Μνημείο των Επωνύμων Ηρώων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 37°58′31″N 23°43′20″E / 37.9752°N 23.7223°E / 37.9752; 23.7223

Μνημείο των Επωνύμων Ηρώων
Μνημείο των Επώνυμων Ηρώων 1182.jpg
Είδοςαρχαιολογική θέση
Γεωγραφικές συντεταγμένες37°58′31″N 23°43′20″E
Διοικητική υπαγωγήΑθήνα και Περιφέρεια Αττικής
ΤοποθεσίαΑρχαία Αγορά της Αθήνας
ΧώραΕλλάδα
Commons page Πολυμέσα
Το Μνημείο των Επώνυμων Ηρώων στην εποχή μας

Το Μνημείο των Επώνυμων Ηρώων βρισκόταν στην Αρχαία Αγορά της Αθήνας, παραπλεύρως στο Μητρώο (παλαιό Βουλευτήριο). Ήταν μαρμάρινη εξέδρα, στην οποία φέρονταν τα χάλκινα αγάλματα των δέκα ηρώων που αναπαριστούσαν τις φυλές της Αθήνας. Ήταν ένα σημαντικό πληροφοριακό κέντρο για τους αρχαίους Αθηναίους, και χρησιμοποιούνταν ως μνημείο όπου δημοσιευόταν τα «λευκώματα» (βαμμένες λευκές ξύλινες σανίδες) στα οποία αναγραφόταν οι προτεινόμενοι νόμοι, διατάγματα και αποφάσεις.[1][2] Η κατασκευή του μνημείου ανάγεται στο β΄ μισό του 4ου αιώνα π.Χ. (γύρω στο 330 π.Χ.).[3] Υπάρχουν ενδείξεις πως αρχικά το μνημείο αυτό βρισκόταν σε άλλη θέση, στο δυτικό άκρο της Μεσαίας Στοάς.[4] Ο χώρος καταστράφηκε κατά την επιδρομή του Σύλλα το 86 π.Χ. και επανακατασκευάστηκε από τα ρωμαϊκά στρατεύματα, με ακανόνιστο όμως τρόπο.[5]

Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα μνημεία της αρχαίας Αγοράς. Η πορεία του εξελίχθηκε παράλληλα με την ιστορία της πόλης από την κλασική έως και τη ρωμαϊκή εποχή. Ταυτίζεται με την ασφάλεια λόγω της ιδιαίτερης μορφής του και χάρη στις μαρτυρίες των αρχαίων πηγών. Η παλαιότερη από τις σχετικές αναφορές των αρχαίων συγγραφέων βρίσκεται στο έργο «Ειρήνη» του Αριστοφάνη (421/0 π.Χ.), όπου μας δίνονται πληροφορίες και για τον πρακτικό ρόλο του οικοδομήματος. Η ανέγερσή του φαίνεται να συνδέεται με το Μητρώον και την μόνιμη αρχειακή συλλογή του, αφού γνωρίζουμε ότι χρησιμοποιήθηκε για την τήρηση προσωρινών αρχείων, λειτουργώντας έτσι ως μέσο μαζικής επικοινωνίας του κράτους με τους πολίτες. Μολονότι πρέπει να είχε πρωτοχτιστεί ήδη πριν το 420 π.Χ., από αυτήν την φάση έχουν διασωθεί μόνον κατάλοιπα θεμελίωσης της βάσης του κοντά στην νοτιοδυτική γωνία της Αγοράς.[3]

Το μνημείο είναι ένα μακρόστενο συμπαγές βάθρο, το οποίο περικλειόταν από λίθινο φράγμα (ύψους 1,5 μ.) σε μορφή περιβόλου με στέγασμα τριγωνικής διατομής και στο επάνω μέρος του έφερε τους χάλκινους ανδριάντες των Επωνύμων Ηρώων, που είχαν δώσει τα ονόματά τους στην πολιτική διαίρεση των Αθηναίων σε δέκα φυλές με τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένους (508/7 π.Χ.). Οι ανδριάντες αυτοί έχουν χαθεί.

Στα τέλη του 4ου αι. π.Χ., το μνημείο δέχθηκε σημαντικές τροποποιήσεις, εξαιτίας αλλαγών που σημειώθηκαν στην οργάνωση του φυλετικού συστήματος. Έπειτα από προσωπικό αίτημα του Δημητρίου του Πολιορκητού (307 π.Χ.), που στο μεταξύ είχε αναλάβει τα ηνία της πόλης, να ιδρυθεί νέα φυλή προς τιμήν του, οι Αθηναίοι προχώρησαν στην θέσπιση δύο επιπλέον φυλών, της Δημητριάδος και της Αντιγονίδος (προς τιμήν του πατέρα του Δημητρίου Αντιγόνου Α΄ του Μονόφθαλμου) και ταυτόχρονα αντικατέστησαν τους τρίποδες που κοσμούσαν το βάθρο με δύο καινούρια αγάλματα. Μέσα στον 2ο αι. π.Χ., με την έλευση του ελληνιστικού ηγεμόνα της Περγάμου Αττάλου Β΄, δημιουργήθηκε ακόμα μία φυλή, η Ατταλίς, ως αντάλλαγμα για τις ευεργεσίες που ο Άτταλος προσέφερε στην Αθήνα. Τον 2ο αι. μ.Χ. ιδρύθηκε η Αδριανίς φυλή προς τιμήν του φιλέλληνα ρωμαίου αυτοκράτορα Αδριανού. Ως αποτέλεσμα, ο συνολικός αριθμός των φυλών έφθασε τις δεκατέσσερεις, γεγονός που επέβαλε όχι μόνο την πρακτική αναδιάταξη του πολιτικού σώματος στους δήμους, ώστε να κατανεμηθεί ισόρροπα κατ’ αναλογίαν προς τις φυλές, αλλά και την επέκταση του Βάθρου των Επωνύμων Ηρώων προς νότο, ώστε να φιλοξενηθούν οι νέοι ανδριάντες.[3]

Ανασκαφές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών της Αθήνας πραγματοποίησε ανασκαφές, κατά τις οποίες ανακαλύφθηκε το μνημείο το 1931 και το 1932. Η μερική αποκατάσταση του περιβόλου του ολοκληρώθηκε το 1951, ενώ το 1967 πραγματοποιήθηκαν νέες έρευνες.[5]

Τα ονόματα των ηρώων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι δέκα ήρωες (ένας για κάθε φυλή) επιλεγόταν από το Μαντείο των Δελφών[5], και ήταν οι εξής:

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Map of the Agora of Athens». www.plato-dialogues.org. Ανακτήθηκε στις 1 Αυγούστου 2020. 
  2. «Monument of the Eponymous Heroes». 8 Φεβρουαρίου 2012. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Φεβρουαρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 20 Μαΐου 2016. CS1 maint: Unfit url (link)
  3. 3,0 3,1 3,2 «ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ». www.eie.gr. Ανακτήθηκε στις 20 Μαΐου 2016. 
  4. «Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού | Μνημείο των Επωνύμων Ηρώων». odysseus.culture.gr. Ανακτήθηκε στις 20 Μαΐου 2016. 
  5. 5,0 5,1 5,2 «FOUNDATION OF THE HELLENIC WORLD - Αρχαία Αγορά της Αθήνας». project.athens-agora.gr. Ανακτήθηκε στις 20 Μαΐου 2016. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]