Νωπογραφία

Η αίθουσα του θρόνου στην Κνωσσό.

Η νωπογραφία ή φρεσκογραφία (Ιταλικά: buon fresco) είναι τεχνική της τοιχογραφίας εκτελεσμένη με χρώματα διαλυτά στο νερό, που τοποθετούνται επάνω στο κονίαμα του τοίχου όσο ακόμα είναι νωπό· ονομάζεται επίσης φρέσκο από το αντίστοιχο ιταλικό όρο (fresco). Η τεχνική της νωπογραφίας είναι διαφορετική από αυτήν της τέμπερας ή της εγκαυστικής. Η παλέτα της είναι πολύ περιορισμένη από των δύο προαναφερθέντων, γιατί χρησιμοποιεί ως λευκό χρώμα τον ασβέστη με τον οποίο λίγα χρώματα μπορούν να αναμειχθούν.

Τεχνική

Η τεχνική της βασίζεται στην ιδιότητα που έχει ο ασβέστης, όταν ενωθεί με ποταμίσια άμμο ή με αργιλώδες χώμα, να σχηματίζει καθώς ξηραίνεται ένα κονίαμα με σκληρή κρυσταλλική επιφάνεια. Όταν το χρώμα τοποθετηθεί στο κονίαμα αυτό, όσο ακόμα είναι νωπό, εισχωρεϊ βαθιά και στερεώνεται σε τέτοιον βαθμό ώστε να αντέχει όχι μόνο στο πλύσιμο με νερό, αλλά και για αιώνες στις καιρικές συνθήκες. Για να γίνει μια νωπογραφία, χρειάζονται δύο στρώματα κονιάματος: το κατώτερο, που τοποθετείται κατευθείαν πάνω στον τοίχο και αποτελείται από ένα μέρος ασβέστη και δύο μέρη άμμου και το δεύτερο στρώμα ή επίστρωμα, που αποτελείται από ασβέστη, λεπτότερη άμμο και μερικές φορές λεπτότατη μαρμαρόσκονη. Το έργο σχεδιάζεται ολόκληρο με κάρβουνο και κόκκινο χώμα στο κατώτερο στρώμα του κονιάματος. Ύστερα, ένα μέρος του, τόσο όσο κρίνει ο καλλιτέχνης ότι μπορεί να ζωγραφίσει μέσα σε μια ημέρα, καλύπτεται με το δεύτερο στρώμα του κονιάματος που ζωγραφίζεται όσο ακόμα είναι νωπό. Το υπόλοιπο τμήμα της σύνθεσης που δεν εκτελέστηκε μέσα στην ίδια μέρα παραμένει σχεδιασμένο στο πρώτο στρώμα του κονιάματος, ώστε να χρησιμεύσει ως οδηγός της σύνθεσης. Οι καταλληλότερες χρωστικές ουσίες γα τη νωπογραφία είναι εκείνες που αντέχουν καλύτερα στον ασβέστη, όπως τα οξείδια του σιδήρου, από τα οποία προέρχονται τα κίτρινα, τα καστανά και τα κόκκινα. Κατάλληλα χρώματα είναι επίσης το γαλάζιο και το πράσινο του κοβαλτίου, ενώ άλλες ουσίες πρέπει να χρησιμοποιούνται με μεγάλη προσοχή, γιατί αλλοιώνονται εύκολα. Το κονίαμα και το χρώμα, καθώς στεγνώνουν, σχηματίζον ένα συμπαγές σώμα.

Ιστορία

Τοιχογραφία της εποχής του χαλκού στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης.

Τοιχογραφία στο Ερκολάνο (Ηράκλεια) της Ιταλίας.

Τοιχογραφία στη Βίλα Πισάνι του Τιέπολο.