Δραστηριότητες καθημερινής ζωής

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Ο όρος Δραστηριοτήτες Καθημερινής Ζωής (Δ.Κ.Ζ.) χρησιμοποιείται στον τομέα της Υγείας και πρόνοιας για να αναφερθεί στις καθημερινές δραστηριότητες αυτοεξυπηρέτησης ενός ατόμου είτε εντός της κατοικίας του είτε σε εξωτερικούς χώρους, ή και τα δύο. Οι επαγγελματίες υγείας (εργοθεραπευτές, κοινωνικοί λειτουργοί, νοσηλευτές, κλπ.) συνήθως αναφέρονται στην ικανότητα ή την αδυναμία εκτέλεσης των δραστηριοτήτων αυτών ως μέτρηση της λειτουργικής κατάστασης ενός ατόμου, ιδίως όσον αφορά ασθενείς, ή άτομα με αναπηρία καθώς και ηλικιωμένους.[1]

Οι ΔΚΖ ορίζονται ως «τα πράγματα που συνήθως κάνουμε... όπως η προσωπική μας σίτιση, το να κάνουμε μπάνιο, το να ντυθούμε, να περιποιηθούμε-καλλωπιστούμε, να εργαστούμε, να ασχοληθούμε με τα οικιακά και να ψυχαγωγηθούμε στον ελεύθερο χρόνο μας." [2] Ένα πλήθος εθνικών ερευνών συλλέγει δεδομένα σχετικά με την κατάσταση των ΔΚΖ του πληθυσμού των ΗΠΑ.[3] Παρότι έχουν προταθεί βασικές κατηγορίες ΔΚΖ, το τι συγκεκριμένα συνιστά μία συγκεκριμένη ΔΚΖ σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον για ένα συγκεκριμένο άτομο μπορεί να διαφέρει.

Βασικές ΔΚΖ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Βασικές ΔΚΖ αποτελούνται από καθήκοντα αυτοφροντίδας, μεταξύ των οποίων:[4]

  • Χρήση Τουαλέτας και Υγιεινή Τουαλέτας
  • Ένδυση
  • Κατάποση/Βρώση
  • Σίτιση
  • Λειτουργική κινητικότητα
  • Φροντίδα προσωπικού εξοπλισμού
  • Προσωπική υγιεινή και περιποίηση
  • Σεξουαλική δραστηριότητα

Instrumental ΔΚΖ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Instrumental Δραστηριότητες Καθημερινής Ζωής (iΔΚΖ) [Instrumental Activities of Daily Living-IADLs] δεν είναι απαραίτητες για θεμελιώδη λειτουργία, αλλά επιτρέπουν σε ένα άτομο να ζει ανεξάρτητα στην κοινότητα:[5]

  • Οικιακή εργασία
  • Παρασκευή Γεύματος
  • Λήψη φαρμάκων
  • Διαχείριση χρημάτων
  • Αγορές για είδη παντοπωλείου (ψώνια) ή είδη ένδυσης
  • Χρήση τηλεφώνου
  • Χρήση της τεχνολογίας (κατά περίπτωση)

Οι Εργοθεραπευτές συχνά αξιολογούν τις Instrumental ΔΚΖ (iΔΚΖ) κατά την αξιολόγηση των εξυπηρετούμενών τους. Ο Αμερικανικός Σύλλογος Εργοθεραπείας εντοπίζει 12 τύπους Instrumental ΔΚΖ (IADLs) που μπορούν να εκτελεστούν συν-εργα-τικά με άλλους:[6][7]

  • Φροντίδα τρίτων (συμπεριλαμβανομένης της επιλογής και της εποπτεία των φροντιστών)
  • Φροντίδα κατοικιδίων
  • Ανατροφή παιδιών
  • Διαχείριση επικοινωνίας
  • Οδήγηση και κινητικότητα στην κοινότητα
  • Οικονομική διαχείριση
  • Διαχείριση της υγείας και διατήρησή της
  • Δημιουργία σπιτιού και διαχείρισή του
  • Προετοιμασία γεύματος και καθαρισμός
  • Θρησκευτικές και πνευματικές δραστηριότητες και έκφραση
  • Διατήρηση ασφάλειας και αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης
  • Αγορές (ψώνια)

Αξιολόγηση των ΔΚΖ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπάρχουν αρκετά εργαλεία αξιολόγησης, όπως η κλίμακα ΔΚΖ Katz [8], η κλίμακα Instrumental ΔΚΖ Lawton [9], η κλίμακα Δραστηριοτήτων Καθημερινής Ζωής του Μπρίστολ και η Κλίμακα Barthel.

Τα περισσότερα μοντέλα των υπηρεσιών υγείας χρησιμοποιούν στην πρακτική τους αξιολογήσεις ΔΚΖ, συμπεριλαμβανομένων των ιατρικών (ή θεσμικών) μοντέλων, όπως το μοντέλο νοσηλευτικής Roper-Logan-Tierney, καθώς και τα επικεντρωμένα-στον-ένοικο (resident-centered) μοντέλα, όπως το Πρόγραμμα Πλήρους Φροντίδας για Ηλικιωμένους, Program of All-Inclusive Care for the Elderly (PACE).

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εργοθεραπεία
  • Υποβοηθούμενη διαβίωση
  • Φροντίδα ενοίκων
  • Σφαιρική Εκτίμηση Λειτουργικότητας
  • Μακροχρόνια περίθαλψη
  • Μακροπρόθεσμη ασφάλεια υγείας
  • Οίκος ευγηρίας

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. "Activities of Daily Living Evaluation." Encyclopedia of Nursing & Allied Health . ed. Kristine Krapp. Gale Group, Inc., 2002. eNotes.com. 2006.Enotes Nursing Encyclopedia Accessed on: 11 Oct, 2007
  2. MedicineNet.com Medical Dictionary
  3. National Center for Health Statistics
  4. McDowell, I., and Newell, C. (1996). Measuring Health: A Guide to Rating Scales and Questionnaires , 2nd edition. New York: Oxford University Press
  5. Bookman, A., Harrington, M., Pass, L., & Reisner, E. (2007). Family Caregiver Handbook . Cambridge, MA: Massachusetts Institute of Technology.
  6. Roley SS, DeLany JV, Barrows CJ, et al. (2008). «Occupational therapy practice framework: domain & practice, 2nd edition». Am J Occup Ther 62 (6): 625–83. PMID 19024744. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2014-04-13. https://web.archive.org/web/20140413125719/http://ajot.aotapress.net/content/62/6/625.full.pdf+html. Ανακτήθηκε στις 2015-02-18. 
  7. "Occupational therapy practice framework: Domain and process." American Journal of Occupational Therapy, 56 , 609-637
  8. «Katz ADL scale» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 10 Ιανουαρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2011. 
  9. «Lawton IADL scale» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 15 Φεβρουαρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2011. 
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Activities of daily living της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).