο απομονωμένο κτήμα, χωρίς συγγενείς, φίλους ή παιδιά, αρχίζει να γίνεται αφόρητη για την νεαρή και γεμάτη ζωντάνια Κόνι. Ένας φίλος του άντρα της, ο Μάικ, θεατρικός συγγραφέας από την Ιρλανδία, που ήρθε να τους επισκεφτεί θα γίνει ο πρώτος εραστής της κοπέλας που ακόμα δεν είχε προλάβει να νιώσει την σεξουαλική ηδονή. Σε έναν περίπατο στο δάσος του Ράγκμπι Χολ, θα συναντήσει τον Όλιβερ Μέλλορς. Γιος εργάτη ανθρακωρύχου, πρώην σιδηρουργός δουλεύει σαν δασοφύλακας για τους Τσάτερλι εδώ και αρκετά χρόνια. Γοητευμένη από τον Μέλλορς και αφού διακόψει την σχέση της με τον Μάικ, θα δοθεί στην ερωτική σχέση που θα δημιουργήσει με αυτόν τον άντρα. Το μικρό σπίτι του φύλακα μέσα στο δάσος θα γίνει για την Κόνστανς ο τόπος της ηδονής. Ο έρωτας που θα αναπτυχθεί μεταξύ τους, και η εγκυμοσύνη που θα προκύψει, θα οδηγήσει την Κόνι στο να ζητήσει διαζύγιο από τον άντρα της. Ο λόρδος Τσάτερλυ αρνήθηκε αλλά αυτό δεν εμπόδισε τους δυο εραστές να συνεχίσουν την κοινή τους πλέον πορεία. [3]

Ιστορία της έκδοσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από την αρχή της κυκλοφορίας του βιβλίου το 1928 μέχρι και το 1960 που το βιβλίο κυκλοφόρησε χωρίς περικοπές, οι αγγλόφωνοι αναγνώστες -εκτός από μερικές χιλιάδες που κατάφεραν να πάρουν στα χέρια τους, εκτός από την πρώτη έκδοση του 1928 του ίδιου του συγγραφέα και κάποιες από τις επόμενες πειρατικές εκδόσεις που θα ακολουθήσουν- δεν είχαν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με αυτό το εγνωσμένης λογοτεχνικής αξίας έργο.
Όλες οι νόμιμες εκδόσεις που ακολούθησαν αυτήν του 1928, με πρώτη αυτή του εκδοτικού οίκου "Alfred A. Knopf, Inc.", των ΗΠΑ, θα κυκλοφορήσουν λογοκριμένες και άσχημα περικομμένες. Το 1960 και αφού προηγήθηκε το 1959 η άρση της λογοκρισίας του βιβλίου στις Η.Π.Α - πράξη που επικυρώθηκε από δικαστήριο της χώρας- ο αγγλικός εκδοτικός οίκος "R v Penguin Books Ltd" θα προχωρήσει και αυτός στην έκδοση του αυθεντικού - μη λογοκριμένου χειρογράφου.
Έτσι στις 16 Αυγούστου του 1960 ο εκδοτικός οίκος θα κυκλοφορήσει το έργο, βάζοντας σε δοκιμασία τα όρια ανοχής της βρετανικής κοινωνίας αλλά και τον πρόσφατα ψηφισθέντα νόμο "Obscene Publications Act" [4]του 1959. Το βιβλίο γίνεται μέσα σε λίγες μέρες τεράστια εμπορική επιτυχία και το νούμερο ένα θέμα συζήτησης σε όλη τη Βρετανία.
Η απάντηση των Αρχών ήταν η απαγόρευση κυκλοφορίας του βιβλίου και ο εκδοτικός οίκος σύρθηκε στα δικαστήρια, με την κατηγορία της «προσβολής της δημοσίας αιδούς». Η δίκη που έγινε τέλη Οκτωβρίου του 1960 στο διαβόητο κακουργοδικείο του Λονδίνου, "Old Bailey" κράτησε έξι μέρες και (αφού σύμφωνα με τον νέο νόμο αποδείχτηκε η λογοτεχνική αξία του έργου) τελείωσε με την πανηγυρική δικαίωση του εκδότη, και την ελεύθερη πλέον κυκλοφορία του βιβλίου.[5] Στις 10 Νοεμβρίου του 1960, χιλιάδες κόσμου συνέρευσαν στα βιβλιοπωλεία της Αγγλίας, για να αγοράσουν το αυθεντικό, ελεύθερο πλέον, βιβλίο. 200.000 αντίτυπα πουλήθηκαν αυτήν τη μέρα, και 2.000.000 σε ένα ακριβώς χρόνο μετά το τέλος της δίκης.[6]

