Δραστηριότητες καθημερινής ζωής

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο όρος Δραστηριοτήτες Καθημερινής Ζωής (Δ.Κ.Ζ.) χρησιμοποιείται στον τομέα της Υγείας και πρόνοιας για να αναφερθεί στις καθημερινές δραστηριότητες αυτοεξυπηρέτησης ενός ατόμου είτε εντός της κατοικίας του είτε σε εξωτερικούς χώρους, ή και τα δύο. Οι επαγγελματίες υγείας (εργοθεραπευτές, κοινωνικοί λειτουργοί, νοσηλευτές, κλπ.) συνήθως αναφέρονται στην ικανότητα ή την αδυναμία εκτέλεσης των δραστηριοτήτων αυτών ως μέτρηση της λειτουργικής κατάστασης ενός ατόμου, ιδίως όσον αφορά ασθενείς, ή άτομα με αναπηρία καθώς και ηλικιωμένους.[1]

Οι ΔΚΖ ορίζονται ως «τα πράγματα που συνήθως κάνουμε... όπως η προσωπική μας σίτιση, το να κάνουμε μπάνιο, το να ντυθούμε, να περιποιηθούμε-καλλωπιστούμε, να εργαστούμε, να ασχοληθούμε με τα οικιακά και να ψυχαγωγηθούμε στον ελεύθερο χρόνο μας." [2] Ένα πλήθος εθνικών ερευνών συλλέγει δεδομένα σχετικά με την κατάσταση των ΔΚΖ του πληθυσμού των ΗΠΑ.[3] Παρότι έχουν προταθεί βασικές κατηγορίες ΔΚΖ, το τι συγκεκριμένα συνιστά μία συγκεκριμένη ΔΚΖ σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον για ένα συγκεκριμένο άτομο μπορεί να διαφέρει.

Βασικές ΔΚΖ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Βασικές ΔΚΖ αποτελούνται από καθήκοντα αυτοφροντίδας, μεταξύ των οποίων:[4]

  • Χρήση μπάνιου και ντους (πλύσιμο σώματος)
  • Ένδυση και απόδυση
  • Προσωπική σίτιση (μη συμπεριλαμβανομένης της μάσησης ή της κατάποσης)
  • Λειτουργικές μεταφορές (μετακίνηση από το ένα μέρος στο άλλο κατά την εκτέλεση δραστηριοτήτων)
  • Προσωπική υγιεινή και περιποίηση-καλλωπισμός (συμπεριλαμβανομένων βουρτσίσματος/χτενίσματος/στυλιζαρίσματος μαλλιών)
  • Υγιεινή Τουαλέτας - Εκούσιος έλεγχος ουροδόχου κύστης και εντέρου
  • Βάδιση (με περπάτημα ή με τη χρήση αμαξιδίου)

Instrumental ΔΚΖ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Instrumental Δραστηριότητες Καθημερινής Ζωής (Instrumental Activities of Daily Living-IADLs) δεν είναι απαραίτητες για θεμελιώδη λειτουργία, αλλά επιτρέπουν σε ένα άτομο να ζει ανεξάρτητα στην κοινότητα:[5]

  • Οικιακή εργασία
  • Παρασκευή Γεύματος
  • Λήψη φαρμάκων
  • Διαχείριση χρημάτων
  • Αγορές για είδη παντοπωλείου (ψώνια) ή είδη ένδυσης
  • Χρήση τηλεφώνου
  • Χρήση της τεχνολογίας (κατά περίπτωση)

Οι Εργοθεραπευτές συχνά αξιολογούν τις Instrumental ΔΚΖ κατά την αξιολόγηση των εξυπηρετούμενών τους. Ο Αμερικανικός Σύλλογος Εργοθεραπευτών εντοπίζει 12 τύπους Instrumental ΔΚΖ (IADLs) που μπορούν να εκτελεστούν συν-εργα-τικά με άλλους:[6][7]

  • Φροντίδα άλλων-τρίτων προσώπων (συμπεριλαμβανομένης της επιλογής και της εποπτεία των φροντιστών)
  • Φροντίδα κατοικίδιων ζώων
  • Ανατροφή παιδιών
  • Διαχείριση επικοινωνίας
  • Κινητικότητα στην κοινότητα
  • Διαχείριση οικονομικών
  • Διαχείρισης της υγείας και διατήρησή της
  • Δημιουργία σπιτιού και συντήρησή του
  • Παρασκευή γεύματος και συγύρισμα μετά το πέρας του γεύματος
  • Τέλεση θρησκευτικών εθιμοτυπιών
  • Διαδικασίες ασφάλειας και αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης
  • Αγορές (ψώνια)

Αξιολόγηση των ΔΚΖ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπάρχουν αρκετά εργαλεία αξιολόγησης, όπως η κλίμακα ΔΚΖ Katz [8], η κλίμακα Instrumental ΔΚΖ Lawton [9] και η κλίμακα Δραστηριοτήτων Καθημερινής Ζωής του Μπρίστολ.

Τα περισσότερα μοντέλα των υπηρεσιών υγείας χρησιμοποιούν στην πρακτική τους αξιολογήσεις ΔΚΖ, συμπεριλαμβανομένων των ιατρικών (ή θεσμικών) μοντέλων, όπως το μοντέλο νοσηλευτικής Roper-Logan-Tierney, καθώς και τα επικεντρωμένα-στον-ένοικο (resident-centered) μοντέλα, όπως το Πρόγραμμα Πλήρους Φροντίδας για Ηλικιωμένους, Program of All-Inclusive Care for the Elderly (PACE).

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εργοθεραπεία
  • Υποβοηθούμενη διαβίωση
  • Φροντίδα ενοίκων
  • Σφαιρική Εκτίμηση Λειτουργικότητας
  • Μακροχρόνια περίθαλψη
  • Μακροπρόθεσμη ασφάλεια υγείας
  • Οίκος ευγηρίας

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. "Activities of Daily Living Evaluation." Encyclopedia of Nursing & Allied Health . ed. Kristine Krapp. Gale Group, Inc., 2002. eNotes.com. 2006.Enotes Nursing Encyclopedia Accessed on: 11 Oct, 2007
  2. MedicineNet.com Medical Dictionary
  3. National Center for Health Statistics
  4. McDowell, I., and Newell, C. (1996). Measuring Health: A Guide to Rating Scales and Questionnaires , 2nd edition. New York: Oxford University Press
  5. Bookman, A., Harrington, M., Pass, L., & Reisner, E. (2007). Family Caregiver Handbook . Cambridge, MA: Massachusetts Institute of Technology.
  6. Roley SS, DeLany JV, Barrows CJ, et al. (2008). «Occupational therapy practice framework: domain & practice, 2nd edition». Am J Occup Ther 62 (6): 625–83. PMID 19024744. http://ajot.aotapress.net/content/62/6/625.full.pdf+html. 
  7. "Occupational therapy practice framework: Domain and process." American Journal of Occupational Therapy, 56 , 609-637
  8. Katz ADL scale
  9. Lawton IADL scale
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Activities of daily living της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).