Ειδωλολατρία
Ορισμός
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ειδωλολατρία είναι η λατρεία, προσκύνηση ή απόδοση απόλυτης θρησκευτικής αξίας σε είδωλα, εικόνες ή υλικά αντικείμενα, τα οποία θεωρούνται θεότητες ή φορείς θεϊκής δύναμης. Ο όρος προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις εἴδωλον και λατρεία και χρησιμοποιείται κυρίως στο πλαίσιο των μονοθεϊστικών θρησκειών για να δηλώσει πρακτικές που θεωρούνται ασύμβατες με τη λατρεία ενός μοναδικού Θεού.[1][2]
Σύμφωνα με τη σύγχρονη θρησκειολογική έρευνα, η ειδωλολατρία δεν αποτελεί ουδέτερη περιγραφική κατηγορία, αλλά έννοια με ισχυρό κανονιστικό και θεολογικό περιεχόμενο, η οποία χρησιμοποιήθηκε ιστορικά για τον καθορισμό ορίων μεταξύ «ορθής» και «λανθασμένης» θρησκευτικής πρακτικής.[3]
Ιστορική διάσταση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Αρχαιολογικές και ιστορικές μελέτες δείχνουν ότι στις θρησκείες της αρχαιότητας τα λατρευτικά αγάλματα και αντικείμενα δεν ταυτίζονταν κατ’ ανάγκην με τη θεότητα. Αντιθέτως, λειτουργούσαν ως σημεία παρουσίας, ενοίκησης ή διαμεσολάβησης της θεϊκής δύναμης. Η αντίληψη ότι οι αρχαίοι λάτρευαν απλώς άψυχα αντικείμενα θεωρείται απλουστευτική και αναχρονιστική από τη σύγχρονη έρευνα.[4]
Αβρααμικές θρησκείες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ιουδαϊσμός
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στον Ιουδαϊσμό, η ειδωλολατρία θεωρείται σοβαρή παραβίαση της διαθήκης με τον Θεό και συνδέεται με την απόδοση λατρείας σε οτιδήποτε πέραν του ενός Θεού. Η έννοια αυτή αναπτύχθηκε τόσο στη βιβλική όσο και στη μεταγενέστερη ραββινική παράδοση ως βασικό στοιχείο θρησκευτικής ταυτότητας.[3]
Χριστιανισμός
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στον Χριστιανισμό, η ειδωλολατρία καταδικάζεται ως λατρεία εικόνων ή αντικειμένων αντί του Θεού. Ωστόσο, ιδιαίτερα στην Ανατολική Ορθόδοξη και τη Ρωμαιοκαθολική παράδοση, αναπτύχθηκε η διάκριση μεταξύ λατρείας και τιμητικής προσκύνησης, ώστε να δικαιολογηθεί η χρήση εικόνων χωρίς να θεωρείται ότι αυτές λατρεύονται ως θεοί. Η διάκριση αυτή υπήρξε αντικείμενο έντονων θεολογικών αντιπαραθέσεων, ιδίως κατά τις περιόδους εικονομαχίας.[5]
Κατά τον Χριστιανισμό βασικές μορφές της ειδωλολατρίας είναι ο φετιχισμός,[6] ο πολυθεϊσμός και ο τοτεμισμός. Ο φετιχισμός είναι η πιο πρωτόγονη μορφή ειδωλολατρίας. Οι οπαδοί του φαντάζονταν ότι μέσα σε πολλά αντικείμενα υπήρχει μαγική δύναμη (στις πέτρες, τα χόρτα, τα κόκαλα, τις τρίχες, τα δέντρα κ.λπ.). Τα αντικείμενα αυτά ή τα κρεμούν επάνω τους σαν φυλαχτά ή τα τοποθετούν στις καλύβες και τα τιμούν προσφέροντας τροφές και ποτά, για να διώξουν τις αρρώστιες και τα ατυχήματα ή να φέρνουν εκπλήρωση των πόθων. Εξάλλου τα ζώα, τα βουνά, τα ποτάμια, οι λίμνες, οι θάλασσες, ο Ήλιος και η Σελήνη λατρεύονται ως κατοικίες πνευμάτων. Η μαγεία είναι το κύριο στοιχείο του φετιχισμού. Μ' αυτήν, που αποτελεί την ουσία της λατρείας τους, οι φετιχιστές πιστεύουν πως οι θεοί τους χορηγούν υγεία, πλούτο, γνώση και καθετί που με τις φυσικές τους δυνάμεις δεν μπορούν να αποκτήσουν.[7]
Ισλάμ
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στο Ισλάμ, η ειδωλολατρία ταυτίζεται με την έννοια της shirk, δηλαδή της απόδοσης συντρόφων ή μεριδίου στη θεϊκή μοναδικότητα του Θεού. Η shirk θεωρείται μία από τις βαρύτερες θρησκευτικές παραβάσεις, αν και ιστορικά υπήρξαν διαφοροποιήσεις ως προς την πρακτική εφαρμογή της απαγόρευσης.[8]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ John, Bowker (2005). The Concise Oxford Dictionary of World Religions. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-861053-3. doi:10.1093/acref/9780192800947.001.0001.
- ↑ Douglas, Harper (2015). «Idolatry». Online Etymology Dictionary.
- 1 2 Moshe Halbertal; Avishai Margalit; Naomi Goldblum (1992). Idolatry. Harvard University Press. σελ. 8, 85–86, 146–148. ISBN 978-0-674-44313-6.
- ↑ Frohn, Elke Sophie; Lützenkirchen, H.-Georg (2007). The Brill Dictionary of Religion. Leiden and Boston: Brill Publishers. ISBN 9789004124332. doi:10.1163/1872-5287_bdr_SIM_00041.
- ↑ Poorthuis (2007), Marcel. Iconoclasm and Iconoclash. BRILL Academic. ISBN 9789004161955. doi:10.1163/ej.9789004161955.i-538.53.
- ↑ «Φετιχισμός». www.hellenicaworld.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2019.
- ↑ «ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΓΛΥΦΑΔΑΣ». imglyfadas.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Απριλίου 2016. Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2019.
- ↑ G. R. Hawting (1999). The Idea of Idolatry and the Emergence of Islam: From Polemic to History. Cambridge University Press. σελ. 47–51, 67–70. ISBN 978-1-139-42635-0.
 |
Αυτό το λήμμα σχετικά με τη θρησκειολογία χρειάζεται επέκταση. Μπορείτε να βοηθήσετε την Βικιπαίδεια επεκτείνοντάς το. |