Το σημαντικότερο όλων όμως είναι αυτό που ο Άγγλος ποιητής Φίλιπ Λάρκιν επεσήμανε σε ένα του ποίημα:

"Sexual intercourse began
In nineteen sixty-three
(which was rather late for me) –
Between the end of the Chatterley ban
And the Beatles' first LP.
"[7] [8]

Μεταφράσεις στα ελληνικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το βιβλίο έχει μεταφραστεί και εκδοθεί στην ελληνική γλώσσα αρκετές φορές.[9]

  • της Μαντώς Αναστασιάδη [από τα γαλλικά] (Λογοτεχνική και Μορφωτική Εταιρία, 1954· Πυξίδα, 1961)
  • του Πότη Στρατίκη (Ενωμένοι Εκδότες, 1956)
  • του Πολύβιου Βοβολίνη (Σταυρόπουλος, χ.χ.· Δαμιανός, χ.χ.)
  • του Γιάννη Σπανδωνή (Γκοβόστης, 1990 και επανέκδοση από Δ.Ο.Λ., 2012)
  • της Λένας Μιλίλη (Printa, 1995)
  • της Μαρίας Δημητρίου (Ζήτρος, 1997)
  • του Γιώργου Ράικου (Καστανιώτης, 1997)
  • του Κώστα Πούλου (Παπαδόπουλος, 1999)
  • του Γιώργου Τζήμα (Μεταίχμιο, 2005)
  • της Ρηγούλας Γεωργιάδου (Bell, 2008)
  • των Μαρίας Γεωργάκη και Δόμνης Χαραλαμπίδη (4π Ειδικές Εκδόσεις, 2011)

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Από τον πρόλογο της έκδοσης του εκδ. οίκου "Μεταίχμιο" , 2012, σε μετάφραση Γιώργου Τζήμα, σελ. 1
  2. μετάφραση Γιώργου Τζήμα, εκδ. «Μεταίχμιο»
  3. https://www.scribd.com/doc/224676334/%CE%9F-%CE%95%CE%A1%CE%91%CE%A3%CE%A4%CE%97%CE%A3-%CE%A4%CE%97%CE%A3-%CE%9B%CE%91%CE%99%CE%94%CE%97-%CE%A4%CE%A3%CE%91%CE%A4%CE%95%CE%A1%CE%9B%CE%A5
  4. Αυτός ο νόμος, πιο ελαστικός από τον προηγούμενο επέτρεπε την κυκλοφορία βιβλίων «ασέμνου» περιεχομένου αρκεί να ήταν δημιουργήματα λογοτεχνικά, και όχι πορνογραφικά
  5. http://www.iefimerida.gr/news/373258/o-erastis-tis-laidis-tsaterli-i-istoria-toy-pio-akatalliloy-vivlioy-poy-graftike-pote
  6. http://3pointmagazine.gr/%CF%8C%CF%84%CE%B1%CE%BD-%CE%BF-%CE%B5%CF%81%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%AE%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BB%CE%B1%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%82-%CF%84%CF%83%CE%AC%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%BB%CE%B9-%CE%AD%CE%B2%CE%B3/
  7. η σεξουαλική αφύπνιση ξεκίνησε το 1963, «μεταξύ του τέλους της απαγόρευσης της Λαίδης Τσάτερλι/ και του πρώτου LP των Beatles».
  8. Larkin, Philip (1974). High Windows. 
  9. Ενδεικτικά, βλ. τα αποτελέσματα της αναζήτησης στη Biblionet.gr. Πρβ. τα αντίστοιχα αποτελέσματα στο Horizon. Δίκτυο Βιβλιοθηκών Δήμου Θεσσαλονίκης. Ανακτήθηκαν στις 18-12-2017.