Παίονες

Παιονία

Οι Παίονες ήταν λαός που κατοικούσε στην αρχαία Μακεδονία και την Θράκη. Αρχικά κατοικούσαν στην άνω κοιλάδα του Αξιού και τη δυτική Ιλλυρία, και επεκτάθηκαν στη Βοττιαία και Ημαθία μέχρι τον Στρυμόνα. Τα ομηρικά έπη αναφέρουν τους Παίονες ως κατοίκους αυτής της περιοχής. Πριν από την ίδρυση του μακεδονικού κράτους περιλάμβανε ολόκληρη σχεδόν τη Μακεδονία μέχρι την περιοχή των Σελλών της Ηπείρου και των Δολόπων της Θεσσαλίας. Κυριότερες πόλεις της ήταν η Αμυδών, οι Στόβοι και η Σίρις. Αργότερα περιορίστηκαν στην Αμφαξίτιδα Παιονία, όπως αναφέρει και ο Στράβων και στην περιοχή της κοιλάδας του Στρυμόνα. Στα χρόνια του Φιλίππου και του Μεγάλου Αλεξάνδρου είχαν περιοριστεί στον μέσο Αξιό και στην κοιλάδα του Στρυμόνα. Το 284 π.Χ. ενσωματώθηκαν στο Μακεδονικό Βασίλειο.

«Αυτάρ Πυραίχμης άγε Παίονας αγκυλοτόξους (με τα κυρτά τόξα) τηλόθεν εξ Αμυδώνος απ΄Αξιού ευρύ ρέοντος, Αξιού ου (του οποίου) κάλλιστον ύδωρ επικίδναται (απλώνεται) αίαν (γαίαν}» —Ιλιάδα, Β΄848-850

Μυθολογία

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία ο εραστής της Σελήνης, ο Ενδυμίων από την Αρκαδία είχε τρεις γιους, τον Παίονα, τον Επειό και τον Αιτωλό. Ο Ενδυμίων για να δώσει το βασίλειό του σε έναν από αυτούς, τους έβαλε να τρέξουν σε αγώνα δρόμου στην Ολυμπία, όπου νίκησε και πήρε την βασιλεία ο Επειός. Ο Παίονας λυπήθηκε και έφυγε για να εγκατασταθεί στην επάνω κοιλάδα του Αξιού που ονομάστηκε Παιονία. Ο θεός Αξιός γέννησε τον Πηλεγώνα, γενάρχη των Παιόνων, μετά τον έρωτα του ποταμού με τη μεγαλύτερη κόρη του Ακεσσαμενού, βασιλιά της γειτονικής στον Αξιό Πιερίας, την Περίβοια.

Στον Τρωικό πόλεμο, οι Παίονες "«με τα αγκυλωτά τόξα» (Ιλιάδα, Β' 848-850) «που φορούσαν περικεφαλαίες με αλογοουρά»" ήταν σύμμαχοι των Τρώων, εμφανίζονται να μάχονται στο πλευρό τους, υπό τον βασιλιά Πυραίχμη και τον Αστερόπαιο.

Ιστορία

Ο Στράβων λανθασμένα γράφει για τους Παίονες ότι ήταν Θράκες, και συμπληρώνει ότι από άλλους θεωρούνταν ότι προέρχονταν από άποικους Φρύγες και άλλοι ότι από αυτούς προέρχονταν εκείνοι. Αποτελούνταν από πολλές φυλές γνωστές με το όνομα Παίονες, Σιροπαίονες, Γρααίοι, Λαιαίοι, Παιόπλαι, Παναίοι. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι Παίονες ζούσαν σε πόλεις και χωριά. Μεγάλες πόλεις ήταν η Άστιβος (σημερινό Στιπ, στην ΠΓΔΜ), ο Δόβηρος (πιθανόν η Δοϊράνη) και το Αστραίον (σημερινή Στρώμνιτσα). Πιθανόν οι Στόβοι (σημερινό Στόμπι) να ήταν η πρωτεύουσα του κράτους.

