Θρύλος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Θρύλος, (λατ. Legenda) είναι μια αφήγηση από ανθρώπινες ενέργειες που συχνά έχουν παραποιηθεί από τη λαϊκή φαντασία· η λέξη αρχικά σήμαινε τον θόρυβο πολλών φωνών, ομιλιών[1] και στη συνέχεια το γεγονός για το οποίο μιλούν όλοι. Όπως και οι άλλοι τύποι της λαϊκής φιλολογίας (παραμύθια, ανέκδοτα, απόλογα κλπ.) έτσι και ο θρύλος αναπτύχθηκε με την προφορική παράδοση, από την οποία καμιά φορά τον απέσπασαν οι λογοτέχνες, προσδίδοντας του καλλιτεχνικές μορφές.

Το Κρυφό Σχολειό κατά τον ομότιμο καθηγητή Φάνη Κακριδή είναι «θρύλος με ιστορικό πυρήνα». Νικόλαος Γύζης1885/86
Ο θρύλος του Γουλιέλμου Τέλλου
Γνωστός θρησκευτικός θρύλος είναι εκείνος του αγίου Γεωργίου που σκοτώνει το δράκο και ελευθερώνει τη βασιλοπούλα. Πίνακας του Πάολο Ουτσέλο (Paolo Uccelo)
Οι θρύλοι εμφανίζονται σ΄όλους τους λαούς, σε κάθε εποχή, για τα πιο ποικίλα γεγονότα και πρόσωπα και διαδίδονται σε άλλους τόπους και σε άλλους λαούς. O Ρομπέν των δασών του Louis Rhead

Σημασία της λέξης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη νέα Ελληνική σημαίνει[2]:

1. Θόρυβος γύρω από κάτι σπουδαίο.
2. Προφορική παράδοση από γενεά σε γενεά.
3. Ήχος σαν από πολλές φωνές, προφορική διάδοση, αβέβαια φήμη.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Δημ.Λουκάτο: "Παράδόσεις ή θρύλοι λέγονται οι φανταστικές διηγήσεις που πλάθει ο λαός με βάση τις δοξασίες για ορισμένους τόπους και όντα, και που τις πιστεύει για αληθινές." Κατά τον καθηγητή κλασσικής φιλολογίας Φάνη Κακριδή ο θρύλος αντιδιαστέλλεται από τον μύθο.[3]
Η λέξη μπορεί να αναφέρεται σε υπαρκτά σπουδαία πρόσωπα, πράγματα ή γεγονότα, π.χ. Πάττον, ο θρύλος της Νορμανδίας, ή "ένα αεροπλάνο θρύλος"[4].

Δομή του θρύλου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λόγω του χαρακτήρα του να περιγράφει καταπληκτικά ή εξαιρετικά γεγονότα, ο θρύλος με τη σημασία αυτή, άνθησε ιδιαίτερα κατά τον Μεσαίωνα. Αργότερα αναμείχθηκε με άλλες μορφές αφηγήσεων πραγματικών ή φανταστικών γεγονότων, που αναφέρονταν σε πρόσωπα, τόπους ή ιστορικές εποχές. Με την ευρύτερη αυτή έννοια, ο θρύλος διακρίνεται τόσο από την ιστορική αφήγηση, που αλλοιώνει αλλά δεν παραποιεί την πραγματικότητα, όσο και από το παραμύθι, που αποτελεί αφήγηση φανταστικών γεγονότων, τα οποία εκτυλλίσονται σε φανταστικούς τόπους και έχουν ως ήρωες φανταστικά πρόσωπα, καθώς και από τόν μύθο, που συνιστά μια σύντομη αφήγηση γεγονότων, με πρωταγωνιστές σχεδόν πάντοτε ζώα ή άψυχα όντα που έχουν επινοηθεί για να δώσουν μια ηθική εντολή ή μια σοφή πρακτική συμβουλή. Διακρίνεται επίσης και από το ανέκδοτο, τον απόλογο κλπ. Αντίθετα, λιγότερο σαφής είναι η διαφοροποίησή του από τον θρησκευτικό μύθο, δηλαδή τον μύθο περί θεών και ηρώων.

Θρησκευτικός μύθος και θρύλος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ένα γενικό κριτήριο διάκρισης βρίσκεται στο γεγονός ότι, ενώ ο θρύλος έχει ως υπόστρωμα ανθρώπινα πράγματα και γεγονότα, ο θρησκευτικός μύθος περιστρέφεται γύρω από τα υπερανθρώπινα όντα και συνεπώς έξω από την ανθρώπινη ιστορία. Σε μια ιδιαίτερη κατηγορία ανήκουν οι αγιολογικοί θρύλοι, που έχουν ως αντικείμενο (όπως οι μεσαιωνικοί) τη ζωή και το έργο των αγίων. Επειδή όμως, στις περιπτώσεις αυτές, διάφοροι παράγοντες, όπως η διατήρηση και η διάδοση της τιμής που αποδίδεται στον άγιο ξεφεύγουν, τουλάχιστον κατά ένα μέρος, από το πεδίο του θρύλου η μελέτη τους μάλλον υπάγεται στον τομέα της αγιολογίας παρά στον τομέα των λαϊκών παραδόσεων.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]