Μπάνσκα Μπίστριτσα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 48°43′57″N 19°08′57″E / 48.73250°N 19.14917°E / 48.73250; 19.14917

Μπάνσκα Μπίστριτσα
Banska Bystrica SNP Square.jpg
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Μπάνσκα Μπίστριτσα
Χώρα Σλοβακία
Διοικητική υπαγωγή Περιοχή Μπάνσκα Μπίστριτσα
Διοίκηση
 • Δήμαρχος Ján Nosko (από 2014)
Έκταση 103,37 km²
Υψόμετρο 362 m
Ταχ. κωδ. 974 01, 974 04, 974 05, 974 09 και 974 11
Τηλ. κωδ. 048
Ζώνη ώρας UTC+01:00 (επίσημη ώρα)
UTC+02:00 (θερινή ώρα)
Ιστότοπος Επίσημη ιστοσελίδα
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Η Μπάνσκα Μπίστριτσα (Banská Bystrica) είναι πόλη στην κεντρική Σλοβακία, πρωτεύουσα της περιοχής (κράι) Μπάνσκα Μπίστριτσα. Το 2011 η Μπάνσκα Μπίστριτσα είχε 78.327 κατοίκους και είναι ο έκτος πολυπληθέστερος δήμος της χώρας.[1] Η πόλη βρίσκεται στη κοιλάδα του ποταμού Χρον, σε υψόμετρο 360, και περιβάλλεται από τα χαμηλά Τάτρας, Βέλκα Φάτρα και τα όρη Κρέμνιτσε. Βρίσκεται περίπου στο μέσο της απόστασης ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες πόλεις της χώρας, περίπου 210 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Μπρατισλάβας και 220 χιλιόμετρα δυτικά του Κόσιτσε.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι απαρχές της ιστορίας της πόλης είναι συνδεδεμένες με την εκμετάλλευση των αποθεμάτων χαλκού της περιοχής (και σε μικρότερο βαθμό του αργύρου, χρυσού και σιδήρου). Εργαλεία που ανακαλύφθηκαν στην περιοχή Σπάνια Ντόλινα χρονολογούνται από το 2000-1500 π.Χ.[2]

Η σημερινή πόλη κατασκευάστηκε στη θέση ενός Σλάβικου οικισμού.[3] Αργότερα έγινε τμήμα του βασιλείου της Ουγγαρίας. Η παλαιότερη γνωστή αναφορά της πόλης γίνεται το 1255, όταν ο Μπέλα Δ΄ της Ουγγαρίας της έδωσε δικαιώματα δήμου, ώστε να προσελκύσει εξειδικευμένους εργάτες,[4][5] κυρίως Γερμανούς μεταλλορύχους, οι οποίοι στα τέλη του 13ου αιώνα κατασκεύασαν την ρομανική εκκλησία της Παρθένου. Η πόλη άκμασε λόγω των ορυχείων χαλκού. Η εταιρία Ungarischer Handel, η οποία ιδρύθηκε το 1494, έγινε ο μεγαλύτερος παραγωγός χαλκού στον κόσμο τον 16ο αιώνα λόγω των ορυχείων, ενώ η Μπάνσκα Μπίστριτσα αποκαλούταν η «μητρόπολη του χαλκού».[6] Ο πλούτος της πόλης αντικατοπτρίζεται στα κτίρια του 15ου-16ου αιώνα, κυρίως στον ιστορικό πυρήνα της πόλης.[7] Λόγω της προώθησης των Οθωμανών προς την Ευρώπη, η πόλη οχυρώθηκε. Το τείχος ολοκληρώθηκε το 1589. Οι Οθωμανοί δεν κατάφεραν να καταλάβουν την πόλη.[8]

Η οικονομία της πόλης άλλαξε τον 18ο αιώνα, όταν σταμάτησε η εκμετάλλευση του χαλκού και άρχισε η εξόρυξη σιδήρου και η εντατική υλοτομία στα δάση της περιοχής.[9] Ο σιδηρόδρομος έφτασε στη πόλη το 1873.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Μπάνσκα Μπίστριτσα έγινε το κέντρο της αντίστασης έναντι στους Ναζί στη Σλοβακία, όταν η σλοβακική εθνική εξέγερση, μία από τις μεγαλύτερες αντιναζιστικές εξεγέρσεις στην Ευρώπη[10], ξεκίνησε στη πόλη τις 29 Αυγούστου 1944[5]. Η εξέγερση καταπνίγηκε τις 27 Οκτωβρίου, αλλά η πόλη απελευθερώθηκε από τα Σοβιετικά και Ρουμανικά στρατεύματα τις 26 Μαρτίου 1945.[8]

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μουσείο της Σλοβακικής Εθνικής Εξέγερσης

Τα περισσότερα από τα ιστορικά μνημεία της πόλης βρίσκονται στο κέντρο, στην πλατεία ΣΝΠ, η οποία πήρε το όνομά της από τη σλοβακική εθνική εξέγερση. Στην πλατεία βρίσκεται ένας πύργος ρολογιού ο οποίος κτίστηκε το 1552 και έχει μικρή κλίση, αποκλίνοντας από τη κάθετο κατά 40 εκατοστά. Μια μνημειακή κολόνα αφιερωμένη στην Παναγία παρθένο η οποία σταμάτησε μια επιδημία πανώλης, ανεγέρθη τον 18ο αιώνα. Στην πλατεία βρίσκεται το δημαρχείο, αρχοντικά του 15ου και 16ου αιώνα και ο καθεδρικός του Φραγκίγκου Χαβιέρ. Η κατασκευή του ναού έλαβε χώρα τη περίοδο 1702-1715 και είναι αντίγραφο της Ιησουιτικής εκκλησίας του Τζεζού, στη Ρώμη. Είναι έδρα της επισκοπής της Μπάνσκα Μπίστριτσα. Στα όρια της πλατείας σώζονται τμήματα των τειχών της πόλης και εκεί βρίσκεται το σπίτι του Ματθία Κορβίνου, ένα πενταώροφο γοτθικό κτίριο που κτίστηκε το 1479. Από το 1889 λειτουργεί στην πλατεία το Μουσείο της Κεντρικής Σλοβακίας.