Κατά την εκστρατεία του Ξέρξη στην Ελλάδα συμμετείχαν στον στρατό του, άλλοι ως σύμμαχοι και άλλοι ως υποτελείς. Ο Φίλιππος Β' μετά τον θάνατο του βασιλιά των Παιόνων Άγη, εξεστράτευσε εναντίον τους και τους κατέκτησε (355 - 354 π.Χ.). Εκείνη την εποχή υπήρχε και αντίθεση στην Αθήνα για την πολιτική του Φιλίππου. Ο Ισοκράτης απλώς αναφέρει ότι ο Φίλιππος υπέταξε τους Παίονες και τους έκανε υπηκόους του. Αντίθετα ο Δημοσθένης τον κατηγορούσε για τον εξαναγκασμό των Παιόνων να συμμαχήσουν μαζί του ή να υποταχθούν ενώ προηγουμένως ήταν ελεύθεροι και σύμμαχοι των Αθηναίων. Ο Αλέξανδρος μετέπειτα εξεστράτευσε επίσης εναντίον τους, όταν αποπειράθηκαν να στασιάσουν. Κατά την εκστρατεία του στην Ασία χρησιμοποίησε Παίονες ως ελαφρά σώματα ψιλών.

Βασιλείς της Παιονίας

• Πηλέγων, πρώτος βασιλεύς των Παιόνων
• Πυραίχμης, πολέμησε στον Τρωικό Πόλεμο
• Άγις. Σύγχρονος του Φιλίππου, μετά τον θάνατό του ο Φίλιππος επιτέθηκε εναντίον των Παιόνων.
• Λύκειος (περίπου 359 - 340 π.Χ.)
• Πατράος (περίπου 340 - 315 π.Χ.)
• Αυδολέων, ή Αυδωλέων γιος του Πατράου, (περίπου 315 - 286 π.Χ.). Το 310 π.Χ. η ανεξαρτησία του ηγεμόνα αυτού διέτρεξε κίνδυνο από τους Αυταριάτες Ιλλυριούς, σώθηκε δε με τη βοήθεια του Κασσάνδρου. Υπήρξε φίλος και σύμμαχος των Αθηναίων κατά του Δημητρίου του Πολιορκητή και γι΄ αυτό το λόγο είχε με ψήφισμα τιμηθεί από την εκκλησία του δήμου. Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης σε ένα απόσπασμα του εικοστού βιβλίου του τον αποκαλεί Αυτολέοντα, αλλά μάλλον λανθασμένα. Μάλλον είναι Αυδολέων, που σημαίνει αυτόν που έχει φωνή λιονταριού, μεγαλόφωνο. Του Βασιλέως αυτού διασώθηκαν άξια λόγου νομίσματα που συχνά αντέγραφαν οι Γαλάτες. Αυτά ήταν δύο τύπων, τα του α' φέρουν στη μία όψη κεφαλή της Αθηνάς ή του Διονύσου και επί της άλλης ίππο ελεύθερο ή προτομή ίππου και επιγραφή ΑΥΔΩΛΕΟΝΤΟΣ, τα δε του β' είναι αττικά τετράδραχμα όμοια με του Μ. Αλεξάνδρου και φέρουν την επιγραφή ΑΥΔΩΛΕΟΝΤΟΣ ΒΑΣΙΛΕΩΣ.
• Αρίστων, γιος και διάδοχος του Αυδολέοντα.
• Δροπίων, (περίπου 279 π.Χ.) Γιος του Δέοντα, έγινε γνωστός από ένα ανάθημα που έστειλε στους Δελφούς, μια χάλκινη κεφαλή Παιονικού ταύρου, (αναφέρεται από τον Παυσανία). Το 1877 ανακαλύφθηκε στην Ολυμπία ένα βάθρο ανδριάντα με επιγραφή ότι είχε στηθεί από τους Παίονες προς τιμή του βασιλιά Δροπίωνα. Αυτό δείχνει ότι οι βασιλιάδες της Παιονίας είχαν ελληνική καταγωγή αφού μόνο σε Έλληνες επιτρεπόταν η συμμετοχή στους Ολυμπιακούς αγώνες.

Πηγές

• Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής, Λεξικόν του Αρχαιοελληνικής 1888
• Ανέστης Κωνσταντινίδης, Ονομαστικόν Λεξικόν Κύριων Ονομάτων, Εν Κωνσταντινοπόλει 1900
• Γιάννης Λάμψας, Λεξικό του Αρχαίου Κόσμου επανεκδ.Δομή ISBN 960-6669-34-3

Εξωτερικοι σύνδεσμοι

• Παίονες ένα αρχαίο ελληνικό φύλο, Η επιγραφή από τις Τίκφες