Πολεοδομία
Πολεοδομία, στην απλούστερη και ετυμολογικά ακριβέστερη σημασία του όρου, είναι η τέχνη που έχει σαν αντικείμενο τη δόμηση, δηλαδή το χτίσιμο, της πόλης. Η πολεοδομία ξεκίνησε ιστορικά ως μια εφαρμογή της αρχιτεκτονικής σκέψης στην κλίμακα της πόλης, σε χώρο δηλαδή πολύ ευρύτερο απ' αυτόν του κτιρίου ή του κτιριακού συγκροτήματος.
Πίνακας περιεχομένων |
Ιστορική πορεία [Επεξεργασία]
Με την πρωταρχική της έννοια η πολεοδομία υπάρχει από τους αρχαίους χρόνους και μάλιστα πατέρας της θεωρείται ο Ιππόδαμος ο Μιλήσιος. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες η πολεοδομία παρουσίασε τόσο ραγδαία εξέλιξη, που σήμερα το αρχιτεκτονικό-τεχνικό-καλλιτεχνικό στοιχείο μέσα σ' αυτήν αποτελεί μία μόνο -και όχι πολύ σημαντική- από τις πολλές διαστάσεις μιας νέας σύνθετης επιστήμης.Ο όρος «Πολεοδομία» εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1910 και σήμαινε την απλή ανάπτυξη των πόλεων. Μόνο μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η πολεοδομία άρχισε να παίρνει την έννοια της συστηματικής επέμβασης της Πολιτείας για την παραγωγή του τεχνητού περιβάλλοντος. Η πρώτη συγκροτημένη διατύπωση του περιεχομένου της έγινε το 1933 από τους συγγραφείς της Χάρτας των Αθηνών (Charte d'Athènes), οι οποίοι της έδωσαν το χαρακτηρισμό της επιστήμης της οργάνωσης των πόλεων. Ακολούθησαν άλλες προσεγγίσεις σύμφωνα με τις οποίες η πολεοδομία είναι η επιστήμη που συνδέεται με το φαινόμενο της αστικοποίησης που προκαλεί ταχεία ανάπτυξη των πόλεων σε βάρος των επαρχιών. Μάλιστα εκφράστηκε και το δίλημμα αν η Πολεοδομία είναι επιστήμη ή τέχνη. Έχοντας όμως υπόψη τη συγγένειά της με την αρχιτεκτονική που είναι πράξη δημιουργίας και πρόβλεψης αλλά και την υποχρέωσή της να δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη του ατόμου και της κοινωνίας που προϋποθέτει αφομοίωση δεδομένων άλλων επιστημών μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι και τέχνη όπως η αρχιτεκτονική αλλά και επιστήμη.
Η επιστήμη αυτή, προϋποθέτει γνώσεις και ικανότητες πέρα του φυσικού σχεδιασμού, που προέρχονται από ένα μεγάλο φάσμα άλλων επιστημών, κοινωνικών και τεχνικών, θεωρητικών κι εφαρμοσμένων. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε στη δημιουργία ενός νέου, αυτοτελούς αντικειμένου αυτού του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού.
Αντικείμενο και σκοπός [Επεξεργασία]
Επομένως η πολεοδομία είναι η τέχνη και επιστήμη εκείνη που ασχολείται με το Σχεδιασμό και Προγραμματισμό των πόλεων και γενικότερα των οικισμών. Η πολεοδομία περιλαμβάνει ένα σύνολο τεχνικών, οικονομικών, κοινωνικών και διοικητικών μέτρων που έχουν ως στόχο μια αρμονική λογική και ανθρώπινη ανάπτυξη των πόλεων. Προκειμένου να επιτύχει τους προαναφερθέντες σκοπούς επικαλείται πολλές επιστήμες όπως το δίκαιο, την οικονομία, την κοινωνιολογία κλπ. Επιπλέον υπάρχει και μια διάκρισή της σε τρεις βασικές κατευθύνσεις: την Πολιτική(αντανάκλαση της δεδομένης κοινωνίας), την Τεχνική(ίδρυση κανόνων) και την Νομική (σχηματοποίηση των κανόνων ώστε να αποκτήσουν αναγκαστική φύση όσον αφορά τη διοίκηση και τους πολίτες).