Στην πόλη λειτουργεί για τη Σλοβακική Εθνική Εξέγερση, το οποίο διαθέτει μεγάλη συλλογή στρατιωτικών αντικειμένων και έκθεση σε εξωτερικό χώρο από τανκ, αεροπλάνο κ.ά.

Εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Μπάνσκα Μπίστριτσα είναι έδρα του πανεπιστήμιου Ματέι Μπέλ (Univerzita Mateja Bela) με 16.460 φοιτητές και 416 διδακτορικούς φοιτητές.[11] Ιδρύθηκε το 1992. Στην πόλη λειτουργεί επίσης Ακαδημία Καλών Τεχνών με 500 φοιτητές[12]. Η μεγαλύτερη βιβλιοθήκη στη πόλη είναι η κρατική επιστημονική βιβλιοθήκη με 2 εκατομμύρια τόμους[13]. Ένα μικρό αστεροσκοπείο βρίσκεται στο όρος Ούρπιν.

Αδελφοποιημένες πόλεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Μπάνσκα Μπίστριτσα έχει αδελφοποιηθεί με: [14]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Urban Audit». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 December 2007. http://www.urbanaudit.org/CityProfiles.aspx. Ανακτήθηκε στις 14 December 2007. 
  2. Mácelová, Marta (June 2003). «Počiatky prospektorstva a ťažby medenej rudy na Španej Doline». Bystrický Permon 1 (2): 3–10. 
  3. «Archeológia». Stredoslovenské múzeum v Banskej Bystrici. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 May 2007. http://www.stredoslovenskemuzeum.sk/archeologia.htm. Ανακτήθηκε στις 3 May 2007. 
  4. «Besztercebánya – Hungarian Catholic Lexicon». Pazmany Peter Catholic University. http://www.lexikon.katolikus.hu/B/Beszterceb%C3%A1nya.html. Ανακτήθηκε στις 12 February 2013. 
  5. 5,0 5,1 «Banská Bystrica – History». City of Banská Bystrica. 2007. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 September 2007. http://eng.banskabystrica.sk/main.php?id_kat_for_menu=2363&firmy_slovenska_flag=0. Ανακτήθηκε στις 1 September 2007. 
  6. Habšudová, Zuzana (8 July 2002). «Mineral and political wealth of Banská Bystrica mining region has flown». The Slovak Spectator. http://www.spectator.sk/articles/view/9780. Ανακτήθηκε στις 15 December 2007. 
  7. http://www.bbb.sk/en/history.htm
  8. 8,0 8,1 Donovalová, Katarína (2003) (PDF). Poznaj svoje mesto – Banská Bystrica: Výberová regionálna bibliografia dejín mesta od najstarších čias po súčasnosť. Dunajská Streda: R.G.T. PRESS. http://vkmk.sk.neutrino.vasadomena.sk/storage/PoznajSvojeMestoBB.pdf. 
  9. Banská Bystrica slovakia.travel
  10. Pynsent, Robert B (1994). Questions of identity: Czech and Slovak ideas of nationality and personality. Budapest; New York: Central European University Press. 
  11. «Univerzita Mateja Bela» (στα Σλοβακικά) (PDF). Ústav informácií a prognóz školstva. http://www.uips.sk/statis/pdf/VS_P18.PDF. Ανακτήθηκε στις 21 November 2007. 
  12. «Akadémia umení» (στα Σλοβακικά) (PDF). Ústav informácií a prognóz školstva. http://www.uips.sk/statis/pdf/VS_P53.PDF. Ανακτήθηκε στις 21 November 2007. 
  13. «State Scientific Library Banska Bystrica». State Scientific Library. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 October 2007. http://web.archive.org/web/20071007102348/http://www.svkbb.sk/eng/historia-eng.php. Ανακτήθηκε στις 24 October 2007. 
  14. «Banská Bystrica Sister Cities». 2001–2008. http://eng.banskabystrica.sk/main.php?id_kat_for_menu=2367&firmy_slovenska_flag=0. Ανακτήθηκε στις 23 October 2008. 
  15. «Twinnings». Central Union of Municipalities & Communities of Greece. http://www.kedke.gr/uploads/twinnedcities.pdf. Ανακτήθηκε στις 25 August 2013. 
  16. «Tarnobrzeg Official Website – Partner Cities». Flag of Poland.svgΠρότυπο:Fontcolor [[Polish language|Πρότυπο:Fontcolor]]) 1999–2008 Urząd Miasta Tarnobrzeg. http://www.tarnobrzeg.pl/php/index.php?action=miasto_item&menu=all&id=5&nazwa=miasta%20partnerskie. Ανακτήθηκε στις 23 October 2008.  [νεκρός σύνδεσμος]
  17. «Radom – Miasta partnerskie [Radom – Parntership cities]» (στα Polish). Miasto Radom [City of Radom]. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 April 2013. http://web.archive.org/web/20130403215958/http://www.radom.pl/page/192,miasta-partnerskie.html. Ανακτήθηκε στις 7 August 2013. 
  18. «Radom – miasta partnerskie» (στα Polish). radom.naszestrony.pl. http://radom.naszestrony.pl/?info=miasta_partnerskie. Ανακτήθηκε στις 7 August 2013. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]