Πολεοδομική πολιτική [Επεξεργασία]
Πολεοδομική πολιτική είναι το σύνολο των πολεοδομικών παρεμβάσεων υπό μορφή σχεδίων και κανονιστικών μέτρων που ακολουθούνται για την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων που έχουν να κάνουν με την οργάνωση του χώρου. Για την υλοποίηση των πολεοδομικών πολιτικών απαιτούνται συλλογικές προσπάθειες από διάφορους κοινωνικούς παράγοντες που εμπλέκονται στον πολεοδομικό σχεδιασμό, ώστε να επιτευχθεί η υλοποίηση των προβλεπόμενων στόχων που έχουν τεθεί από την συγκεκριμένη πολιτική.
Ο πολεοδομικός σχεδιασμός αποτελεί το βασικό μέσο ανάπτυξης πολεοδομικών πολιτικών και αποτελεί το βασικό μοχλό οργάνωσης του χώρου.
Μορφές Άσκησης Πολοεοδομικής Πολιτικής [Επεξεργασία]
Γενικότερα στην υπάρχουσα βιβλιογραφία συναντώνται δύο βασικές μορφές άσκησης πολεοδομικής πολιτικής που διαφοροποιούνται ως προς την κατεύθυνση ανάπτυξης του πολεοδομικού σχεδιασμού. Η κατεύθηνση ανάπτυξης έχει άμεση σχέση με τα επίπεδα ανάπτυξης του πολεοδομικού σχεδιασμού. Πιο συγκεκριμένα έχει σχέση από πιο επίπεδο σχεδιασμού καταλήγει σε πιο. Με αυτή την οπτική γωνία συναντώνται δύο βασικές προσεγγίσεις ανάπτυξης:
- Bottom-Up. Η συγκεκριμένη προσέγγιση αναπτύσσεται από τα χαμηλότερα επίπεδα στα υψηλότερα ή αλλιώς τα υψηλότερα επίπεδα σχεδιασμού δημιουργούνται από τη σύνθεση των χαμηλότερων επιπέδων σχεδιασμού.
- Top-Down. Σε αντιδιαστολή με τα παραπάνω η προσέγγιση Top-down αποδίδει στα κατώτερα επίπεδα σχεδιασμού επικουρικό ρόλο. Με άλλα λόγια τα υψηλότερα επίπεδα σχεδιασμού δίνουν τις βασικές κατευθύνσεις που εξειδικεύουν τα χαμηλότερα επίπεδα σχεδιασμού.
Βιβλιογραφία [Επεξεργασία]
- Αραβαντινού Αθαν., Πολεοδομικός σχεδιασμός, για μια βιώσιμη ανάπτυξη του αστικού χώρου, Συμμετρία, Αθήνα 1997
- Internationale Sittuationiste, 1958-1969, Χωροταξία, Εκδ. Άκμων, Αθήνα 1979
- Σκουρή Βασ., Χωροταξικό και Πολεοδομικό Δίκαιο, Β΄ Έκδοση, Σάκκουλας, Θεσσαλονίκη 1991.
- ΥΠΕΧΩΔΕ, Έκθεση-Εισήγηση για το Γενικό πλαίσιο του Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης, Εποπτεία: Ηλίας Μπεριάτος, ΓΓ ΥΠΕΧΩΔΕ. Συντονισμός: Χρίστος Ζαμπέλης, προϊστάμενος Δ/νσης Χωροταξίας, Ιανουάριος 2000
- Χριστοφιλόπουλου Δημ. Γ. Αστικός και Χωροταξικός Σχεδιασμός-Προγραμματισμός. Εκδ. Αφοι Σάκκουλα, Αθήνα 1990
- Χριστοφιλόπουλου Δημ. Γ., Χωροταξία-Πολεοδομία, Β΄, Θεσμοί, Εκδ. Αφοι Σάκκουλα, Αθήνα 1984
Δείτε επίσης [Επεξεργασία]
